Het gaat snel

Tyler Cowen, intellectuele veelvraat, steeds vaker geciteerde ‘opinieleider’ in de VS, is ook nog steeds hoogleraar economie. ‘Dit semester ga ik mijn studenten leren hoe ze een werkstuk schrijven met behulp van zelflerende machines zoals ChatGTP.’ En de volgende versie, GPT4 wordt verwacht de komende maanden.

TikTok?

Moeten we TikTok in de ban doen? Het Amerikaanse Congres overweegt het. Econoom Tyler Cowen zegt: ‘Nee.’

‘Waar is het harde bewijs dat TikTok partijdige, pro-Chinese dingen opdient, of anderszins de publieke opinie beïnvloedt? En overigens, misschien moeten meer Amerikanen juist wat vaker pro-Chinese standpunten horen! Zo lang er een palet van meningen is, natuurlijk.  U verliest uw privacy aan de Chinezen? Ze kunnen overal data over u kopen, van particuliere datahandelaren. En we verbieden ook niet reizen naar China, waar mobiele apparaten vaak volledig leeggezogen worden (daarom nemen kenners vaak ‘wegwerp’ telefoons en laptops mee.) Wat zou precies de juridische basis zijn voor een verbod? “Uw bedrijf irriteert me, dus we gaan het verbieden”? Dat is niet erg sterk.’

‘Als later blijkt dat TikTok toch een vals en effectief instrument is voor politieke propaganda, kunnen we het altijd nog verbieden. Dat zal politiek gezien niet zo moeilijk zijn.’

 

Lithium

Er is nooit genoeg lithium in de wereld. Zegt Jeremy Grantham, 83, succesvol belegger en de afgelopen jaar investeerder in ‘groene’ startups, in een interview met Tyler Cowen:

Grantham: ‘Als we iedere gram lithium van de tot nu toe bekende reserves zouden opgraven, zou dat waarschijnlijk 5% zijn van wat we nodig hebben om de hele economie te ‘vergroenen.’ Eén keer. Even vergetend dat we die lithium iedere 30 jaar moeten vervangen.’

Cowen: ‘Kunnen we niet veel meer lithium halen uit Australië, of Argentinië? Of betere manieren om het te ontginnen? Goedkoper? Waarom is dat moeilijker dan bijvoorbeeld ‘fracking’?’

Grantham: ‘Het is moeilijker omdat we al enkele decennia naar lithium aan het zoeken zijn, en we vrij goed weten waar de beste reserves zijn, en die zijn volstrekt ontoereikend. Dus we moeten de zoekopdracht veranderen. We moeten iets toereikends vinden, ‘om het lithium heen werken’.’

‘Gelukkig heeft de Grantham Stichting een veelbelovende investering in technologie die lithium uit pekel haalt, drie tot vier keer zo veel, en een efficiëntere manier om lithium te winnen uit de rotsen in Australië. Maar zelfs met die ontwikkelingen komen we niet in de buurt.’

‘We moeten gewoon een andere manier verzinnen om lichtgewicht accu’s te maken, zonder lithium. Potassium en natrium zijn goede kandidaten en waarschijnlijk toereikend. Voorraden van potassium en natrium zijn honderden keren groter dan die van lithium.’

Kunstmatige Intelligentie

Ik ben nog maar een beginner – een leek, het lot van de journalist – maar ik neem u mee op een stukje van mijn ontdekkingsreis. Ik spreek van ‘AI’, de Engelse afkorting van Artificial Intelligence, die gangbaarder dan ‘KI.’

Dit is een briljant kort stukkie van Scott Aaronson, via Marginal Revolution, dat mij wakker schudde: ‘Op dit moment bestaan GPT-3 en DALL-E2 en LaMDA en AlphaTensor. Twee jaar geleden niet. En we moeten vooruit denken en proberen te bevatten wat hun, veel grotere, nazaten zullen kunnen over tien jaar.’

Een woord om te onthouden is ‘alignment’ – moeilijk te vertalen, ‘gerichtheid’ komt in deze context het dichtste bij. Een voorbeeld: een zelfrijdende auto, geholpen door AI, kan besluiten om een langzame voetganger aan te rijden om een snelle voetganger te ontwijken, met als rationale dat de snellere nog meer levensjaren voor zich heeft. Is dat een gewenste uitkomst? Hoe kun je een AI, die immers zijn eigen ‘gedachten’ volgt en zijn eigen conclusies trekt, ervan overtuigen dat bepaalde uitkomsten ongewenst zijn? Niemand kan ooit alle uitkomsten voorspellen, dus ooit alle gewenste en ongewenste uitkomsten splitsen.

