De eerste windmolens

Windmolens zijn waarschijnlijk uitgevonden in Perzië, misschien al in 138 v.C. Het concept werd eerst overgenomen door Chinezen en pas na de kruistochten, in de 11de eeuw, in Europa geïntroduceerd. Deze staande windmolens in Nashtifan, noordwest Iran, behoren tot de oudste, nog werkende exemplaren. Meer dan duizend jaar oud.

Oogstreel

Twee finalisten van de National Geographic reisfoto-wedstrijd 2019: 

Avond in Upernavik, in Noord-west Groenland.

Vale gier in volle vlucht in Monfrague Staatspark in Spanje. De vogel kan 110 cm lang worden, met een spanwijdte van 2,40-2,80 meter.

De kaart van Columbus

Gebruik van ‘multispectral imaging’ maakte teksten op een kaart uit 1491 leesbaar. De kaart, ongeveer 1×1,80 meter, is gemaakt door Duitser Henricus Martellus en dezelfde die waarschijnlijk door Columbus is gebruikt. Volgens Martellus wonen er bij voorbeeld in centraal Azië ‘Hippopodes, met de vorm van mensen maar de hoeven van paarden.’ Veel van dit soort mythen waren gebaseerd op oude Griekse verhalen. Zuidelijk Afrika klopt niet echt; noordelijk Afrika wel redelijk, mede dankzij interviews met een groep Ethiopiërs die in 1441 Florence bezocht. En meer van dat soort details.

De staat van slaap

Waarom slapen we toch? National Geographic praat ons bij over de nieuwste kennis, met stapels fascinerende details. ‘Het wakkere brein is optimaal voor het verzamelen van externe prikkels. Het slapende brein consolideert ze. Dus we gaan ‘s nachts van verslaggeven naar eindredactie.’ (…) ‘Slaap versterkt onze herinneringen, niet alleen in fase 2, maar gedurende de hele zwalkende reis door de nacht. Dat is zo krachtig dat het soms beter is slaap uit te stellen. Als soldaten terugkomen van een gevaarlijke missie zouden ze beter eerst 6-8 uur wakker kunnen blijven, om post-traumatische stress te verminderen.’  (…) De maandag na de switch van zomer- naar wintertijd, of omgekeerd, zijn er 24% meer hartaanvallen. En ook meer verkeersongelukken.’ (…) REM-slaap is een vorm van waanzin. ‘Psychose is per definitie een toestand overheerst door hallucinaties en illusies. Dromen is volgens sommige slaapwetenschappers een vorm van psychose.’ (….) ‘Wat je droomt is niet meer zo interessant, denken ze nu. Slaapexperts denken dat dromen worden veroorzaakt door willekeurig rondschietende neuronen en dus inhoudelijk niet veel betekenen. (…) Iedereen droomt. Je dromen niet kunnen herinneren is een indicatie van een gezonde slaap.’ (…) ‘Pasgeboren babies slapen tot 17 uur per dag, de helft in actieve REM-achtige staat. En gedurende een maand in de baarmoeder, na week 26, lijken foetussen te verkeren in een staat die erg lijkt op REM-slaap. Een theorie: al deze REM-tijd is het equivalent van een brein dat zijn software test, voordat hij volledig online is.’ (…) ‘Iedere keer als een man droomt krijgt hij een erectie, ook als de droom niets met seks te maken heeft. Bij vrouwen worden de labia doorbloed.’ ‘REM-slaap is het bewijs dat het brein zonder externe stimulans kan werken. Als een artiest die in een geheime studio zit te werken, zit ons brein te experimenteren zonder enige gene, lekker met zichzelf bezig.’

Er staat nog veel meer in deze reportage, die eindigt met: ‘Misschien hebben we onszelf al sinds Aristoteles de verkeerde vraag gesteld. Het is niet zo verbazend dat we slapen. De vraag is: waarom blijven we nog wakker als er zo’n fantastisch alternatief is?’

Helaas …

Er zijn geen geheime kamers naast de grafkamer van Toetanchamon. Dat concludeert een onderzoek dat was besteld om een eind te maken aan onzekerheid die werd gecreëerd door twee eerdere, conflicterende rapporten over de 3.300 jaar oude tombe.

Competitie

Met dank aan LiDAR

LiDAR (‘Light Detection and Ranging’) kan door de bomen heenkijken en hielp onderzoekers te ontdekken hoe groot deze Mayastad vroeger was.

18de eeuwse surprise

Restaurateurs van een Jezusbeeld uit een Spaanse kerk ontdekten een soort ‘boodschap aan de toekomst’ in de billen van het houten beeld, geschreven in 1777 door de kapelaan. Hij omschrijft dagelijks leven, hoe de oogsten waren, welke ziektes heersten, welke koning op de troon zat, de Inquisitie. Minder een brief of een dagboek dan een soort ‘tijdcapsule’ voor volgende generaties.

Voedsel voor de wereld

Nederland is de op één na grootste exporteur van voedsel ter wereld, na de VS, dat 270x meer landoppervlak heeft. Tijdschrift National Geographic wijdt een lang artikel aan de wonderbaarlijke efficiëntie – en vindingrijkheid, en duurzaamheid – van de Nederlandse boeren. Glastuinbouwers, maar ook veehouders. En de rol van Wageningen. Met natuurlijk schitterende foto’s.

Blindheid genezen

De meeste blinde mensen kunnen genezen worden. Stamcellen en elektronische implantaten kunnen helpen in gevallen die tot voor kort als hopeloos werden beschouwd. De helft van alle blinden ter wereld heeft staar, wat tegenwoordig makkelijk en goedkoop te behandelen is: 20 minuten om de ‘bewolkte’ lens te vervangen door een kunstmatige, totale kosten €15-€100 in ontwikkelingslanden.