Tovenarij

De goocheltruc die zelfs professionele goochelaars versteld doet staan, is nog steeds een raadsel. De ‘uitvinder,’ de Britse pro David Berglas (nu 94), laat ook in dit meest recente interview niets los. De truc is oud: ‘Noem een kaart.’ ‘OK, en waar ligt hij in het pak kaarten?’ En de tovenaar vindt precies de juiste kaart op de juiste plek. Er zijn vele varianten op, maar bij alle uitvoeringen raakt de goochelaar op enig moment het kaartenpak aan. (Of hij heeft een handlanger in het publiek.) Berglas doet dat niet, en niemand snapt hoe hij er toch achter komt waar de kaart zit in het spel. De verslaggever verlaat, na een  demonstratie, verbijsterd het pand.

Zo zit dat

Hoe konden dinosaurussen met een zware, giraffe-achtige nek vliegen? Deze beesten hadden een spanwijdte van 11 meter en droegen prooi in hun bek. Hoe hield die nek dat vol? Analyse met CT-scan van fossielen in Marokko onthulde dat de nek een ondersteunend netwerk bevatte, als spaken van een fietswiel, allemaal bevestigd aan de nekwervel. Een constructie die in geen enkel ander beest ooit is gevonden. Fraaie, vernieuwend vorm van wetenschapsjournalistiek: de Times reportage bevat een allesverhelderende animatie in 3D. (tip A. Nieuwland)

Taxitip

Is het veilig, coronatechnisch, om in een taxi te zitten? Niet erg. Maar u kunt zichzelf beschermen door ramen open te zetten. Chauffeur linksvoor en passagier rechtsachter, allebei raam open, werkt goed. Nog beter: rechtsvoor en linksachter open zetten. ‘De wind blaast van linksachter naar rechtsvoor en vormt zo een barrière tussen passagier en chauffeur.’

Over de omgang met complot-denkers

Ross Douthat, columnist bij de NY Times – u weet wel, Mainstream Media, dus links – zegt: complottheorieën moet je niet belachelijk maken, of wegwuiven. Het is helemaal niet zo raar om skeptisch te zijn, en te zoeken naar complotten. Maar in het geval van de presidentsverkiezingen kun je ze wel van repliek dienen. Hij stelt voor:

‘Kijk naar de klachten die de advocaten van de president daadwerkelijk bij de rechtbank indienen – niet op persconferenties of hoorzittingen of op Twitter. Die juristen hebben er alle belang bij om fraude aan de kaak te stellen. Als hun juridische pleidooi geen beschuldiging van fraude bevat, of slecht onderbouwde beschuldigingen, dan is fraude kennelijk moeilijk te vinden.’

En: ‘Als er iets abnormaals is dat duidt op fraude, dan zou dat te zien moeten zijn in de eindresultaten – dus een patroon van stemresultaten in sleutelsteden dat duidelijk afwijkt van het patroon in steden waar een duidelijke meerderheid is. Of een patroon in de opkomst, in buitenwijken van ‘swing states,’ dat er raar uitziet als je het vergelijkt met buitenwijken in een dieprode of diepblauwe staat. Dat is op veel plaatsen beweerd, maar nog nergens bewezen.’

Moneyball in de Poolcirkel

De Poolse Paus Johannes Paulus II zei ooit ‘Van alle onbelangrijke dingen in het leven is voetbal verreweg het belangrijkst.’ Daarom twee voetbalverhalen vandaag.

Sport houdt van underdogs. Veel beter dan dit wordt het niet. De Noorse club Bodo/Glimt, uit het dorpje Bodo, 16 uur autorijden ten nooerden van Oslo,  wordt dit jaar landskampioen. Ligt het aan de coach? Een supertalent? Arabisch of Russisch geld?

Coach Kjetil Knutsen (52) is geliefd, want: hij luistert. De meeste spelers komen van uit de buurt, vaak uit de jeugdselectie. Dat smeedt verbondenheid. Maar doorslaggevend, volgens de betrokkenen, is Bjorn Mannsverk. Hij is voormalig piloot van de Noorse Luchtmacht (twee keer Afghanistan en een keer boven Libië) en werd mental coach van het team in 2017. Hij houdt 30-minutengesprekken, groepsgesprekken, vraagt spelers om thuis na te denken over hun emoties en ervaringen; en mediteert iedere ochtend met het team voor de training. Zijn mantra: ‘Focus op goed voetballen, niet op het resultaat.’

WEIRD

‘Western, Educated, Industralized, Rich, Democratic.’  WEIRD. Een paar jaar geleden (zie deze Bicker) merkte Joseph Henrich op dat de meeste psychologische studies dubieus zijn omdat hun proefpersonen uit een heel selectief bestand van mensen komen – studenten in Amerika. Die voldoen aan alle vijf criteria hierboven. Maar behoren daardoor ook tot een relatief klein percentage van de mensheid, een groep bovendien die heel erg anders is dan de rest. Nu heeft hij die veronderstelling verder uitgewerkt in een boek. Dat wordt hier lovend besproken door Daniel C. Dennett, die filosoof die misschien nog het meest bekend is door zijn boeken over bewustzijn en vrije wil.

