Luchtmacht

Drones veranderen oorlogvoering. De oorlog over Nagorno-Karabach in 2020, tussen Armenië en Azerbeidzjan, werd gewonnen door de laatsten dankzij de inzet van kamikaze-achtige zelfsturende vliegtuigjes die tanks, artillerie, raketwerpers en vrachtwapens uitschakelden. Auteur vergelijkt met de slag om Taranto in 1940, toen voor het eerst in de geschiedenis machtige oorlogsschepen werden uitgeschakeld door vliegtuigjes die bommen lieten vallen. En vuurwapens, aan het eind van de Middeleeuwen, die boogschutters werkeloos maakten. Drones die raketten kunnen afvuren worden nu – behalve door de VS – gemaakt door Turkije, Israel en China.

Prik en win!

Plak een staatslot aan iedere vaccinatiekaart. Om twijfelaars en minvermogenden over de streep te trekken. Het werkte in Ohio, dus waarom niet in Ommen? Voor de theoretici: een vaccin betekent korte-termijn nadeel en lange-termijn voordeel. Mensen zijn niet zo van de lange termijn. Dus een beloning aan het begin – een biertje of een capuccino bij de inenting, of een staatslot – trekt mensen over de streep.

Einde discussie

Als er iemand weer eens bezwaar maakt tegen een vaccinatiepaspoort, want discriminatie of zoiets – dan is dit het beste antwoord:  ‘Tijdens de pandemie was het gewoon dat bars, restaurants, kerken, sportclubs, winkels, scholen en universiteiten dicht waren voor iedereen. Internationaal reizen werd streng beperkt. Ik denk dat een verschuiving van ‘gesloten voor iedereen’ naar ‘open voor sommigen’ een verbetering is. Dus een vaccinatiepaspoort is een opheffen van restricties en een toename van vrijheid, op de weg terug naar normaliteit.’ Econoom Alex Tabarrok, tijdens hoorzitting Congres VS.

Economie

Beantwoord een vragenlijst en uw rode stip verhuist steeds dichter naar de econoom die het dichtst bij uw mening zit. Leuk spelletje.

Sja

Gebruikelijke klinische, economische analyse vanuit de VS: waarom het Europese geklungel met vaccins? ‘Eén reden is de absurde focus op het verminderen van “vaccine-twijfel.” Dus riepen we alsmaar dat vaccins “veilig, veilig, veilig” zijn. Wat we hadden moeten zeggen was: “Deze vaccins slagen voor de kosten-baten analyse (met vlag en wimpel) en zijn veel veiliger dan veel andere medicijnen die mensen nemen voor minder ernstige aandoeningen. Ieder medicijn, ieder vaccin heeft neveneffecten. Compromissen zijn er altijd.”

‘We moeten beleid niet laten bepalen door de meest angstige, risico-averse en wetenschappelijke analfabete medeburgers,’ zegt econoom Tyler Cowen. Door het tussentijdse onderzoek van het Astra Zeneca hebben we de twijfel niet weggenomen, maar vergroot. ‘Mensen kunnen denken: als ze zo lang doen over een onderzoek, terwijl er duizenden mensen per dag doodgaan, dan moet het wel een moeilijke beslissing zijn.’

En nog een fijne: ‘Hoe erg is het? Zo erg dat Paul Krugman en ik het eens zijn. Hij citeert me bijna op wat ik noem ‘progressivisme:’ de diepgewortelde angst dat er misschien, ergens, iemand winst maakt.’

De economie van vaccineren

Waarom duurt vaccineren zo lang? ‘Stel u voor dat u een bedrijf hebt dat een bestelling krijgt voor een miljard vaccins, tegen 40 euro voor ieder prikje. Of u die vaccins nu in een maand levert of er een jaar over doet, uw omzet blijft hetzelfde. 40 miljard. Maar produceren in een maand betekent dat u de capaciteit moet vertwaalfvoudigen. Dat is ontzaglijk duur, en er is geen beloning, dus geen prikkel, om erin te investeren. Dit is de belangrijkste economische reden,’ schrijven economen in de WSJ, hier geciteerd.

Maar de economische waarde van de vaccins is een veelvoud. De economen schatten dat het weer aan het werk krijgen van burgers, en het voorkomen van sterfgevallen en ziekenhuiskosten, 5.800 dollar per persoon oplevert. Investeren in capaciteit is dus economisch een inkopper. Helaas is de beloning niet voor private bedrijven, dus die worden daartoe niet geprikkeld.

Overheden zouden kunnen inspringen met subsidies. Hun inwoners plukken immers de vruchten van grotere productiecapaciteit. Intussen draagt het bedrijfsleven incidenteel bij. Bijvoorbeeld: Merck gaat het vaccin van concurrent Johnson& Johnson produceren. Als de bevolking van de VS eenmaal is geprikt, kan die productiecapaciteit voor de rest van de wereld worden ingezet. De fabriek draait toch al. (volledig artikel in WSJ, achter betaalmuur. Hier.)

Voorspellingsmarkt

‘Veel mensen neigen naar ‘bescheiden kennisinzet’ (‘modest epistemology’ is het deftige woord); we zouden veel meer moeten vertrouwen op de conclusies van onze eigen logische beredeneringen, zelfs als die conclusies er op wijzen dat de meerderheid van de mensheid irrationeel is of lui, of gewoon fout zit.’

Fragment uit essay van Vitalik Butalin (27), briljante programmeur, mede-oprichter van cryptomunt Ethereum, over een ander onderwerp dat we in de gaten moeten houden: ‘prediction markets,’ oftewel: kun je de toekomst voorspellen op basis van de collectieve mening van marktdeelnemers? Hij experimenteert met de Amerikaanse verkiezingen en koopt Trump ‘puts’ op een prediction market. Hij wint dus; maar het gekke is dat de prijs van deze ‘put optie’ constant blijft zelfs drie weken na de verkiezingsuitslag, terwijl hij dus allang had moeten stijgen. Hij haalt zijn schouders op en koopt bij.

De voorspellingsmarkt werkte dus niet perfect, concludeert Butalin; waarom? In dit geval: de markt is nog voor weinig mensen begrijpelijk, voor iedere inzet met cryptomunt moet je een veelvoud aan ‘borg’ storten, en … bescheiden kennisinzet. Oftewel: ‘het kan toch niet dat ik de enige ben die dit ziet??”

Goede vraag

Die zouden de redacties van Nederlandse media zich ook eens moeten stellen.

Meningsuiting

In het eindeloze debat over wat nou censuur is, en of Twitter en Facebook hun boekje te buiten gaan, kwam ik deze tegen.

Ik wist niet dat Karl Popper hierover had geschreven. De Nederlandse rechtspraak worstelt, van geval naar geval, met de vraag hoe erg je moet haat zaaien, voordat je vrijheid van meningsuiting wordt ingeperkt.

Experiment

‘Hong Kong gaat iedereen die positief test op Covid-19 een bedrag van 5.000 HK$ geven (€543), als aansporing voor mensen om zich te laten testen.’