Wat is er mis met Qatar?

Nog steeds springlevend, The Economist: alle bezwaren tegen Qatar als gastland in een paar alinea’s weerlegd, met feiten. Gastarbeiders? Sexuele vrijheid? Democratie? Qatar scoort beter op alledrie dan Rusland (FIFA Wereldbeker 2018) en China (Olympische Winterspelen 2021). De emir richtte nieuwszender Al Jazeera op – kun je je zoiets voorstellen in China, of Rusland? Homofoob? Wetgeving, ja; vervolging, nauwelijks. Net zoals veel andere Moslim-landen.

Accu’s hergebruiken

(Ik citeer niet vaak uit de Economist omdat ik er van uit ga dat u die toch al leest. Maar dit sluit wel naadloos aan bij het energiethema van deze week.) Overheidsbeleid heeft zichtbare resultaten. De EU wil dat makers van accu’s (‘oplaadbare batterijen’) voor auto’s vanaf 2024 hun carbon footprint publiceren; en vanaf 2030 een minimum percentage recycled materiaal per accu gebruiken.

Northvolt, een Zweeds bedrijf opgericht door twee ex-Tesla’ers, heeft twee fabrieken waar accu’s  worden gemaakt voor Volvo, BMW, Volkswagen en anderen; en nog twee in aanbouw. In 2030, is de ambitie, wordt de helft van de grondstoffen uit oude accu’s gehaald. Ge-re-cycled. Ook lithium, kobalt, nikkel en mangaan, de materialen waarover iedereen zich zorgen maakt of er voldoende is voor een grootscheepse transitie.  (Waarom niet sneller? Omdat een accu tien jaar mee gaat en de meeste EV’s minder dan tien jaar oud zijn.) De Zweedse fabrieken van Northvolt draaien ook nog eens op elektriciteit geleverd door windmolens en stuwdammen.

De grootste producent van oplaadbare batterijen voor auto’s is het Chinese bedrijf CATL, dat naast fabrieken in China ook fabrieken wil openen in Duitsland en Hongarije. Het zegt dat in de nabije toekomst alle accu’s ‘grotendeels’ van hergebruikte materialen gemaakt kunnen worden. Ook de fabriek van Tesla in Nevada is bezig met de bouw van een fabriek waar accu’s op grote schaal uit elkaar gehaald kunnen worden m kostbare materialen te recyclen.

NAVO en Oekraïne

Dit artikel is wel handig om bij te hand te houden als de vredesonderhandelingen met Rusland eenmaal beginnen. Hoe de invasie van Oekraïne ook net zo goed kan worden herleid tot de ambities, of onhandigheid, van de NAVO en vooral de VS. Te beginnen met George W. Bush in 2008. Door een Amerikaanse professor politieke wetenschappen aan de Universiteit van Chicago.

Waterstof

Waterstof als energiebron is gecompliceerd. Misschien geschikt voor vrachtwagens. En … vliegtuigen? The Economist ziet hoop. Als je waterstof niet als brandstof gebruikt in een verbrandingsmotor, maar als energie voor een ‘accu,’ die vervolgens weer de propellers laat draaien – dan kan het. Het werkt in kleine experimentele vliegtuigen.

Maar accu’s, of ze op waterstof worden gevoed of vanuit de centrale, kunnen een groot vliegtuig laten koersen maar hebben niet de explosieve kracht om het te laten opstijgen. Dus research richt zich op een combinatie van verschillende aandrijvingsmechanismen – hybride vliegtuigen.

Kudde of niet?

Dit is van vorige week, en van The Economist. Die citeer ik meestal niet omdat ik er van uitga dat u die toch al leest. Maar dit is een goed stuk omdat het recht in het hart van de hele discussie gaat: doen we te veel of te weinig om Corona te bestrijden? Twee groepen van artsen, serieuze mensen, geen twitteraars, staan lijnrecht tegenover elkaar.

Begin oktober publiceerden drie epidemiologen en gezondheids-experts den de universiteiten Harvard, Stanford en Oxford een pamflet waarin ze pleitten voor groepsimmuniteit: laat het virus zich verspreiden onder jonge en gezonde mensen, en scherm kwetsbaren af.

Tien dagen later kwam er een repliek, in de vorm van een open brief in The Lancet. Groepsimmuniteit is ‘een gevaarlijke misvatting die niet wordt ondersteund door wetenschappelijk bewijs.’

Beide petities zijn inmiddels ondertekend door duizenden wetenschappers.

Groepsimmuniteit zegt: slechts slechts 5% van de mensen is kwetsbaar. Het belangrijkste argument tegen ‘groepsimmuniteit’ is dat het nog niet zeker is hoe lang mensen die het virus hebben gehad, immuun blijven. Misschien niet langer dan een jaar. En hoeveel mensen moeten besmet zijn geweest voordat je groepsimmuniteit hebt bereikt? Misschien 43%. En het is onmogelijk om in te schatten hoeveel mensen er in de tussenliggende periode overlijden, of blijvende gevolgen overhouden aan de besmetting. Als slechts 1% van de besmetten blijvende gevolgen overhoudt, zijn dat tienduizenden extra gevallen voor de zorg.

Dus, zeggen de tegenstanders: deze benadering is ‘high risk- high reward.’

