Hoe koffie werkt

De meeste stimulerende middelen verhogen de bloeddruk en de toevoer van bloed naar de hersenen. Cafeïne doet juist het tegenovergestelde. Dus hoe stimuleert het dan? Doordat het sommige gedeelten wel stimuleert, en andere niet. Die imbalans verhoogt entropie, laten we zeggen algemene onrust, in de hersenen en vooral de delen die cognitie sturen: zien, beweging, alertheid. (tip A. van Rossum)

Eén atoom

Daar, dat witte stipje, middenin. Een strontium-atoom, gefotografeerd door een student in Oxford met een gewone camera op een lange sluitertijd.

Niet je broertje pesten!

Kinderen die door broer of zus zijn gepest hebben op latere leeftijd vaker een psychotische stoornis. Maar ook de pesters hebben daar bovengemiddeld kans op. Wat de vraag oproept: oorzaak of gevolg? Maar de correlatie is duidelijk. 3.600 kinderen die meededen aan de Avon Longitudinal Study of Parents and Children vulden op hun 12de een vragenlijst in; op hun 18de werd gekeken hoe het met ze ging. Kinderen die op hun 12de een paar keer per week werden gepest door broer of zus (of zelf de pester waren), hadden op hun 18de twee tot drie keer zo vaak last van depressiviteit of een psychotische stoornis.

Ai

Het International Ruimtestation schat dat er nu 500.000 stukjes en brokjes en brokken afval door de ruimte zweven. Met een snelheid van 24.000 kilometer per uur. Dat geeft zelfs een stukje van 14 gram massa. Als hij tegen een blok van massief aluminium opbotst ziet dat er zo uit:

(tip A. van Rossum)

Amen

Het gaat echt steeds beter en Steven Pinker, prof Harvard, legt het allemaal nog één keer uit. Vergelijk om te beginnen 1988 en nu. De VS stootte dertig jaar geleden 20 miljoen ton zwaveldioxide uit en 34,5 miljoen ton fijnstof. Nu respectievelijk 4 miljoen ton en 20,6 miljoen ton. Ondanks economische groei, bevolkingsgroei en meer autokilometers. In 1988 waren er 23 oorlogen, waarbij 3,4 doden per 100.000 mensen vielen. Nu: 12 oorlogen, 1,2 doden per 100.000. In 1988 waren in de wereld 45 democratieën met een totale bevolking van twee miljard mensen; nu 103 met 4,1 miljard. Toen leefde 37% van de wereldbevolking in extreme armoe, dicht bij de hongersdood; nu 9,6%. Terrorisme in West-Europa? 238 doden in 2016, 440 in 1988.

Die laatste 30 jaar is geen uitschieter maar een voortzetting van een trend die volgens Pinker 200 jaar geleden begon, met de Verlichting. Ongelijkheid neemt weliswaar toe in het rijke Westen, maar armoe verdwijnt. Honderd jaar geleden gaven deze landen 1% van hun welvaart uit aan kinderen, armen, ouderen en zieken. Nu, bijna een kwart. Democratie staat onder druk in landen als Turkije, Venezuela, Hongarije, Bulgarije en Polen. Maar 200 jaar gelden was het een nouveauté, weggelegd voor 1% van de wereldbevolking; nu leeft de helft van de wereld in een democratie. De hele wereld is slimmer, gezonder, vrijer en rijker. Die rijkdom stelt ons in staat om niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze omgeving te zorgen. In allerlei opzichten zorgen we beter voor de planeet dan toen.

Hoe komt dit allemaal? Is de mens geboren met een neiging tot het goede? Pinker zegt: de Verlichting. Dogma, vooroordeel en traditie werden langzaam verdrukt door onderzoek en rede. De stam, de maatschappelijk klasse, ras en nationaliteit werden minder relevant naarmate filosofen de mensheid en het mens-zijn bestudeerden. Alle bovenstaande trends zijn terug te voeren op de Rede. Amen. Nu hoef ik ‘Het Gaat Geweldig’ niet meer te herschrijven.

Voorpublicatie uit Pinker’s nieuwe boek, ‘Enlightenment Now.’ Veel uitgebreider dan ik hier weergeef. Nog één punt: is het niet verstandig om pessimistisch te zijn? Nee, we moeten zorgvuldig zijn, zegt Pinker. We moeten exact bepalen wat er mis is en daar iets aan doen. Maar slecht onderbouwd doemdenken leidt tot fatalisme, en dat is een voedingsbodem voor radicale politici en volksmenners. (achter de betaalmuur van de WSJ, maar omdat dit zo’n belangrijk artikel is geef ik hier de muurloze versie van Outline)

DNA-test voor de baby

Een speekselspecimen van de pasgeborene geeft resultaten voor 193 genetische ziektes. Kost $649. De Sema4 Test is nu beschikbaar voor iedereen die hem aanvraagt. Duivels dilemma.

Ozon’gat’ groeit toch

Vorige maand meldden we nog dat het gat in de ozonlaag krimpt dankzij het Montreal protocol; maar een nieuwe studie zegt dat de conclusie voorbarig is. De ozon in de hoge stratosfeer neemt weer toe, maar in de lagere stratosfeer is de aftakeling sinds 1998 gewoon doorgegaan. Netto een nog steeds groter wordend ‘ozon gat.’

 

50-50

De lancering van Elon Musk’s Space X Falcon Heavy raket is gelukt; maar bij de derde ontbranding, in een baan om de aarde, werd er net iets te veel gas gegeven zodat de raket waarschijnlijk Mars voorbij schiet en in het oneindige verdwijnt. De raket kan 64.000 kilo bagage meenemen, meer dan het dubbele van de vorige recordhouder. Musk rekent op een pendeldienst van dit soort raketten naar Mars om leven daar mogelijk te maken.

Overigens vandaag kwartaalcijfers Tesla. Is dit weer een afleidingsmanoeuvre van Musk?

Met dank aan LiDAR

LiDAR (‘Light Detection and Ranging’) kan door de bomen heenkijken en hielp onderzoekers te ontdekken hoe groot deze Mayastad vroeger was.

Friet tegen kaalheid

Japanse stamcelonderzoekers hebben ontdekt dat dimethylpolysiloxaan haargroei bij muizen bevordert, en waarschijnlijk ook bij mensen. McDonalds voegt het toe aan de frituurolie, om schuimen te voorkomen. (tip M. Hubeler)
UPDATE 8/2: Klopt niet, zegt Gizmodo: die onderzoekers voegden dat dimethyldinges toe aan de matjes waarop ze probeerden haar te laten groeien. Het spul vermindert dus schuim in vet, en maakt dat haarvaten vermenigvuldigen op een kunstmatige ondergrond. Dat is de enige overeenkomst.