Mens sana …

Lichaamsbeweging is goed voor de hersenen. Dat weten we. Maar hoe dan? Brein maakt nieuwe neuronen aan als het lichaam zich inspant.  Zou het dan nog beter zijn om fitness te combineren met cognitieve uitdagingen? Onderzoekers zetten nu oudjes op de hometrainer en laten ze allerlei ingewikkelde puzzels oplossen terwijl ze peddelen. De bevindingen tot nu toe zijn ‘bemoedigend.’ Ik zou zeggen: ga golfen.

Met dank aan de Kerk

Wij in het Westen zijn individualistisch omdat de Katholieke kerk tegen incest was. Dit klinkt als wartaal na een lange borrel, maar het is de stelling van een studie afkomstig van Harvard en gepubliceerd in het tijdschrift Science. De redenering is als volgt: in de vroege Middeleeuwen maakten kerkvaderen zich zorgen over incest. In die tijd was het doodnormaal dat neven en nichten met elkaar trouwden, omdat niemand buiten het dorp of zelfs zijn stam kwam. Het leven in kleine stammen waarin vrijwel iedereen familie was, bevorderde conformisme, gehoorzaamheid en loyaliteit aan de groep. En tegelijkertijd wantrouwen tegen vreemdelingen. Onafhankelijkheid en analytisch denken werden niet gewaardeerd.

Omdat de Kerk zijn gelovigen aanspoorde om ‘buiten het dorp’ te trouwen verschoof de nadruk van de familie naar het gezin; daardoor zwakkere familiebanden, minder gehechtheid aan de geboorteplaats. Dat leidde weer tot minder conformisme, meer individualisme, en uiteindelijk een psychologische instelling die wij ‘Westers’ noemen.

Om verschillend gedrag van ‘kin-based‘ en ‘kerkelijk gevormde’ samenlevingen aan te tonen hielden de schrijvers psychologische tests, en keken ze naar cijfers over bloeddonaties en parkeerbonnen van diplomaten bij de VN (echt).

Het wordt stiller

Er zijn in Noord-Amerika 3 miljard minder vogels dan in 1970, een daling van 29%. Grondige studie gepubliceerd in het blad Science.

Een Paasboodschap

‘Het gepolariseerde brein is één van de grootste bedreigingen voor de mensheid.’ Kort opiniestuk van twee zware Amerikaanse psychologieprofs. Burgers raken gepolariseerd, politici ook. Hoe kan dat? De bron is angst en hulpeloosheid. Wie bang is, verkrampt. En het bange brein zoekt naar één oplossing: veiligheid. Daarmee sluit hij de zoektocht naar oplossingen, de bron van vooruitgang, af. En hij wordt agressief, tegen wat hij beschouwt als bedreigingen voor zijn veiligheid. Hij is gericht op overleven.

Hoe dit te voorkomen? Daarvoor is het te laat. De polarisatie is overal om ons heen. Zie SP, FvD, AfD, Le Pen, Bernie Sanders, Cinque Stelle en noem maar op. Het zou fijn zijn als er een politicus opstaat die hoop in plaats van angst kan bieden, maar de ervaring leert dat het volk die negeert totdat het te laat is. Op dit moment proberen allerlei goedbedoelende burgers zelf de angst weg te nemen, door dialoog. In de VS: Better Angels, en in Europa: Europe Talks, zie eerdere Bicker.

Zelfbeheersing

Rituelen kunnen ons helpen standvastiger te worden. Denk aan sporters onder druk (tennissers bij de service, voetballers bij de penalty, golfers bij iedere slag). Confucius geloofde sterk in rituelen. In het leger worden rituelen gebruikt om discipline (zelf- en anderszins) te kweken. Dus – kun je rituelen gebruiken om gezonder te leven? Experiment gaf deelnemers de opdracht: voordat je gaat eten, organiseer het eten op je bord. ‘Snij uw eten in stukjes. Leg het perfect symmetrisch op uw bord. Druk uw vork drie keer tegen het voedsel voordat u begint.’ Deelnemers die dit ritueel volgden aten 10-15% minder calorieën dan mensen die gewoon begonnen met eten. Voetnoot: deelnemers zeiden na afloop dat het ritueel weinig verschil leek uit te maken, en dat ze er waarschijnlijk geen gewoonte van zouden maken.

Vergeetachtig?

U hebt het ook wel eens: u staat op om iets uit de keuken te halen, maar eenmaal daar aangekomen bent u vergeten wat. Pas als u terug gaat, herinnert u het zich. Test toont aan dat wij sneller dingen vergeten als we door een deur gaan. Huh? Hoe kan dat nou? Heeft het te maken met context? Ja, we kunnen dingen beter terugvissen als we ons in dezelfde context bevinden als waar de informatie werd opgeslagen. Maar er is meer aan de hand. Het brein slaat bepaalde simpele informatie ‘tijdelijk’ op, en veegt ons ‘werkgeheugen’ schoon als het er op lijkt dat die informatie niet meer nodig is. (tip A. van Rossum)

Lucht verontreinigt

Vieze lucht beïnvloedt negatief gedrag. Hoge luchtverontreiniging gaat samen met meer moord, overvallen, geweld, en inbraken. Is er causaal verband, en zo ja, hoe dan? Onderzoek over negen jaar in 10.000 Amerikaanse steden, vervolgens steden in VS en India, doet zijn best om ‘vervuilende invloeden’ uit te filteren en concludeert: ja. Waarom? ‘Het is bekend dat mensen die gespannen zijn, eerder geneigd zijn zich onethisch te gedragen. Onze theorie is dat het inademen van  vervuilde lucht mensen zenuwachtig en gespannen (‘anxious’) maakt.’

Van alcohol krijg je honger

(Correctie 08:16 – dank aan lezer John Bijl) Dat wisten we al, maar waarom eigenlijk? Is het een reactie van de maag, die het gif wil neutraliseren? Volgens een nieuw onderzoek is er ook een neurologische reden. Alcohol activeert een deel van de hersenen waar neuronen de stof ‘Agouti-related peptide’ (AgRP) aanmaken. Dit peptide, een soort van eiwit, stimuleert het hongergevoel.

Liegen kun je leren

Kleine leugentjes worden groter, vooral als alleen de lieger er baat bij heeft. Het deel van de hersenen waar emoties worden verwerkt, de amygdala, reageerde eerst heftig bij liegen maar dat werd bij herhaling steeds minder. Het wordt een gewoonte?

Een biefstukje van 125 gram

0ejxlid3xwcmbzn6ts6qg_3rpadyvlqqbi75sf1f0y4

…  om dat op uw bord te krijgen vergt evenveel CO2-uitstoot als een rit van 15 kilometer in een klein autootje. Dus iedere dag vlees eten heeft hetzelfde effect als per week 105 km autorijden – of 30 km in een oude 8-cylinder.