Dus moet je proberen een AI bij te sturen, te ‘alignen?’ Of is dat per definitie onmogelijk? Aaronson zegt: er zijn ‘orthodoxe’ AI-denkers, en ‘hervormingsgezinde’ – net als in godsdienst.

‘Orthodoxe AI-denkers maken zich zorgen over zelf-handelende, verkeerd geprogrammeerde AI die de mensen voor het lapje houdt terwijl hij bezig is de totale uitroeiing van de mensheid voor te bereiden, als gevolg van zijn merkwaardige opvatting van ‘nuttig zijn.’ Wij hervormingsgezinden zien dat risico ook, maar maken ons minstens evenveel zorgen over het risico dat krachtige AI’s worden ingezet door mensen met slechte bedoelingen.’

‘Wij hervormingsgezinden maken ons het meest zorgen over een langzaam opbouwende ramp – vergelijk klimaatverandering – waarbij goed-geïnformeerde mensen de voorboden zien, maar niet iedereen kunnen meekrijgen in de urgentie.’

Tot zo ver Aaronson. Zoals altijd, er staat veel meer boeiends onder de ‘lees meer’ knop.

Gerd Gigerenzer is psycholoog en verbonden aan het Max Planck Instituut in Berlijn. Hij schreef net een boek, gerecenseerd in MT Sprout‘Waarom menselijke intelligentie nog steeds algoritmes verslaat.’ Zijn stelling: mensen hebben ‘common sense,’ gezond verstand, de optelsom van gedeelde kennis die een kind leert. ‘Een machine lukt het voorlopig niet om bijvoorbeeld causaal denken, intuïtieve psychologie, begrip van ruimte en tijd, en bewustzijn te kopiëren naar een softwaresysteem.’ (tip R. Dattatreya)

Tomas Pueyo is over het algemeen positief opgewonden over de mogelijkheden van AI en toont een paar spectaculaire voorbeelden van creatief werk – muziek, documentaire, beeld, geluidseffecten. Iets waar Aaronson dus heel zenuwachtig van zou worden.

Ik hoor graag of u ook iets wilt delen over AI.

Crypto reguleren

Voor wie vindt dat crypto gereguleerd moet worden – centrale bankiers, bijvoorbeeld, die niets liever zouden willen – heeft econoom Scott Sumner een beknopt antwoord.

1. Het staat Amerikanen (en de rest van de wereld) volkomen vrij om te beleggen in riskante ondernemingen, zoals bijvoorbeeld biotech. De meeste van dat soort ondernemingen gaan failliet, slechts een paar zijn succesvol.

2. Het is volkomen legaal om geld te lenen aan hoogriskante ondernemingen, waar de leningen misschien niet worden terugbetaald. Weet u nog, junk bonds?

3. Fraude is al strafbaar

En wat zou het doel zijn, vraagt Sumner zich af. ‘Crypto-beleggers beschermen? Willen we echt dat mensen die in crypto investeren, geruster zijn op hun beleggingen? Maakt dat de kans op bubbels niet juist groter?’

De zegeningen van de vrije markt

Niet alleen leiden vraag en aanbod tot realistische prijzen. De vrije markt moedigt ook beschaafd gedrag aan. Montesquieu schreef al: ‘Handel geneest de meest destructieve vooroordelen. Want je kunt er bijna altijd van uit gaan dat waar mensen netjes met elkaar omgaan, handel bloeit; en dat waar handel is, wij beschaafde omgangsvormen tegenkomen.’ En Voltaire zei over de Londense beurs in zijn tijd: ‘Betreed de London Stock Exchange – een nettere omgeving dan de meeste rechtszalen — en u zult daar mensen uit de hele wereld zien samenkomen, tot heil van de mensheid. Hier ziet u Jood, Mohammedaan en Christen met elkaar zaken doen alsof ze allemaal hetzelfde geloof belijden, en alleen het woord ‘ongelovige’ gebruiken voor mensen die failliet gaan.’

Een nieuw sociaal experiment, uitgevoerd in dorpen in Groenland, bevestigt: handel (commercie) bevordert vertrouwen, samenwerking en integriteit. De methodologie vindt u achter de klik.

