Geld voor muziek

Nu live concerten bijna onmogelijk zijn, zijn musici aangewezen op een karige inkomstenstroom: streaming. Dat is te weinig om van te leven: 0,3 cent per stream op Spotify. Dat moet verdrievoudigd naar een volle cent per luisterbeurt, vindt een actiegroep in Boston die inmiddels 19.000 handtekeningen heeft verzameld.

Geld is dubbel

Als de economie te snel groeit verhoogt de centrale bank de rente. Dat maakt investeren en lenen duurder. Als recessie dreigt, verlaagt de bank de rente. Maar de afgelopen elf jaar hebben centrale banken de rente verlaagd tot bijna nul, in een gezonde en gestaag groeiende wereldeconomie. Dat hielp vooral de banken, en de mensen met vermogen. Wat nu als er een recessie komt? Die rente kan niet lager. Niemand lijkt een antwoord te hebben.

Het probleem is, schreef de Duitser Silvio Gesell in 1891, is dat geld twee rollen vervult: als een middel om te sparen, en als onmisbaar instrument voor handel. Als mensen verlamd door angst hun geld oppotten, dan valt de handel ook stil. Dat zag Gesell in Argentinië, waar hij in die tijd werkte. Dat land werd in 1890 getroffen door een financiële krach.

Gesell’s radicale voorstel: Maak geld met een houdbaarheidsdatum. Dan is het niet meer aantrekkelijk om vast te houden. Zet op ieder biljet een houdbaarheidsstempel, dat periodiek – tegen een vergoeding – ververst moet worden. Wat is het verschil met negatieve rente, zoals o.a. Zwitserland nu heeft? Dat is immers ook een soort ‘straf’ op geld sparen in plaats van uitgeven. Maar in de praktijk blijkt dat mensen dan toch liever het geld vasthouden, desnoods contant onder de matras. Als je geld daarentegen waardeloos dreigt te worden ….

Gesell’s idee werd breed besproken, en in de Grote Recessie experimenteerden sommige steden met ‘Freigeld’ – in een wanhopige poging om iets te doen aan werkloosheid en faillissementen. Wörgl, in Oostenrijk, betaalde werklozen om publieke werken te verrichten in stempelgeld – om de geldomloop weer aan de gang te krijgen. Hawarden (Ohio) en Anaheim (Cal.) in de VS probeerden het ook.

Na 1945, in de drukke wederopbouw-jaren, was er weinig belangstelling voor medicijn tegen stagnatie. Toen waren er andere problemen.

Maar nu wordt Gesell weer geciteerd, nota bene in studies van centrale bankiers en van het IMF. En de beroemdste econoom ooit, John Maynard Keynes, schreef: ‘Het idee achter stempelgeld is gezond.’ Hij noemde Gesell ‘een vreemde, onterecht verwaarloosde profeet.’

Soort Google

Eén van de zoons van Columbus, Hernando Colon, bezat een enorme bibliotheek, die inmiddels verloren is gegaan. Maar een index, ‘Libro de los Epitomes,’ werd onlangs gevonden in Denemarken. Het bijna 500 jaar oude boek telt 2.000 handgeschreven pagina’s en werd gevonden in de Arnamagnæan Collectie van de Universiteit van Kopenhagen. Daar liggen vooral IJslandse manuscripten, dus dit boek werd lange tijd genegeerd.

Triest

Amerikanen lopen nu meer risico te overlijden aan een overdosis opioïden (1 op 96) dan in een verkeersongeluk (1 op 103). Middelen als fentanyl worden in toenemende mate recreatief en niet medisch gebruikt, en zijn zeer verslavend. Cijfers over 2017 van de National Safety Council.

Weg met het rietje!

Hotelketen Marriott gaat  het plastic rietje in de ban doen. En ook plastic roerstaafjes. 6.500 hotels gebruiken een miljard rietjes en 350 miljoen staafjes per jaar. Starbucks schafte al eerder het plastic rietje af (per 2020, in 28.000 winkels) en ontwikkelde een bekerdeksel waarop je kunt sabbelen:


McDonald’s kan niet achterblijven: plastic rietjes worden stap voor stap verbannen uit de 1.300 restaurants in Engeland en Ierland. De rest van de wereld mag nog doorzuigen. De hetze tegen plastic rietjes begon zoals zo vele in Californië, in Malibu om precies te zijn. 

Illegalen ≠ criminelen

Illegale immigranten plegen minder geweldsmisdrijven en minder ‘gewone’ misdrijven dan autochtonen. Vier Amerikaanse studies, waaronder eentje in Texas en eentje die landelijke trends in geweld naast immigratiecijfers legde. Verzet tegen illegale immigratie vanuit Mexico in VS is vergelijkbaar met Europese weerzin tegen immigranten uit Afrika en Midden-Oosten.

Zalm

Vroeger werden aan de Westkust van de VS en Canada gigantische zalmen gevangen. Chinooks van 53 (links) en 55 (rechts) kilo, zoals op deze foto uit ca. 1910. Nu niet meer. Waar zijn ze gebleven? Orca’s, is het korte antwoord. De orca populatie is de laatste 15 jaar gegroeid in de Noordoost hoek van de Stille Oceaan. Er zijn er nu ongeveer 2.300 en die eten per jaar 10 miljoen kilo Chinook zalm – ongeveer even veel als de vissers ieder jaar uit het water halen. De grootste zijn de vetste en dus de lekkerste.

Viswacht

Weer een keurmerk voor vis, deze vooralsnog alleen in de VS. Volgens Human Rights Watch werken veel vissers op Thaise schepen onder erbarmelijke omstandigheden, bijna als slaven aan boord. Thailand is de op de drie na grootste visexporteur ter wereld. Monterey Bay Aquarium in Californië heeft de ‘Seafood Slavery Risk Tool’ ontwikkeld om mensen te helpen kiezen. Of de vis afkomstig is uit een dubieus land, bepaalt de organisatie op basis van gegevens van Liberty Asia en de  Sustainable Fisheries Partnership.

Bedreigde houtsoort

Palissander (‘rosewood’ in het Engels) is sinds vorig jaar onderhevig aan strenge handelsrestricties. Chinezen zijn namelijk al een tijdje dol op palissander meubilair. Gevolg is dat het land in 2014 voor €2 miljard aan dat hout importeerde. Bosbouw bedreigd. De Internationale Handelsconventie voor Bedreigde Fauna en Flora in Genéve vaardigde vorig jaar nieuwe handelsregels uit. Eén van de gevolgen is dat muziekinstrumenten waarin ook maar een klein stukje palissander zit, alleen maar mogen reizen met een vergunning.

Gevolg: leden van klassieke orkesten laten hun favoriete cello thuis; C.F. Martin & Co., gitaarfabrikant in Pennsylvania sinds 1830, verliest tientallen miljoen dollars omzet.

JFK archieven

Amerikaanse media hadden om 07:30 NL tijd vanmorgen nog geen schokkende dingen gevonden in de gisteren vrijgegeven 2.800 dossiers over de moord op John F. Kennedy. Als u zelf wilt neuzen: hier. 

Resterende archieven worden volgend jaar 28 april vrijgegeven, tenzij er dwingende redenen van nationaal belang zijn om dat tegen te houden.