Vonnegut

Tekst van een toespraak die Kurt Vonnegut gaf in 1994 aan de afgestudeerden van Syracuse U., getiteld ‘Hoe ik van een schoolmeester leerde wat artiesten doen.’ Fragmentje: ‘Ik verontschuldig mij tegenover jullie dat de planeet zo’n zooitje is. Maar hij is altijd een zooitje geweest. ‘De Goede Oude Tijd’ heeft nooit bestaan. Er was altijd alleen maar De Tijd. Zoals ik tegen mijn kleinkinderen zeg: ‘Kijk mij niet zo aan. Ik ben hier ook nog maar net.’

En nog veel meer moois.

 

Smokin’ Joe

Johann Sebastian Bach schreef kerkmuziek maar was geen heilige. Hij heeft ooit een maand in de gevangenis gezeten. Hij trok een mes bij een straatgevecht. Hij hield van een biertje: na een reis van een week declareerde hij de kerk 18 gorschen onkosten voor 24 liter bier. In zijn contract met de Hertog van Saxen was opgenomen dat hij belastingvrij bier zou krijgen van de kasteelbrouwerij. Hij werd betrapt met een ongetrouwde vrouw op de zolder achter het kerkorgel. Hij had 20 kinderen – geregistreerde. Hij trok zich niets aan van regels of verantwoordelijkheden en was onbeschoft tegen leerlingen. Hij was onverbeterlijk, vonden de heren van Leipzig. En nog erger: men klaagde dat hij te veel en te lang improviseerde tijdens de kerkdiensten …. Dit alles in een artikel over hoe die opstandigheid zich ook vertaalde in creativiteit in muziek.

Filantropie

Wat werkt nou beter: hoge belastingen voor iedereen, en de anonieme Staat laten herverdelen? Of rijke mensen de kans geven om hun fortuinen weg te geven naar eigen inzicht via stichtingen die van belasting zijn vrijgesteld? Voor de rijken in de VS is de keuze makkelijk: liever het laatste. Het alternatief is 40% belasting betalen. In de VS bestaan nu meer dan 90.000 privé-stichtingen, waarvan 30.000 opgericht de afgelopen 15 jaar, met een totaal vermogen van $700 miljard.

Het is niet makkelijk om miljarden weg te geven, zegt David Callahan, schrijver van ‘The Givers: Wealth, Power and Philanthropy in a new Gilded Age.’ Hij is niet bezig met een kruistocht. Veel van de miljardairs zijn vol goede bedoelingen. Bijvoorbeeld John Arnold, rijk geworden door Enron en vermogend door zelf verder te beleggen. Hij wil niet een ‘doel steunen,’ maar een ‘oplossing vinden’ voor een groot probleem. Hij concentreert zich nu, na een aantal valse starts, op hervorming van het Amerikaanse strafrecht en wetshandhaving.  Of Dustin Moskovitz, mede-oprichter van Facebook, met $10 miljard op de bank. Dat beschouwt hij niet als ‘zijn’ geld maar als ‘geld van de maatschappij’ dat op één of andere manier terug moet. Hij doneert aan Give Directly, een stichting die betoogt dat armen zelf moeten kunnen beslissen hoe ze geholpen moeten worden – en dus geld gewoon weggeeft.

Maar over het algemeen zijn de grote stichtingen in de VS, waarvan Rockefeller en Ford de bekendste namen zijn, merkwaardig geheimzinnig over hun doen en laten. Veel stichtingen hebben niet als doel om alles weg te geven, maar slechts 5% per jaar oftewel het rendement zodat het vermogen voor de eeuwigheid in stand blijft. Waarom eigenlijk, vraagt Callahan. Dus is de eindvraag: wat krijgen Amerikanen nu in ruil voor die belastingvrijstellingen voor de superrijken?

Een bescheiden tycoon

(William Kent had een enorm stuk land gedoneerd aan de overheid. President Roosevelt was verbaasd dat hij niet het park naar hemzelf genoemd wilde hebben)

Kentfield, CA
January 30, 1908

My dear Mr. Roosevelt:
I thank you from the bottom of my heart for your message of appreciation, and hope and believe it will strengthen me to go on in an attempt to save more of the precious and vanishing glories of nature for a people too slow of perception.

Your kind suggestion of a change of name is not one that I can accept. So many millions of better people have died forgotten that to stencil one’s own name on a benefaction seems to carry with it an implication of mandate immortality, as being something purchasable. Meer…