Een grote duit in de zak

Van tijd tot tijd hoor je mensen die vinden dat Google, Facebook, Amazon etc. te veel macht hebben. Net als Standard Oil begin 20ste eeuw, of AT&T eind vorige eeuw zouden ze gedwongen moeten worden op te splitsen. Maar nu voegt zich een zwaargewicht in dit koor: Yoshua Bengio, die samen met o.a. Geoffrey Hinton (werkt nu bij Apple) en Yann LeCun (Facebook) geldt als één van de pioniers in machine learning en kunstmatige intelligentie. Hij zegt: “Concentratie van rijkdom leidt tot concentratie van macht. Dat is één van de redenen waarom monopolie zo gevaarlijk is. Het is gevaarlijk voor democratie.”

Niet zeuren, Amsterdam

De populairste bestemming in Europa is … de Canarische Eilanden. Dat is des te opmerkelijker omdat ook zakenreizen in Eurostat’s jaarboek worden gevat onder ‘toerisme.’ (Jaarboek 2017 p. 189)

Online winkelen


In grote delen van Italië en Portugal winkelt minder dan 30% van de mensen online. Bron: Eurostat jaarboek 2017.

China verandert niet

De Chinese economie groeit gewoon door in 2017, gevoerd door investeringen in bouw en soepel krediet, met name aan banken en particulieren; en export, geholpen door een beleid dat de wisselkoers van de yuan laag houdt. Beloftes om krediet te beteugelen zijn niet nagekomen. Zegt Christopher Balding, economieprofessor in Shenzhen, in zijn blog.

Blockchain voor asielzoekers

Finland geeft asielzoekers een ID kaart die ook als credit card fungeert. De geldigheid wordt gedekt door een register gemaakt met blockchain technologie, een soort parallelle burgerlijke stand. Zo krijgt een asielzoeker snel een ‘identiteit’ waarmee hij kan betalen en andere maatschappelijke transacties kan uitvoeren, zonder eindeloos te hoeven wachten op de burgerlijke stand.

De pauper onder de rijken

De VS is rijk, de economie groeit en voegt nieuwe banen toe. Maar in een aantal opzichten verarmt de VS ten opzichte van andere rijke – OESO – landen; salarissen, arbeidsparticipatie, schoolresultaten, levensverwachting. Qua armoe en ziektekostenverzekering stond de VS al onderaan. Cijfers van het IMF.

Het einde van olie?

Verandering kan sneller gaan dan verwacht, is het argument van dit artikel. In 1997 was Kodak nog $30 miljard waard; in 2012 vroeg het faillissement aan. Nokia verkocht in 2007 de helft van alle mobiele telefoons ter wereld en had een marktwaarde van $150 miljard. In 2012 was Nokia’s marktaandeel 5% en de marktwaarde van het bedrijf $6 miljard. Hetzelfde gaat gebeuren met vervoer, denkt deze schrijver. Elektrische auto’s zijn goedkoper om te rijden (een derde van benzine), goedkoper te onderhouden (de aandrijving van een auto met gewone benzinemotor heeft 2.000 onderdelen; een aandrijfsysteem van een elektrische auto heeft er 20), goedkoper om te kopen (ze gaan drie keer langer mee). Dit maakt ze ideaal voor taxibedrijven. Als auto’s zelfrijdend worden, in 2021 of misschien 2023, worden taxi’s helemaal goedkoop. Dat maakt dus privé-eigendom van auto’s steeds onlogischer. Dus in 2023 stort de markt voor auto’s in elkaar. Maar een auto is toch emotie? Anders dan een camera of een telefoon? Kijk maar naar de kruidenier op de hoek: hoeveel bestaan er nog? En al helemaal in Frankrijk en de VS, waar de hypermarkten de middenstand in de wijde omtrek hebben weggevaagd. Vergelijk ook steenkool: verbruik is sinds begin deze eeuw met 25% afgenomen. De vier grootste kolenmaatschappijen in de VS hebben de afgelopen zes jaar 99% van hun marktwaarde verloren en zijn nu samen ongeveer nul waard.

Ongeveer 30% van de omzet van oliemaatschappijen komt uit verkoop van benzine en diesel voor transport. Als die zo snel wegvalt als deze schrijver denkt, wat betekent dat voor Shell, Exxon en de anderen? (tip: H. van Notten)

Corruptie

Het is zo langzamerhand niet meer controversieel te zeggen dat armoede en honger vooral veroorzaakt worden door corruptie. Paul Collier, hoogleraar economie Oxford, bespreekt vijf boeken over corruptie en citeert uit nog een handjevol andere. Lessen uit 17de-eeuws Denemarken, de verschillen tussen buurlanden Tanzania en Kenia, waarom Lee Kuan Yew in Singapore slaagde en Julius Nyerere in Tanzania niet; en hoe het kan dat Chinezen respect hebben voor hun staat, ondanks corrupte overheidsdienaren. Wat werkt? Wetten en instituten helpen niet: Noord- en Zuid-Italië hebben al 150 jaar dezelfde wetten en regels, maar het noorden behoort tot de meest nette gebieden van heel Europa, terwijl Zuid-Italië zo corrupt is als landen in het Zuid-oosten van Europa. Corrupte samenlevingen hebben een eigen moraliteit: ‘ik geef wat, ik krijg wat.’ Om die te vervangen door een andere moraliteit moet het alternatief wel effectief zijn, dus leiden tot hogere welvaart. Dat verklaart voor een groot deel China. Wat is eigenlijk het tegenovergestelde van corruptie? Een mooie term: ‘procedurele onpartijdigheid,’ oftewel transparante regels, waar ambtenaren zich aan houden, die vertrouwen bouwen in de spelregels. Een andere remedie is: een gemotiveerde bureaucratie. Dus wel een elite, maar eentje die niet zijn eigen zakken – en die van familieleden – vult maar heeft begrepen dat zij zelf ook belang hebben bij een goed functionerende staat. Daarvoor is een sterke leider nodig, die zijn boodschap kan overbrengen en ook bereid is om behalve politieke vijanden ook zijn vriendjes in de bak te zetten. Preken door rijke landen helpen ook niet; maar wat wel helpt is transnationale standaarden voor elite-beroepen als rechter of accountant. Een functionaris in een corrupt land die zich houdt aan internationale regels verhoogt zijn status door zich aan te sluiten bij zijn mondiale vakbroeders.

Megasteden

In 2100 zal de grootste stad ter wereld zijn: Lagos, Nigeria. Dertien steden in Afrika zullen groter zijn dan New York. Van de twintig grootste zit driekwart in Afrika of India.