Een ander ‘Srebrenica’

Het Zweedse leger heeft sinds de Tweede Wereldoorlog een cultuur waarin bevelhebbers ter plaatse relatief veel vrijheid hebben. Toen een Scandinavische VN-macht onder Zweeds bevel vrede moest bewaren in Bosnië in 1992 – in een gebied naast Srebrenica, waar de Nederlandse VN-macht waakte – werd snel duidelijk wat dat betekende. De Zweedse commandant zei publiekelijk dat hij lijkzakken zou meenemen. Hij droeg zijn mannen op om allemaal hun testament te schrijven, vóór vertrek. Hij bestelde zwaar bewapende en gepantserde voertuigen, tanks, en zelfs anti-tank raketten, tot consternatie van de Zweedse politiek. In de eerste weken werd ‘Nordbat 2’ omsingeld door een overmacht aan Kroaten, die uitlevering van drie Moslimvrouwen eiste. Commandant weigerde, zijn eenheid ontving een bombardement en hield staande tot de Kroaten afdropen. Toen een Deense tank-eenheid door Serviërs in een hinderlaag werd gelokt en beschoten, schoten de Leopard tanks twee keer zo hard terug net zo lang tot de Serviërs compleet waren uitgeschakeld. Commandant Ulf Henricsson gaf opdracht om vuur met vuur te beantwoorden, ook als dat uitdrukkelijk was verboden door de Zweedse opdrachtgevers, en dat leverde zijn eenheid de bijnaam ‘Shootbat’ op.

‘Dutchbat’ in Srebrenica en Nordbat 2 hadden dezelfde bazen. Onwetende, weifelachtige, dubbelzinnige politici als broodheren. Dutchbat liet zich ‘micromanagen’ en ging confrontatie uit de weg; Nordbat 2 gedroeg zich als een stelletje vrijbuiters en verkreeg respect van de Serviërs, Kroaten en Bosniërs, zegt de – Zweedse – auteur van deze analyse. De Nordbat soldaten kregen bij thuiskomst een heldenontvangst; van Dutchbat weten we hoe het is afgelopen.

Rusland’s Koude Oorlog

Lange reportage van de NY Times over de Russische TV-stations Sputnik en RT en andere media. De CIA beschuldigt ze van manipulatie van de publieke opinie door het verdraaien van nieuws, of zelfs het uitzenden van onwaarheden. Kortom: nepnieuws. Russen op managementposities zeggen openlijk dat ze een tegenwicht willen bieden tegen het ‘monopolie’ van de Westerse media. Rusland ageert niet, Rusland reageert op de propaganda van ‘Angelsaksische media’ – die zijn begonnen. “Als je dit een vorm van oorlog wilt noemen, laat het dan maar dat zijn. Het doet er niet toe: er is oorlog,” zegt Dmitri Peskov, perswoordvoerder van president Poetin sinds 2000.

Artikel trekt parallel met Koude Oorlog toen Rusland en de VS hetzelfde deden in Europa, maar de VS veel beter was met stations als Radio Free Europe en Voice of America. Nu zijn de Russen effectiever.

En nep nieuws, of stemmingmakerij, is al veel ouder. Bijvoorbeeld: toen de Fransen en de Engelsen in 1919 ruzieden over hun invloedssferen in het Midden-Oosten, publiceerden ze ook artikelen vol met valse beschuldigingen  in kranten. Die vervolgens elkaar napraatten. Disinformatie, ‘agitprop,’ geef het maar een naam, is van alle tijden.

Wat te doen? Die vraag beantwoordt het artikel niet. Is ook moeilijk. Het forum van de publieke opinie is een rommelige, modderige arena. Iedereen mag er zijn zegje doen. Zo lang er maar ruimte blijft voor mensen die hun meningen onderbouwen met feiten die gecontroleerd kunnen worden, is er tegenwicht.

 

Poetin op 80%

President Vladimir Poetin heeft de goedkeuring van 80% van de Russische bevolking. Hoe is dat toch in godsvredesnaam mogelijk? Christian Neef werd in 1983 voor het eerst correspondent in Moskou, vanaf 1991 voor Der Spiegel. Na een tijdje in Duitsland keerde hij drie jaar geleden terug. Zijn analyse: ‘Er is geen wederkerigheid in het politieke systeem van Rusland. De overheid doet niet serieus zijn best om mensen te betrekken bij besluitvorming. Politieke besluiten worden gepresenteerd als gunsten of als verboden.’ Hij citeert cineast en toneelregisseur Andrei Konchalovsky: ‘Poetin dacht eerst als een Westerling, maar kreeg uiteindelijk door waarom alle Russische heersers zo’n moeite hebben gehad hun land te besturen: omdat de inwoners, volgens een onwrikbare traditie, gedachteloos al hun macht delegeren aan één persoon en dan afwachten tot die voor hen zorgt. Zonder zelf een poot uit te steken.’ (…) Neef: ‘De verhouding tussen volk en staat in Rusland is één groot misverstand. Mag een buitenlander zoiets zeggen? Ik denk van wel. Ik heb meer dan 30 jaar over Rusland verslag gedaan en de helft van die tijd in het land geleefd. Het is glashelder waarom de liberalen rondom Boris Jeltsin geen voet aan grond kregen in de jaren ’90. Liberalisme heeft geen schijn van kans in Rusland. Het volk zal het niet laten gebeuren.’

