Amen

Het gaat echt steeds beter en Steven Pinker, prof Harvard, legt het allemaal nog één keer uit. Vergelijk om te beginnen 1988 en nu. De VS stootte dertig jaar geleden 20 miljoen ton zwaveldioxide uit en 34,5 miljoen ton fijnstof. Nu respectievelijk 4 miljoen ton en 20,6 miljoen ton. Ondanks economische groei, bevolkingsgroei en meer autokilometers. In 1988 waren er 23 oorlogen, waarbij 3,4 doden per 100.000 mensen vielen. Nu: 12 oorlogen, 1,2 doden per 100.000. In 1988 waren in de wereld 45 democratieën met een totale bevolking van twee miljard mensen; nu 103 met 4,1 miljard. Toen leefde 37% van de wereldbevolking in extreme armoe, dicht bij de hongersdood; nu 9,6%. Terrorisme in West-Europa? 238 doden in 2016, 440 in 1988.

Die laatste 30 jaar is geen uitschieter maar een voortzetting van een trend die volgens Pinker 200 jaar geleden begon, met de Verlichting. Ongelijkheid neemt weliswaar toe in het rijke Westen, maar armoe verdwijnt. Honderd jaar geleden gaven deze landen 1% van hun welvaart uit aan kinderen, armen, ouderen en zieken. Nu, bijna een kwart. Democratie staat onder druk in landen als Turkije, Venezuela, Hongarije, Bulgarije en Polen. Maar 200 jaar gelden was het een nouveauté, weggelegd voor 1% van de wereldbevolking; nu leeft de helft van de wereld in een democratie. De hele wereld is slimmer, gezonder, vrijer en rijker. Die rijkdom stelt ons in staat om niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze omgeving te zorgen. In allerlei opzichten zorgen we beter voor de planeet dan toen.

Hoe komt dit allemaal? Is de mens geboren met een neiging tot het goede? Pinker zegt: de Verlichting. Dogma, vooroordeel en traditie werden langzaam verdrukt door onderzoek en rede. De stam, de maatschappelijk klasse, ras en nationaliteit werden minder relevant naarmate filosofen de mensheid en het mens-zijn bestudeerden. Alle bovenstaande trends zijn terug te voeren op de Rede. Amen. Nu hoef ik ‘Het Gaat Geweldig’ niet meer te herschrijven.

Voorpublicatie uit Pinker’s nieuwe boek, ‘Enlightenment Now.’ Veel uitgebreider dan ik hier weergeef. Nog één punt: is het niet verstandig om pessimistisch te zijn? Nee, we moeten zorgvuldig zijn, zegt Pinker. We moeten exact bepalen wat er mis is en daar iets aan doen. Maar slecht onderbouwd doemdenken leidt tot fatalisme, en dat is een voedingsbodem voor radicale politici en volksmenners. (achter de betaalmuur van de WSJ, maar omdat dit zo’n belangrijk artikel is geef ik hier de muurloze versie van Outline)