Het zijn net mensen

Drie fotografen en verslaggevers van Agence France Press tijdens de ‘gele vesten’ protesten van de afgelopen weken in Parijs waren Syrische vluchtelingen. AFP laat ze aan het woord:

‘Zelfs met al het geweld waren er geen doden. In Syrië waren de demonstraties aan het begin van de opstand volledig vreedzaam. En er waren zo veel doden. In Syrië had je vreedzame demonstraties waarbij doden vielen. Hier had je gewelddadige demonstraties waarbij niemand dood ging.’

‘Ik fotografeerde een demonstrant die werd weggesleept door de politie. (…) Maar toen kwamen er vijf andere demonstranten en die trokken hem weg van de politie. Iemand komen redden na een arrestatie, dat zou nooit gebeuren in Syrië. Als de politie komt dan ren je weg want als ze je vangen maken ze je dood.’

‘In Syrië had je nooit demonstranten en politie in één foto kunnen vangen. Hier heb je een heleboel foto’s waarin demonstranten praten met, of schreeuwen tegen politieagenten. Dat zou nooit gebeuren in Syrië. Je gaat niet naar de politie toe als demonstreert. Dat doe je gewoon niet.’

‘Ik ben zo blij met deze foto die ik maakte van een politieagente. Ze zag me, en ze glimlachte toen ik die foto maakte, je kunt het zien aan haar ogen. Voor mij was dat gewoon de hele demonstratie in één beeld. Ze stond toe dat ik haar fotografeerde, en ze hielp me door te lachen. Dat zou ondenkbaar zijn in Syrië.’

 

God of niet?

Het probleem van atheïsme is dat het geen alternatief biedt – er is geen Evangelie van Goddeloosheid, zegt schrijver Peter Hitchens in deze recensie van het laatste boek van John Gray. Gray, voormalig prof aan LSE, is een nare, cynische man. Zelf atheïst en zijn meest recente boek gaat over atheïsme. De recensie van Hitchens slaat de spijker op zijn kop: ‘Ik vond het boek uiteindelijk armoedig, omdat het zegt dat er wel iets enorms is dat wij niet kunnen begrijpen, maar dat iedere poging om het te begrijpen ons dommer maakt.’ Gray bespot iedereen die een andere verklaring voor het leven heeft. Inclusief mensen die geloven in vooruitgang: dat vindt hij maar een dom surrogaat voor een Almachtige.

Hitchens haalt een oud interview (1930) met Albert Einstein erbij. Is hij pantheïst?  ‘Uw vraag is de moeilijkste die er is. Het is een vraag die ik niet met een simpel ja of nee kan beantwoorden. Ik ben geen Atheïst. Ik weet niet of ik mezelf als Pantheïst kan beschouwen. Het probleem is te groot voor onze beperkte geest. Mag ik antwoorden met een parabel? Het brein van een mens, zelfs het meest getrainde, kan het heelal niet bevatten. Wij zijn als een klein kind dat een enorme bibliotheek binnenwandelt waar langs iedere muur, van vloer tot plafond, boeken staan in vele talen. Het kind weet dat iemand al die boeken geschreven moet hebben. Het weet niet wie, of hoe. Het begrijpt ook niet de talen waarin ze geschreven zijn. Het kind ziet wel dat er een of ander systeem is in de manier waarop ze zijn gerangschikt, een mysterieuze volgorde, maar begrijpt die niet, heeft er alleen een vaag vermoeden van. Dat is volgens mij hoe de menselijke geest, zelfs de meest ontwikkelde en verfijnde, tegen God aankijkt.’

Vraag, niet aanbod

U dacht op uw Apple dat u zocht met Safari? De default zoekmachine achter Safari is Google. En Google betaalt €8 miljard per jaar aan Apple om de default te mogen blijven. Bing, de zoekmachine van Microsoft, had vorig jaar een omzet van €1,5 miljard. Dus Apple, dat geen zoekmachine heeft, verdient 5x zo veel als Microsoft op zijn ‘zoekmachine.’