Hoe het niet moet

CNN-presentator geeft na een toespraak van president Trump uit de losse pols zijn mening. Hij noemt Trump ‘losgeslagen’ en ‘kinderachtig.’ Of hij nu gelijk heeft of niet, dit is contraproductief. Net zoals een president die zich kinderachtig gedraagt. Het is onwaardig en haalt alleen je eigen geloofwaardigheid onderuit. Geen wonder dat Trump zo’n minachting heeft voor CNN.

Klimaatverandering

[ Dit verhaal staat maandag in iets andere vorm – en met een misleidende kop – op NRC.nl en ’s avonds in de krant, op de opiniepagina ]

Een artikel van 7.400 woorden met als titel ‘De onbewoonbare Aarde’ (http://nymag.com/daily/intelligencer/2017/07/climate-change-earth-too-hot-for-humans-annotated.html) in het tijdschrift New York bracht vorige week de klimaatgemoederen in de VS danig in beroering. Auteur David Wallace-Wells is geen wetenschapper of zelfs wetenschapsjournalist, en het blad staat meer bekend om zijn uitgaanstips. Maar hij wist te bereiken waar menig ‘expert’ op het gebied van klimaatverandering alleen van droomt: hij kreeg iedereen op de been, van skeptici tot apostels en alles daartussenin. Middelbare scholieren van vandaag zullen nog meemaken dat ‘delen van de Aarde onbewoonbaar worden, en andere delen afschuwelijk onherbergzaam,’ schrijft hij. Met uitvoerige bronvermeldingen.

In 2012 schreef ik een boek over het nieuws achter het nieuws: wat er allemaal goed gaat met de mensheid. Meer democratie, minder oorlog, geen overbevolking, genoeg energie uit alle bronnen. En klimaatverandering … dat is een mega-probleem dat niet zomaar opgelost kan worden maar we hebben wel vaker onmogelijke problemen opgelost. De titel was, niet verbazingwekkend, ‘Het Gaat Geweldig.’

Nu, vijf jaar later, ben ik bezig met een revisie. De oorlog in Syrië is geëscaleerd, het aantal democratieën in de wereld slinkt, de dictatuur China floreert terwijl de democratie VS aftakelt; ijsbergen kalven af, permafrost ontdooit.

De werktitel is, niet verbazingwekkend, ‘Gaat Het Geweldig?’

Al studerende kwam ik dat artikel van Wallace-Wells tegen. Hij neemt nu eens niet de ‘middenscenario’s’ van het VN-forum IPCC als startpunt, maar juist de somberder scenario’s. Daarvoor hoeft er niets te veranderen: die gaan uit van een voortzetting van huidig beleid. Wat kunnen we verwachten als we gewoon zo doorgaan? Als we niets veranderen aan onze gewoontes? Dat is ook een scenario, maar wel ‘het schema waar we nu op zitten.’ Meer…

Kwetsbaar kiessysteem

Russische hackers hebben in 39 van de 50 Amerikaanse staten ingebroken in de registratie van stemgerechtigden, en de software die wordt gebruikt bij het tellen van stemmen. Maar als ze zo ver waren, waarom hebben ze die kennis niet gebruikt om de stemming te saboteren? Misschien was het onmogelijk om de 7.000 verschillende systemen substantieel te manipuleren. Grote zorg is nu dat de Russen – of andere kwaadwillenden – drie jaar de tijd hebben om zich voor te bereiden op de verkiezingen van 2020.

Trump

[ dit artikel verscheen ook op nrc.nl op vrijdag 8 juni in in de krant van 9 juni ]

Het onderzoek naar de contacten met Russen, en de verklaring van oud-FBI-directeur James Comey, lijken me een zegen voor president Donald Trump. Meer…

Trump vs. EU

Der Spiegel citeert uit de notulen van de bespreking tussen Donald Trump en overige G-7 in Taormina. De argumenten om het ‘Parijs Akkoord’ niet te verlaten. Emmanuel Macron: de armste landen hebben het meeste baat bij het verdrag. Justin Trudeau: door samenwerking hebben we het gat in de ozonlaag kunnen verkleinen.  Angela Merkel: als de VS zich terugtrekt dan wordt China het belangrijkste land. Zelfs Saoedie-Arabië bereidt zich voor op een post-fossiele wereldeconomie. Maar Trump zei: klimaatafspraken kosten banen in de VS, en dat is het belangrijkst.

Het tijdperk-Trump

Voor de dagelijkse dosis fris perspectief op deze unieke president deze keer Peggy Noonan, oud-speechwriter van Ronald Reagan, nu columnist in de Wall Street Journal. Samenvattend: kom op, wordt eens serieus. Democraten, hou op met Trump’s fouten in te wrijven. Journalisten, houd eens op met obsessief nieuwe rellen te ontdekken in het Witte Huis. Republikeinen, dit is jullie president – neem hem bij de hand en druk hem op het hart dat hij zich moet herpakken omdat er anders niets van jullie agenda terecht komt. Democratie is geen spelletje. En Trump, hou op met klagen. Mooi citaat: “Abraham Lincoln kreeg de afscheiding (van de Zuidelijke staten) voor de kiezen, een burgeroorlog, en dagelijkse oorwassingen van abolitionisten die vonden dat hij te soft was en van gematigden die vonden dat hij te hard was. En toen schoot iemand een kogel door zijn hoofd. Hij had het ook best moeilijk.” (betaalmuur, helaas.)

Robert Mueller

Portret van de man die is benoemd – door het Ministerie van Justitie – als ‘speciaal adviseur.’ Hij moet er achter komen of Trump en medewerkers onfrisse contacten hadden met Rusland. Mueller was directeur van de FBI van 2001 tot 2013, benoemd door door George W. Bush en gehandhaafd door Barack Obama. De NY Times vindt hem OK.