Ons is toch de beste

Winsten van Amerikaanse bedrijven zijn de afgelopen 25 jaar iets meer gestegen dan die van Europese. Bij ons hangt de winstmarge al die tijd rond de 20%, in de VS nu 23%. Hoge winsten zouden in theorie concurrenten moeten aantrekken. Maar in de VS heeft ook een grotere machtsconcentratie in bedrijfstakken plaatsgevonden: de vier grootste fabrikanten (‘manufacturing’ ) zijn goed voor 43% van de omzet van de hele bedrijfstak; in consumentengoederen zijn de top-4 goed voor 30%.

Kan het te maken hebben met toezicht? Columnist in Boston Globe postuleert: de SEC, de Fed, de FTC en zeker het Amerikaanse Ministerie van Justitie zijn veel meer verweven met de politiek dan hun Europese tegenhangers en daarom te soft.

Laat robots belasting betalen!

De altijd fijne Tim Harford heeft weer een mooie. ‘Wat moeten we doen als robots onze banen hebben ingepikt?’ Verschillende lezers suggereren: laat de robot een fictieve ‘inkomstenbelasting’ betalen. Als hij vijf banen vervangt van gemiddeld €20.000, zou hij IB moeten betalen over €100.000. Leuk, zegt Harford, maar fout. Neem de spreadsheet (u weet wel, Microsoft Excel. Uitgevonden als VisiCalc door Dan Bricklin, 35 jaar geleden. Sindsdien zijn er 400.000 baantjes verloren gegaan die door accountants werden bezet. Maar er zijn 600.000 accountants bij gekomen die heel andere dingen doen: doordat het softwareprogramma tijdrovende en geestdodende taken overnam, konden accountants veel meer, veel sneller en veel intelligenter opdrachten uitvoeren. Oftewel: ‘robots’ nemen geen banen over, ze nemen taken over. En daarbij komt: ‘Alles wat wij proberen te belasten, is moeilijk te definiëren – misschien wel omdat vaagheid in het voordeel van de belastingbetaler werkt.’ Als er in de toekomst massale technologie-werkloosheid ontstaat moeten we misschien andere dingen belasten dan alleen werk uit inkomen. Genoeg opties; maar ‘robots’ zijn het niet.

Beter voorspellen

Het weerbericht wordt steeds betrouwbaarder; waarom economische modellen niet? We hebben de data, we hebben ervaring met het kneden van die data met algoritmes. Maar we bepalen economisch beleid op basis van modellen die de afgelopen 80 jaar zijn ontwikkeld. Data op individueel niveau zijn beschikbaar, we hoeven niet eens te enqueteren om modellen te maken. Ze hoeven geen voorspellingen te doen; om te beginnen alleen maar ‘wat als …’ vragen te beantwoorden. Het model van de Amerikaanse centrale bank kon in 2006 niet voorspellen wat er zou gebeuren als de huizenprijzen met 20% zouden dalen – hetgeen gebeurde in 2008. Economieprof J. Doyne Farmer in Oxford pleit voor bouw van dergelijke modellen. ‘Veel van de problemen in de wereld zijn veroorzaakt door de economie en de interactie van economie met massapsychologie.’

Ontwrichting

Seattle geeft $5 miljard subsidie aan Amazon om een nieuw hoofdkantoor in de stad te bouwen. Intussen ontwricht de welvaart van de werknemers de stad. De afgelopen vijf jaar is het aantal mensen dat meer dan $250.000 per jaar verdient met 50% toegenomen; mede daardoor de huizenprijzen met 70%. Na New York, Los Angeles en San Francisco heeft Seattle nu de meeste daklozen van Amerikaanse steden. In San Francisco is het aantal mensen dat meer dan 90 minuten pendelt naar werk (90 heen, 90 terug) tussen 2005 en 2016 ruim verdubbeld. Egoïsme van techbedrijven, of falend overheidsbeleid? Bij zulke snelle groei gebeuren ongelukken.

Informatief

Nuttige context bij de naderende ‘handelsoorlogen’ die ik tot nu toe niet elders heb gezien komt van Martien van Winden, manager van beleggingsfonds Hoofbosch. ‘Feit is dat de VS momenteel kampioen vrijhandel zijn met een gemiddeld invoertarief van minder dan 5%. Zo geldt bijvoorbeeld in de VS een importheffing van 2,5% op personenauto’s uit de EU. De EU heft op zijn beurt 10% op auto’s uit de VS.’

