Ontcijferd?

Het Voynich manuscript, genoemd naar een Poolse boekhandelaar die het document ontdekte in 1912, is nog steeds niet ontcijferd. Vorig jaar meenden Canadese onderzoekers dat ze het met AI konden ontcijferen  

Maar het is opvallend stil geweest sindsdien. Nu beweert een onderzoeker van de U. van Bristol dat hij de taal heeft ontcijferd. Het is geen Hebreeuws of Arabisch maar proto-Romaans, zegt hij; uniek omdat dit de spreektaal was vóór Latijn, en de rijke mensen – de boekenlezers – geen boeken wensten in platte volkstaal. Volgens deze onderzoeker is het geschreven door Dominicaans nonnen voor Maria van Castilië, koningin van Aragon.

Luiheid loont

Schaaldieren met een trage stofwisseling hebben een grotere overlevingskans. Studie van 299 soorten van weekdieren in de Atlantische Oceaan over een periode van 5 miljoen jaar. Dus niet alleen de best aangepaste, maar ook de meest energie-efficiënte overleeft. Vraag is of dit ook van toepassing is op werveldieren. (tip R. van Rijckevorsel)

‘Ik ben toch niet gek!’

Experiment met vier raven en zes kraaien. Wilde kraaiachtigen staan bekend om hun vermogen tot samenwerken. Voor het uitwisselen van een muntje met de onderzoeker kreeg de ene vogel een stuk kaas (geliefd bij kraaien) en de andere een druif. Prompt staakte de druifontvanger zijn werkzaamheden. In een ander experiment kreeg de ene vogel naar keuze een stuk kaas of een druif voor het uitwisselen. De andere kreeg dan dezelfde beloning, zonder daarvoor iets te hoeven doen. De uitwisselaar staakte. Dat kan erop wijzen dat ook kraaiachtigen alleen willen samenwerken als het hen voordeel oplevert, net als zoogdieren. Dat is gunstig voor hun evolutie. Zie over kraaien ook eerdere Bickers.

Telefoon kan ‘voelen’

Nieuwe technologie stelt telefoon middels camera in staat om materialen te herkennen. Wat heb je daar nou aan? Welnu: het oppervlak kan tot een actie leiden. Bijvoorbeeld: de telefoon gaat over tijdens een vergadering; u legt hem ondersteboven op uw laptop en hij stuurt een berichtje ‘sorry, in een vergadering.’ Op de zachte sofa kan hij romantische jazz spelen; op de keukentafel het receptenboek online openen. Etc. De hardware is er al: dat is namelijk de camera. (tip: M. Hubeler)

Les van een vlinder

Universiteit in Australië heeft een nieuwe techniek ontwikkeld waardoor zonnepanelen veel efficiënter werken. De nanostructuurtjes zijn afgekeken van de Morpho Didius vlinder. Die heeft knalblauwe vleugels die lijken te schitteren onder bepaalde invalshoeken van licht. Dat blijkt te komen door nano-structuren in de vleugels, die licht weerkaatsen. Door die kegelvorm te repliceren konden de onderzoekers licht manipuleren: blauw, groen en ultraviolet naar de perovskietlaag; rood, oranje en geel naar de siliciumlaag. Zo werkte het paneel optimaal. Kan later wellicht ook gebruikt worden om te moduleren hoeveel licht en/of warmte door ramen van gebouwen komt.

 

Doorbraak voor koolstof?

Kohlenstoffnanoroehre_AnimationDe koolstofnanobuis wordt al 20 jaar bejubeld als toekomstig alternatief voor silicium in transistoren: 5x zo snel of 5x energiezuiniger. Dat betekent computers die sneller werken of minder energie verbruiken of allebei. Maar de ‘carbon nanotube’ is lastig te temmen. Een nanobuis is exact één atoom dik. Het is tot nu toe lastig gebleken om pure koolstof te isoleren; vreemde elementen veroorzaken kortsluiting en maken de nanobuisjes onbruikbaar. Die horde is nu genomen door onderzoekers van de University of Wisconsin-Madison.  Een prototype transistor met koolstofnanobuizen is 1,9x sneller dan een silicium transistor. Eerder slaagden ze er al in de buisjes ordentelijk te plaatsen op een chip.

Samenwerken of concurreren?

Als chimpanzees de keuze krijgen, kiezen ze vijf keer zo vaak voor samenwerken. Mensen zijn dus niet de enige dieren die dat doen. En misschien valt het te herleiden tot onze gemeenschappelijke herkomst.

Belangrijk en onbegrijpelijk

Screen Shot 2016-08-07 at 18.00.40IBM heeft een manier uitgevonden om dingen te laten werken als hersenen. Daarmee zijn we een belangrijke stap dichterbij slimme, zelflerende computers. De opdracht voor de ‘dingen’ was simpel, maar dat is een begin. Zoals u al kunt opmaken uit de tekst snap ik er helemaal niets van – maar ik vermoed dat ik de relevantie ervan begrijp en dat ik die heb kunnen weergeven in de eerste regel. De artikelen spreken van ‘willekeurig piekende neuronen met behulp van fase-veranderende materialen.’

Weer ‘n wondermateriaal

Tin monoxide wordt in een laagje van één atoom dikte op een velletje plastic gelegd, net als grafeen, het huidige wondermateriaal. Dit is 2D-technologie. Daardoor kunnen atomen maar op één niveau bewegen, in plaats van in de rondte te springen zoals bij 3D in dikkere lagen (silicium). Maar grafeen en andere 2D-materialen lieten alleen negatieve elektronen rondbewegen. Voor elektronische apparaten heb je een halfgeleider nodig die beweging toelaat van zowel negatieve elektronen als positieve ladingen. Tin monoxide is daarin de eerste, en stabiel genoeg om bruikbaar te lijken. Belofte is 100x sneller dan huidige chips, en minder warmte-ontwikkeling.

Unanimiteit is verdacht

Kennelijk was er een regel in oud Joods recht: als alle rechters iemand unaniem schuldig achten, wordt hij vrijgelaten. Want dat wijst er op dat er een fout zit in het proces. Deze regel, gedistilleerd uit ervaring, is een verschijningsvorm van het ons bekende: als iets te mooi is om waar te zijn, is het waarschijnlijk te mooi om waar te zijn. Unanimiteit is gevaarlijk, want kansberekening heeft ons geleerd dat het hoogst onwaarschijnlijk is dat een grote groep mensen het over iets eens kan worden. Dit werd uitgewerkt met een experiment met ‘line-ups’: het Amerikaanse systeem waarbij getuigen een verdachte uit een rij willekeurige mensen moeten pikken. Hoe meer getuigen unaniem één persoon aanwijzen, hoe kleiner de kans dat ze gelijk hebben. Het hangt af van de ingewikkeldheid van de casus. Een appel identificeren in een rij bananen is makkelijk. Maar als de hoeveelheid informatie nodig voor een goede beslissing groot is, neemt de kans op vergissingen toe en wordt unanimiteit dus verdacht.