Dit illustreert mooi waarom die tech-reuzen toch steeds weer proberen verticaal te integreren. ‘Ze zijn doordrongen van het feit dat ze hun kasteel bouwen in iemand’s achtertuin,’ schrijft deze Uber-manager. En die kan zomaar de bodem onder je kasteel vandaan halen. Je wilt controle over de hele vraagkant, niet de aanbodkant. Amazon Echo is het beste voorbeeld: er zit niets meer tussen Amazon en zijn klant. Geen laptop, geen OS, geen zoekmachine. ‘Own the demand.’   ‘Het is niet zo dat als je een betere muizenval bouwt, de hele wereld op je deur zal kloppen. Zorg dat je alle mensen met een muizenprobleem bij elkaar haalt en ik garandeer je dat daar binnen de kortste keren een conventie plaatsvindt van muizenvallenuitvinders.’

 

Productiviteit

Tips van Sam Altman (1985), president van Y Combinator en mede-leider van OpenAI. ‘Samengestelde interest’ (rente op rente) werkt ook voor productiviteit: ‘Als je iedere dag 10% meer doet en 1% slimmer werkt dan je buurman, heeft dat over een geheel leven een enorme invloed.’ Doe alleen wat belangrijk is; neem de tijd om te beslissen wat belangrijk is. Maak lijstjes. Op papier. Besef dat je alles kunt leren, en sneller dan je denkt.

Is imitatie nep?

Twee bedrijven beweren dat ze de allermooiste Bourgognes en Bordeaux kunnen namaken. Niet van echt te onderscheiden. Replica doet dat door het chemisch profiel van een grote wijn te analyseren, en dan net zo lang te zoeken naar goedkope wijnen, of mengsels daarvan, tot ze de smaak hebben benaderd. ‘Meestervervalsingen’ noemt Replica ze.

Ava Winery maakt zelfs helemaal geen wijn, althans niet met gegiste druiven. Het mengt water en ethanol en voegt zuren, aminozuren, suikers en organisch materiaal toe, en probeert zo de smaak van wijnen te benaderen. Een proever van Slate vond het ‘helemaal niet slecht.’

Wat is WTO niet?

De Wereldhandelsorganisatie is niet een democratisch orgaan dat 164 landen ‘vertegenwoordigt;’ het is een ontmoetingsplek. Hij heeft geen wetgevende tak; geen uitvoerende macht. Beslissingen moeten getekend worden door alle 164 landen; geen consensus, geen akkoord. De WTO heeft geen mening. Uitleg door een WTO-afgevaardigde.

‘Dark globalisation’

Wat als kapitalisme en democratie nu eens niet onvermijdelijk vanuit het Westen de wereld zouden overgaan, maar fascisme vanuit het Oosten – Rusland – zou overwinnen? Gesprek tussen historici John Connelly (UC Berkeley) en Timothy Snyder (Yale), die net ‘The Road to Unfreedom’ publiceerde. Zijn stelling: er is de ‘politiek van de onvermijdelijkheid’ en de ‘politiek van de eeuwigheid.’ De onvermijdelijkheid denkt dat we met zijn allen op weg zijn naar iets beters, dus lineair; de eeuwigheid denkt dat de geschiedenis zich herhaalt en dus cyclisch is. De Weg Naar Onvrijheid is het pad dat loopt van onvermijdelijkheid naar eeuwigheid.

‘Die manier van denken overwint als je ophoudt te geloven in vooruitgang, bijvoorbeeld door een enorme kloof tussen rijk en arm, of door een schok.’ In Rusland is die manier van denken al ingesleten: kapitalisme zou democratie brengen, toch? Maar dat leidde tot oligarchen en een enorme teleurstelling voor de meeste Russen. Maar ook in de VS sinds 2008 vindt de ‘politiek van de eeuwigheid’ vruchtbare bodem.

De Russische machthebbers kunnen moeilijk hun staatsinrichting als lichtend voorbeeld nemen. Niemand zou ze geloven. Dus wijzen ze steeds op de problemen van andere landen – Engeland, de VS, West-Europa – zodat Russen hopelijk concluderen dat iedereen er een zootje van maakt. De zwakke plekken in de VS zijn de ongelijkheid, discriminatie, campagnefinanciering en de indirecte verkiezing middels kiesmannen; daarop richt de Russische cybercampagne zich dus.

