Net uit

Nieuwe ‘biografie’ van The Economist, ‘Liberalism at Large,’ hier gerecenseerd. Economisch en politiek liberalisme verkommert onder druk van polarisatie. Kan het weekblad overleven?

Inflatie

Het aantal ‘undergraduate’ (oftewel ‘bachelors’ of ‘kandidaats’) studenten in Engeland is sinds 1990 vervijfvoudigd. En hun niveau is ook spectaculair toegenomen: het percentage dat afstudeerde met een 8 of 9 verviervoudigde tussen 1994 en 2019. Er zijn bijna 10x zo veel ‘Masters.’

Een mirakel? Is de Engelse jeugd collectief veel slimmer geworden? Nee. Een studie in 2007 concludeerde dat studenten die vieren en vijven kregen in de jaren ’80, in de mid-2000 jaren zessen en zevens zouden hebben gekregen. Internationaal vergeleken waren ze niet slimmer geworden, en dat is nog steeds niet het geval.

De afgestudeerden zijn ook niet indrukwekkend: in 2016 zei de OESO dat de Engelse studenten in het onderste 33% procent scoorden op basisvaardigheden, onder 23 OESO-landen. Engeland is het enige landen in de OESO waar 16- tot 24-jarigen net zo slecht scoren als 55-tot 65-jarigen in lezen en rekenen.

Cijferinflatie, dus. Waar komt die vandaan? Perverse prikkels voor universiteiten. De vergelijkende tabellen die in 1993 werden geïntroduceerd kijken naar gemiddelde eindcijfers. Dus – geef hogere cijfers. Ander criterium is: hoe snel krijgen de afgestudeerden een goede baan? Maar werkgevers kijken naar cijferlijsten. Dus – geef hogere cijfers. Studiebeurzen gaat sinds 2011 niet langer naar de universiteiten maar naar studenten, die weer de ‘league tables’ bestuderen. Studenten bepalen of een universiteit groeit of niet. Niet langer de professoren.

Intussen werden universiteiten aangespoord om meer origineel onderzoek te doen. Dat werd beloond op een andere tabel. Maar – goed onderwijs werd niet gescoord. Dus geld ging van lesgeven naar research. Dit en meer in een onthutsend verslag over Brits hoger onderwijs. (tip L. Cleyndert)


Neurowetenschap

Als de remmen van een auto niet werken, zeggen we niet dat de auto slecht is. Maar we beschrijven het probleem in termen van onderdelen van het remsysteem. Als een mens zich slecht gedraagt, zoeken we de oorzaak in de hersenen. Maar daar begrijpen we weinig van – neurowetenschap heeft nog maar kort beschikking over meetmethoden – dus schrijven we ons handelen toe aan een klein mannetje, genaamd ‘vrije wil.’ Robert Sapolsky denkt dat we uiteindelijk zullen begrijpen dat we die niet echt hebben. Hoewel hij er bij zegt: “Ik kan met niet voorstellen hoe je een leven moet leiden alsof er geen vrije wil is.” Niet alleen onze genen bepalen ons handelen, maar ook neurologische, hormonale en omgevingsfactoren die onze breinen hebben gevormd. Kinderen in Roemeense weeshuizen die onder afschuwelijke omstandigheden waren opgegroeid hadden kleinere hersenen met minder frontaal metabolisme en minder ‘connectiviteit,’ maar ook grotere amygdala, de delen van de hersenen die te maken hebben met angst en agressie. Metingen hebben aangetoond dat kennis en emoties met elkaar verbonden zijn; en dat de interacties worden gestructureerd door onze genen en ervaringen. ‘Hoe kun je ooit handelen zonder motivatie?’ De recensent zegt: ‘Het beste wetenschapsboek voor leken dat ik ooit heb gelezen’ over ‘Behave: The Biology of Humans at Our Best and Worst’ door Robert Sapolsky.

Sportpsychologie

Bespreking naar aanleiding van boek ‘On form’ door psychoanalyst en voormalig captain van het Engelse cricketteam. Waarom gaat het bij sporters, top- of andersoortige, zo vaak mis? Niet door het lichaam maar de geest. Het denkende hoofd zit in de weg; het onderbewuste moet overnemen op het moment supreme en vertrouwen op de jaren training die een solide techniek opleveren. Psychologie is niet het enige, die techniek moet wel in orde zijn. Het beste citaat komt uit een boek uit 1974, The Inner Games of Tennis door Timothy Gallway: Ieder mens bevat een ‘zegger’ en een ‘doener.’ De problemen ontstaan als de zegger niet de doener dirigeert, maar uitkaffert en achterna zit. Daardoor wordt de doener een pruilerige rebel, of een nerveus kind.

De elite wint altijd

‘De meerderheid wordt altijd gedomineerd door een minderheid. Alleen, de ene elite vervangt de andere.’ Zo schreef Vilfredo Pareto in 1902. Er zijn in iedere maatschappij altijd regerende en niet-regerende elites. Een elite vervangt de zittende door iets te beloven aan de meerderheid – een belofte die hij meestal niet nakomt.

De hipster economie

Toen de bankiers de wereldeconomie pootje lichtten, namen de hipsters het over. 8% van het totale BNP van Engeland (VK) wordt nu gegenereerd door technologie, media en marketing bedrijven. (Hoe zit dat in Nederland?) Dat is evenveel als de autofabrieken en de hele olie- en gas bedrijvigheid, inclusief die van Schotland. Veel nieuwe bedrijven zitten in Shoreditch (oost-Londen): tussen 2012 en 2014 werden in die ene postcode meer nieuwe BV’s geregistreerd dan in Manchester en Newcastle samen.

 

Wat artsen kunnen leren van piloten

Als een fout van een piloot leidt tot een ongeluk, wordt het tot op de draad uitgezocht. Door de FAA, de fabrikant, de maatschappij, piloten zelf. De oorzaak wordt vastgesteld, procedures worden waar nodig aangepast om herhaling te voorkomen. Vliegen is nu, mede door deze collectieve zelfdiscipline, de veiligste manier van jezelf verplaatsen.

Wat gebeurt er als een chirurg in een ziekenhuis een fout maakt? Precies.

Toen de vrouw van piloot Martin Bromiley in 2005 in het ziekenhuis overleed door een stompzinnige fout, besloot hij de gezondheidszorg te laten kennismaken met de veiligheidscultuur van de luchtvaart.  Lang, dramatisch en compleet verhaal.