Henrich postuleert dat dit begon met de Katholieke Kerk, die ruwweg 1.000 jaar geleden plotseling bedacht: trouw niet met al te nabije bloedverwanten. ‘Die simpele regel zette allerlei veranderingen in beweging. Staten vervingen stammen, wetenschap verving bakerpraatjes, wetten vervingen gebruiken, schrijft Dennett. ‘Wij zijn in de meeste psychologische opzichten de uitzondering, niet de regel. De wereld telt miljarden bewoners die totaal anders denken dan wij. Wij, zonderlingen, denken analytisch, geloven in vrije wil, nemen persoonlijke verantwoordelijkheid, voelen ons schuldig als we ons misdragen, en vinden dat nepotisme bestreden moet worden, misschien wel verboden.

‘Zij (de non-WEIRD meerderheid) identificeren zich veel sterker met familie, stam, clan en etnische groep; denken meer ‘holistisch,’ accepteren verantwoordelijkheid voor de daden van hun groep (en straffen publiekelijk de mensen die hun groep afvallen), voelen schaamte – niet schuld – als ze zich misdragen en denken dat nepotisme een natuurlijke plicht is.’

Dennett vindt het boek overtuigend, en zegt: een consequentie is dat alle psychologie, sociologie en andere menswetenschappen niet langer moet uitgaan van een universele ‘menselijke natuur.’ Andere les: biologie is niet alleen maar genetisch. Ons brein, in ieder geval onze levenshouding, wordt ook gevormd door omgeving. Een voorbeeld: om gezichten te herkennen gebruiken ‘non-WEIRD’ mensen de linker- en rechterhelft van de hersenen. WEIRD mensen gebruiken een groot deel van het linkerbrein voor taal; ze zijn ook veel slechter in het herkennen van gezichten dan normale mensen.

Meesterlijk

Reportage van de New York Times over de explosie in de haven van Beiroet is verbluffend, door tekst maar vooral door beeldgebruik. Al vlak nadat het ammoniumnitraat werd uitgeladen in 2014 kwamen de eerste waarschuwingen van haveninspecteurs. De laatste, eind 2019. Beschrijft in detail hoe ministers, directeuren van het havenbedrijf en iedereen met verantwoordelijkheid wist van de kolossale hoeveelheid springstof, en hoe alle waarschuwingen werden genegeerd. Maar kijk vooral voor de reconstructie: meesterlijk gebruik van graphics, foto en film. (tip A.Nieuwland)

Onverwacht

Amerikaanse uitgevers hebben hun voorjaarsboeken opgeschort; willen nu die onthullen; dat wringt met de herfst-lijst; maar het onverwachte is dat de drukkerijen de vraag niet aankunnen. Of – drukkerij, om precies te zijn. Er waren kennelijk in de VS nog maar twee drukkerijen voor boeken, Quad en LSC, en LSC vroeg surseance aan in juni ….

 

Draai om de oren

Jerry Seinfeld antwoordt op het bericht dat ik gisteren plaatste: ‘New York is Dead.’ Hij heeft maar een paar alineas nodig om het artikel tot op het bot te fileren.

“Het laatste wat we nodig hebben is een of andere putz (Dit is de New Yorkse jood die zich richt tot een andere New Yorkse jood) op LinkedIn die loopt te mekkeren ‘Iedereen is weg! Ik wil 2019 teruuug!’ (…) Moet je hem horen, ‘ik speelde de hele dag schaak, ik kon mensen ontmoeten. Ik kon ieder bedrijf starten dat ik wilde….’ Veeg je tranen weg, veeg je billen af en stel je niet aan.”
“Oh, je hebt iets gevonden in Florida. Mooi. (dit is niet te vertalen …) Fine. We know the sharp focus and restless, resilient creative spirit that Florida is all about.” 

En meer.  (tip A. Rinnooy Kan)

VS en corona (3)

Wetenschapsverslaggever Donald McNeil Jr., die al bijna 20 jaar over epidemieën schrijft voor de NY Times, zegt in een podcast van een week geleden, 6 juli: het coronavirus muteert en is nu minder dodelijk, maar wel makkelijker overdraagbaar. Een logische evolutie voor een virus. Dat verklaart waarom er in de VS (en alle landen waar de eerste golf is geweest) wel infecties zijn maar minder doden.

Hij vraagt ook aandacht voor een nieuwe hypothese: het virus valt niet de longen aan, maar bloedvaten. Het is niet een specifieke orgaanziekte maar een aanval op bloedvaten, die zich overal in het lichaam kan manifesteren. Vooral plekken in het lichaam waar zich fijne netwerken van bloedvaten bevinden – longen, nieren, darmen, hersenen, etc – zijn kwetsbaar. ‘Covid-tenen’ die soms te zien zijn bij oudere kinderen, zijn het gevolg van verstopte bloedvaten in handen en voeten. Autopsie op overleden patiënten toont vaak duizenden kleine bloedpropjes. (tip M. Westerman en D. Rosenberg).

Science magazine had 2 juni een samenvatting van verslagen uit allerlei delen van de wereld die deze theorie onderbouwen. Hij zou ook verklaren waarom mensen met overgewicht, diabetes of hart- en vaatziekten extra kwetsbaar zijn: de cellen rondom hun bloedvaten zijn al verzwakt.

Tyler Cowen ziet een trendbuiging: het aantal doden in de VS nam eind juni weer toe.