‘De VS hanteerde in de depressie van de jaren ’30 nog invoertarieven van gemiddeld 60%. In de periode tot de Tweede Wereldoorlog werden de tarieven geleidelijk verlaagd tot 30%. Na de Tweede Wereldoorlog werden de tarieven teruggebracht naar gemiddeld 10%, om o.m. Europa en Japan een economisch zetje in de rug te geven. Ook wilde de VS voorkomen dat Europa in de Russische invloedsfeer zou belanden. In de periode 1970 tot heden zijn ze verder teruggebracht tot gemiddeld 5%.’

‘Export genereert slechts 12% van het Amerikaanse BNP. In China is dat 20% en in Europa maar liefst 47%. De grote Amerikaanse multinationals hebben verder hun productie over de hele wereld verspreid en hebben daarom weinig te lijden onder handelsfricties.’

(tip P. Frentrop)

Wakker worden!

Morgen, 5 juli, stemt het plenaire Europese Parlement over de nieuwe copyright wet. Die gaat het een stuk moeilijker maken om te linken naar artikelen en foto’s. Dit ter bescherming van voornamelijk krantenuitgevers, die vinden dat Google en Facebook mooie sier maken met hun kostbare werk. Maar vrijuit linken is juist de kern van het internet: democratisering van informatie. Denk maar aan De Bicker, of de artikelen die u zelf doorstuurt aan vrienden en bekenden. Of Wikipedia. De Italiaanse Wikipedia heeft sinds gisteren al zijn pagina’s voorzien van een oproep aan lezers om hun Europarlementariër te bellen. De argumenten op een rij:  het is een vorm van censuur, het beschermt grote bedrijven (niet alleen uitgevers maar ook Google omdat nieuwkomers moeite zullen hebben om de software te ontwikkelen), het is contraproductief (Spanje heeft nu geen Google News meer), het verhindert innovatie.

Discriminatie

Studie in Los Angeles vergelijkt traditionele taxi’s met die van Lyft en Uber. Taxi’s laten zwarte mensen veel langer wachten dan blanken, 52% meer wachttijd. Bij Lyft en Uber is het verschil verwaarloosbaar. Bij gewone taxi’s komt 25% van zwarte passagiers nooit op zijn bestemming aan, omdat de taxi niet verschijnt, of doorrijdt. Bij Lyft en Uber 0,3%.

Is socialisme nodig?

Inspiratie voor het stuk van Frentrop is dit artikel in Mises, de bubbel voor vrije-markt economen (vernoemd naar Ludwig von Mises, Oostenrijkse school, etc zie hier. Iedereen zijn eigen bubbel!) Argument: je kunt wel zeggen dat kapitalisme moet worden getemperd met een dosis socialisme, om een echt welvarende samenleving te creëren; maar uit de cijfers blijkt dat echt niet zo duidelijk. En voor ‘welvarend’ voert de schrijver niet alleen geldmatige criteria aan. De cijfers zijn van de OESO, onverdachte bron.

Loont vissen?

‘Visserij buiten de territoriale wateren op de huidige schaal is alleen mogelijk door overheidssubsidies. Zonder die zou 54% van de visgebieden op de oceanen niet winstgevend zijn.’ Conclusie van een studie die zich baseert op satellietwaarnemingen van vissersschepen en daarbij noteert a/ hoe groot die schepen zijn b/ hoe ver ze moeten varen om hun vangst lonend te maken en c/ de subsidie van het land onder welke vlag zij varen.

Handelsbeleid VS

Nuttige achtergrond van de Wall Street Journal. Sinds de Smoot-Hawley Act van 1929 enorme handelsbarrieres opwierp, en daardoor mede de Grote Recessie van de jaren ’30 veroorzaakte, heeft de VS langzaam zijn grenzen heropend. Bevoegdheid om verdragen te sluiten werd door Congres overgedragen aan President. Gedachte was dat Congresleden te veel werden gestuurd door de belangen van hun regionale kiezers, en dat de President boven de partijen zou staan en het landsbelang in het oog zou houden. Dat werkte: het Nafta-verdrag bijvoorbeeld werd uitonderhandeld door George Bush en getekend door Bill Clinton. ‘Maar nu hebben we voor het eerst in bijna een eeuw een President die protectionistischer is dan het Congres, en het Congres moet hem beteugelen.’ (betaalmuur, Outline hier.)