Internet helpt. Wij nemen de informatie die we snappen, en daardoor vormen we groepen. Online in plaats van mens-tot-mens, en dat maakt ‘anderen’ abstracter en dus makkelijker om wreed tegen te zijn. ‘Internet blijkt heel geschikt om een fascistische mentaliteit te ontwikkelen.’

‘Het basisprincipe van opvolging is de kern van politiek: hoe ga je van een situatie waarin je een leider hebt met geld en macht, naar een staat met wetten en instituten? Democratie is in de kern precies een manier om dat probleem op te lossen.’

Arme Balkan

Waarom zijn de Balkan-landen zo veel armer dan de rest van Europa? Een vlucht van Wenen naar Belgrado duurt een uur maar de inkomensverhouding is ongeveer 4:1. Voor de hele Balkan, vergeleken met West-Europa,  is de verhouding 1:3. De schuld wordt vaak gegeven aan de Ottomanen, die slechte koloniale managers waren. De landen in de regio die onder de Turken vielen hebben nog steeds lagere opleidingsniveaus, lagere inkomens en minder vertrouwen in maatschappelijke instellingen dan de landen die onder de Habsburgers vielen. Communisme treft ook blaam. Het inkomensverschil tussen de Balkanlanden en Griekenland was in 1989 groter dan in 1930. Maar de landen in de Balkan waren ook al arm in 150 – armer dan hun buren in welvarend Griekenland en Italië. Er waren ook geen grote steden in de streek. Blogger Branko Milanovic citeert de 18de-eeuwse historicus Edward Gibbon die theoretiseerde: misschien lag het aan geografie. De Balkans hebben een zeer smalle kuststreek met daarachter moeilijk doordringbaar gebergte.  Verkeer tussen Italië en Griekenland of Eurazië stak meestal de Adriatische Zee over bij Otranto. De kuststeden van Dalmatië werden overgeslagen. Bovendien lag er achter de bergkam een uitgestrekt platteland, ideaal voor invasies.

Composiet

Vliegtuigbouwkundige Howard Head begon met skiën in 1947 maar vond de houten planken onhandig. Hij ontwierp nieuwe ski’s met lagen van aluminiumlegering en plastic laminaten, materiaal dat tot dan toe werd gebruikt voor de rompen van vliegtuigen. 45 prototypes vielen bij de afdaling uit elkaar, maar Head knutselde geduldig door en in de jaren ’60 wonnen zijn ski’s alle kampioenschappen. Hij verkocht het bedrijf in 1972, verveelde zich, nam tennisles, en vond die houten rackets maar onhandig. U voelt hem aankomen. Heerlijk verhaal over technologie in sport.

 

Nog meer Pinker

Als u het zat bent, sla dit over. Maar ik denk dat Steven Pinker een essentieel debat aanslingert. Als er overal ter wereld steeds meer sociopaten aan de macht komen; als onze welvaart de druk op het ecosysteem vergroot, misschien wel onherstelbaar; als de maatschappij-inrichting waarvan we dachten dat die het meeste goeds voor de meeste mensen zou opleveren, nu een instrument blijkt te zijn voor verdeeldheid en discriminatie; dan is het makkelijk om te wanhopen. Optimisme is geen remedie tegen wanhoop; kennis wel. Pinker’s argument is dat we altijd voor de keuze staan om linksaf te slaan of rechts, en dat die keuze moet worden gemaakt op basis van onderzoek en kennis. Niet emotie. Het betekent niet dat ‘het allemaal wel goed zal aflopen;’ het betekent wel dat er voor iedere maniak op de wereld een redelijk denkend mens is, en dat het de plicht is van redelijke mensen om hun alternatief te ontwikkelen en aan te bieden. Recensent Scott Aaronson is quantum computing professor aan de Universiteit van Texas in Austin. Hij schaart zich aan de zijde van Pinker en legt ook uit waar de kritiek op hem rammelt.