God of niet?

Het probleem van atheïsme is dat het geen alternatief biedt – er is geen Evangelie van Goddeloosheid, zegt schrijver Peter Hitchens in deze recensie van het laatste boek van John Gray. Gray, voormalig prof aan LSE, is een nare, cynische man. Zelf atheïst en zijn meest recente boek gaat over atheïsme. De recensie van Hitchens slaat de spijker op zijn kop: ‘Ik vond het boek uiteindelijk armoedig, omdat het zegt dat er wel iets enorms is dat wij niet kunnen begrijpen, maar dat iedere poging om het te begrijpen ons dommer maakt.’ Gray bespot iedereen die een andere verklaring voor het leven heeft. Inclusief mensen die geloven in vooruitgang: dat vindt hij maar een dom surrogaat voor een Almachtige.

Hitchens haalt een oud interview (1930) met Albert Einstein erbij. Is hij pantheïst?  ‘Uw vraag is de moeilijkste die er is. Het is een vraag die ik niet met een simpel ja of nee kan beantwoorden. Ik ben geen Atheïst. Ik weet niet of ik mezelf als Pantheïst kan beschouwen. Het probleem is te groot voor onze beperkte geest. Mag ik antwoorden met een parabel? Het brein van een mens, zelfs het meest getrainde, kan het heelal niet bevatten. Wij zijn als een klein kind dat een enorme bibliotheek binnenwandelt waar langs iedere muur, van vloer tot plafond, boeken staan in vele talen. Het kind weet dat iemand al die boeken geschreven moet hebben. Het weet niet wie, of hoe. Het begrijpt ook niet de talen waarin ze geschreven zijn. Het kind ziet wel dat er een of ander systeem is in de manier waarop ze zijn gerangschikt, een mysterieuze volgorde, maar begrijpt die niet, heeft er alleen een vaag vermoeden van. Dat is volgens mij hoe de menselijke geest, zelfs de meest ontwikkelde en verfijnde, tegen God aankijkt.’