Lekker anoniem schelden

‘Als mensen verplicht hun naam en adres moesten achterlaten, zou het snel afgelopen zijn met die scheldpartijen en bedreigingen op internet.’ Dat klinkt intuïtief logisch, toch? Maar Tyler Cowen, die ik hoog heb zitten, gelooft er niks van en verwijst naar bijgaand artikel, ‘The real name fallacy.’  Ik heb het gelezen, maar vind het nog steeds zwak. ‘De helft van de mensen die worden aangevallen op internet, weet al wie de aanvallers zijn.’ Dus: de-anonimiseren helpt maar voor 50%. Ja, maar is dat niet beter dan zero%? ‘Schelden en discrimineren zijn sociale problemen; online is slechts een reflectie van de samenleving.’ Ja, maar moet je het daarom makkelijker maken? ‘Er is correlatie, geen causatie,’ concludeert weer een andere studie. Nou ja, dat schiet allemaal niet op. Eén argument blijft wel overeind: anonimiteit beschermt ook mensen die kwetsbaar zijn, zoals minderheden en LGBTQI, en jongeren die onzeker zijn over hun seksuele toekomst.

Misschien biedt de echte wereld een oplossing: wie een commentaar ondertekent met naam en toenaam is toch geloofwaardiger dan een anonymus?

Vooruitgang

In India is de geboorteratio gedaald tot 2.0, onder de 2.1 die nodig is om een bevolkingsaantal stabiel te houden. Oftewel, India heeft hetzelfde pad doorlopen dat alle rijke landen in hun geschiedenis hebben afgelegd: steeds langzamere bevolkingsgroei, gevolgd door een omslag naar krimp. Dit is waarom we nooit bang hoeven te zijn voor overbevolking.

Oekraïne en Rusland

Litouwse schrijver zegt net als Stephen Kotkin (de Stalinbiograaf): Rusland is geen Europa. “We hebben te maken met een staat die in de geschiedenis nooit een politiek pluriforme samenleving of enige vorm van zelfbestuur heeft gekend, zelfs niet op kleine schaal (gemeentelijk of universitair) – het is altijd alleen maar een piramide van macht geweest, macht die met extreem geweld werd uitgeoefend over de onderdanen, die tot blinde gehoorzaamheid werden onderworpen. Nog een belangrijke factor: zelfs de notie van tijd is in de Russische cultuur anders dan in het Westen. Tijd is er cyclisch, niet lineair – ze denken dat de geschiedenis zich zal herhalen, voorbestemd is, niet afhankelijk is van individueel menselijk handelen.” En: “Het is onmogelijk om democratie te importeren zolang 70 procent van de Russen die ziet als ‘het kwaad uit het Westen’. Als buren kennen wij de Russische mentaliteit en daarom hebben wij een eenvoudig advies: wees onbevreesd.”  Goed stuk in de Volkskrant(tip P. Rodts)

Tyler Cowen wijst op een twitterdraad van ene Max Fras die een open brief vertaalt van Dmitry Medvedev (u weet wel, de interim president onder Poetin), gedateerd 21 maart. ‘Polen vergeet dat het Rusland was dat Polen bevrijdde van de Nazi’s (…) Maar nu is het belangrijker voor de vazallen van de Poolse elite om trouw te zweren aan hun rentmeesters – de USA – dan hun eigen burgers te helpen. Dus ze wakkeren voortdurend de haat jegens de vijand – Rusland – aan.’ En Cowen verwijst naar historicus Niall Ferguson, die de theorie poneert dat de VS Oekraïne net genoeg wapens geven om Rusland te verzwakken, maar niet voldoende om de oorlog te winnen. Net zoals Afghanistan. (Bloomberg, misschien betaalmuur)

In de prullenbak

De ‘marshmallow test’ kan in de prullenbak. De nieuwste verificatie laat zien dat de test geen voorspellende waarde heeft over maatschappelijk succes in het latere leven van 4 jaar oude deelnemers. Aan deze laatste test deed ook psycholoog Walter Mischel mee, de man die de wereld opschudde met de originele test. (‘Hier is een marshmallow. Ik ga nu de kamer uit. Je mag hem opeten; maar als je wacht tot ik terugkom, krijg je er nog eentje bij.’)

Deze studie volgde de kinderen tot na hun 40ste, en hoe lang ze wachtten met het opsnoepen van de marshmallow had geen enkele relatie tot hun succes in later leven. ‘Succes’ in de zin van: gespaard vermogen, sociaal aanzien, schulden, eet- en sportgewoontes, roken, uitstelgedrag, regelmatig naar de tandarts gaan. Mischel hielp mee deze nieuwe test te ontwerpen, maar overleed in 2018 aan kanker.