De voorstanders van groepsimmuniteit zeggen: door lockdowns en economische verlamming krijg je veel meer doden op de lange termijn.

Details in het artikel.

Intussen blijft het een raadsel. Zweden, met zijn groepsimmuniteit-beleid, heeft heel weinig nieuwe gevallen in de tweede golf; maar Canada en Duitsland, klassieke lockdowners, ook. En Nederland, dat toch ook een vrij nonchalant beleid heeft gevoerd deze zomer, heeft meer nieuwe besmettingen dan de meeste andere OESO-landen.

Bijvangst

In het zuidelijk halfrond is de winter bijna voorbij, het wordt lente. Er is opvallend weinig griep geweest, daar …. Gut.

Ziek Italië

‘In het derde kwartaal van dit jaar zal de economische productie van Italië ongeveer op het niveau zijn van 1997. Deels door strenge lockdowns, maar ook door verlies van de belangrijke toeristenomzet en een overheid die geen geld meer heeft om de economie te stimuleren. (…) Italië zal pas in 2024 weer op pre-corona niveau zitten.’ Denkt de Economist Intelligence Unit, die Italië ‘de zieke man van Europa’ noemt.

 

Marx of niet?

Het nieuwe boek van econoom Thomas Piketty telt meer dan 1.000 bladzijden. Dat is op zich geen bezwaar, zegt Paul Krugman in een recensie. Maar Piketty gebruikt al die pagina’s om van alles te bespreken. Het resultaat: te weinig focus, en minder geloofwaardigheid. Want is Piketty echt zo knap dat hij verstand heeft van corporate governance in Zweden, en van de geschiedenis van slavernij, en van de rol van Brahmins in het Hindoe koninkrijk Puddukkottai?

Krugman zegt: Piketty zet Marx op zijn kop. De humeurige 19de-eeuwse Duitser zag ongelijkheid als een onvermijdelijk, bijna mechanisch resultaat van technologie en productiemethoden. Piketty stelt: ongelijkheid ontstaat door politiek. En de verrechtsing, of Thatcherisme, of ‘marktdenken,’ of hoe u het noemen wilt – is vooral de schuld van de linkse democratische partijen, die steeds meer werden gedomineerd door hoog opgeleiden, en geleidelijk het lot van de minder bevoorrechte klassen uit het oog verloren.

En – tadaa – daar is The Economist: ‘A modern Marx,’ zegt de kop boven de recensie.  Wat nu?

‘In 1867 zei Marx: ‘Het essentiële verschil tussen … een samenleving die is gebaseerd op slavenarbeid en een die is gebaseerd op loonarbeid, ligt alleen in de manier waarop de waarde uit arbeid wordt gehaald.’ Oftewel: kapitalisme is net zo uitbuitend en immoreel als feodalisme en slavernij, maar verhult dat beter. Piketty, duizend jaar wereldgeschiedenis overziend, komt tot een frappant identieke conclusie.’

Krugman lijkt me iets te veel gericht op een technisch debat: of ongelijkheid nu ontstaat door technologie of door ideologie, het verandert niets aan Piketty’s recept: pluk de rijken, geef meer macht aan de arbeiders en aan de staat.

The Economist noemt dat ‘millennial socialisme’ en is het – niet verrassend – oneens met Piketty’s recept. Vakbonden kunnen de macht grijpen die voor de werkenden was bedoeld; een rijke overheid kan net zo goed geld verkwisten als een miljardair, zegt het blad.

Maatwerk

‘Zijn pikzwarte haar was geverfd, en de krijtstrepen in zijn pakken bestonden uit de letters van zijn naam, telkens herhaald, in de stof genaaid door Londense kleermakers.’ Uit de necrologie van Hosni Moebarak in The Economist. (kijk maar.)

Niet vrolijk

‘Democratie,’ wat is dat eigenlijk? De EIU hanteert vijf criteria: verkiezingsproces en pluralisme, het functioneren van de overheid, politieke participatie, politieke cultuur en burgerrechten. 165 landen krijgen scores in elk van deze categorieën en zo een plek op een schaal die reikt van ‘autoritair regime’ tot ‘volwassen democratie.’ In 2019 gaat het slechter dan ooit in de 12-jarige geschiedenis van deze barometer, sinds 2006.

De EIU is niet bang om op tenen te trappen. 76 landen zijn min of meer democratisch; daarvan slechts 22 die worden beschouwd als ‘volledig democratisch.’ Frankrijk, Portugal en Chili bereikten deze eredivisie pas het afgelopen jaar. De VS werden in 2016 gedegradeerd van ‘volwassen’ naar ‘imperfecte’ democratie.

In inwonertallen: de helft van de mensheid leeft in één of andere vorm van democratie, maar slechts 5,7% in een volledige democratie; ruim een derde leeft onder een autoritair bewind.

Het terreinverlies van democratie is voor een deel te danken aan de opkomst en consolidatie van autoritaire regimes in armere landen, maar de EIU besteedt vooral aandacht aan de erosie in wat de meest volwassen democratieën waren: die van West-Europa en Noord-Amerika. Ze geeft de schuld aan de toenemende invloed van elites en van ongekozen technocraten, verwijdering van het electoraat en afkalvende burgerrechten waaronder vrijheid van meningsuiting. (de link gaat naar het rapport in PDF, als dat niet werkt, probeer hier. )