Waterstof

Waterstof als energiebron is gecompliceerd. Misschien geschikt voor vrachtwagens. En … vliegtuigen? The Economist ziet hoop. Als je waterstof niet als brandstof gebruikt in een verbrandingsmotor, maar als energie voor een ‘accu,’ die vervolgens weer de propellers laat draaien – dan kan het. Het werkt in kleine experimentele vliegtuigen.

Maar accu’s, of ze op waterstof worden gevoed of vanuit de centrale, kunnen een groot vliegtuig laten koersen maar hebben niet de explosieve kracht om het te laten opstijgen. Dus research richt zich op een combinatie van verschillende aandrijvingsmechanismen – hybride vliegtuigen.

Kudde of niet?

Dit is van vorige week, en van The Economist. Die citeer ik meestal niet omdat ik er van uitga dat u die toch al leest. Maar dit is een goed stuk omdat het recht in het hart van de hele discussie gaat: doen we te veel of te weinig om Corona te bestrijden? Twee groepen van artsen, serieuze mensen, geen twitteraars, staan lijnrecht tegenover elkaar.

Begin oktober publiceerden drie epidemiologen en gezondheids-experts den de universiteiten Harvard, Stanford en Oxford een pamflet waarin ze pleitten voor groepsimmuniteit: laat het virus zich verspreiden onder jonge en gezonde mensen, en scherm kwetsbaren af.

Tien dagen later kwam er een repliek, in de vorm van een open brief in The Lancet. Groepsimmuniteit is ‘een gevaarlijke misvatting die niet wordt ondersteund door wetenschappelijk bewijs.’

Beide petities zijn inmiddels ondertekend door duizenden wetenschappers.

Groepsimmuniteit zegt: slechts slechts 5% van de mensen is kwetsbaar. Het belangrijkste argument tegen ‘groepsimmuniteit’ is dat het nog niet zeker is hoe lang mensen die het virus hebben gehad, immuun blijven. Misschien niet langer dan een jaar. En hoeveel mensen moeten besmet zijn geweest voordat je groepsimmuniteit hebt bereikt? Misschien 43%. En het is onmogelijk om in te schatten hoeveel mensen er in de tussenliggende periode overlijden, of blijvende gevolgen overhouden aan de besmetting. Als slechts 1% van de besmetten blijvende gevolgen overhoudt, zijn dat tienduizenden extra gevallen voor de zorg.

Dus, zeggen de tegenstanders: deze benadering is ‘high risk- high reward.’

De voorstanders van groepsimmuniteit zeggen: door lockdowns en economische verlamming krijg je veel meer doden op de lange termijn.

Details in het artikel.

Intussen blijft het een raadsel. Zweden, met zijn groepsimmuniteit-beleid, heeft heel weinig nieuwe gevallen in de tweede golf; maar Canada en Duitsland, klassieke lockdowners, ook. En Nederland, dat toch ook een vrij nonchalant beleid heeft gevoerd deze zomer, heeft meer nieuwe besmettingen dan de meeste andere OESO-landen.

Bijvangst

In het zuidelijk halfrond is de winter bijna voorbij, het wordt lente. Er is opvallend weinig griep geweest, daar …. Gut.

Ziek Italië

‘In het derde kwartaal van dit jaar zal de economische productie van Italië ongeveer op het niveau zijn van 1997. Deels door strenge lockdowns, maar ook door verlies van de belangrijke toeristenomzet en een overheid die geen geld meer heeft om de economie te stimuleren. (…) Italië zal pas in 2024 weer op pre-corona niveau zitten.’ Denkt de Economist Intelligence Unit, die Italië ‘de zieke man van Europa’ noemt.

 

Marx of niet?

Het nieuwe boek van econoom Thomas Piketty telt meer dan 1.000 bladzijden. Dat is op zich geen bezwaar, zegt Paul Krugman in een recensie. Maar Piketty gebruikt al die pagina’s om van alles te bespreken. Het resultaat: te weinig focus, en minder geloofwaardigheid. Want is Piketty echt zo knap dat hij verstand heeft van corporate governance in Zweden, en van de geschiedenis van slavernij, en van de rol van Brahmins in het Hindoe koninkrijk Puddukkottai?

Krugman zegt: Piketty zet Marx op zijn kop. De humeurige 19de-eeuwse Duitser zag ongelijkheid als een onvermijdelijk, bijna mechanisch resultaat van technologie en productiemethoden. Piketty stelt: ongelijkheid ontstaat door politiek. En de verrechtsing, of Thatcherisme, of ‘marktdenken,’ of hoe u het noemen wilt – is vooral de schuld van de linkse democratische partijen, die steeds meer werden gedomineerd door hoog opgeleiden, en geleidelijk het lot van de minder bevoorrechte klassen uit het oog verloren.

En – tadaa – daar is The Economist: ‘A modern Marx,’ zegt de kop boven de recensie.  Wat nu?

‘In 1867 zei Marx: ‘Het essentiële verschil tussen … een samenleving die is gebaseerd op slavenarbeid en een die is gebaseerd op loonarbeid, ligt alleen in de manier waarop de waarde uit arbeid wordt gehaald.’ Oftewel: kapitalisme is net zo uitbuitend en immoreel als feodalisme en slavernij, maar verhult dat beter. Piketty, duizend jaar wereldgeschiedenis overziend, komt tot een frappant identieke conclusie.’

Krugman lijkt me iets te veel gericht op een technisch debat: of ongelijkheid nu ontstaat door technologie of door ideologie, het verandert niets aan Piketty’s recept: pluk de rijken, geef meer macht aan de arbeiders en aan de staat.

The Economist noemt dat ‘millennial socialisme’ en is het – niet verrassend – oneens met Piketty’s recept. Vakbonden kunnen de macht grijpen die voor de werkenden was bedoeld; een rijke overheid kan net zo goed geld verkwisten als een miljardair, zegt het blad.

Maatwerk

‘Zijn pikzwarte haar was geverfd, en de krijtstrepen in zijn pakken bestonden uit de letters van zijn naam, telkens herhaald, in de stof genaaid door Londense kleermakers.’ Uit de necrologie van Hosni Moebarak in The Economist. (kijk maar.)

Niet vrolijk

‘Democratie,’ wat is dat eigenlijk? De EIU hanteert vijf criteria: verkiezingsproces en pluralisme, het functioneren van de overheid, politieke participatie, politieke cultuur en burgerrechten. 165 landen krijgen scores in elk van deze categorieën en zo een plek op een schaal die reikt van ‘autoritair regime’ tot ‘volwassen democratie.’ In 2019 gaat het slechter dan ooit in de 12-jarige geschiedenis van deze barometer, sinds 2006.

De EIU is niet bang om op tenen te trappen. 76 landen zijn min of meer democratisch; daarvan slechts 22 die worden beschouwd als ‘volledig democratisch.’ Frankrijk, Portugal en Chili bereikten deze eredivisie pas het afgelopen jaar. De VS werden in 2016 gedegradeerd van ‘volwassen’ naar ‘imperfecte’ democratie.

In inwonertallen: de helft van de mensheid leeft in één of andere vorm van democratie, maar slechts 5,7% in een volledige democratie; ruim een derde leeft onder een autoritair bewind.

Het terreinverlies van democratie is voor een deel te danken aan de opkomst en consolidatie van autoritaire regimes in armere landen, maar de EIU besteedt vooral aandacht aan de erosie in wat de meest volwassen democratieën waren: die van West-Europa en Noord-Amerika. Ze geeft de schuld aan de toenemende invloed van elites en van ongekozen technocraten, verwijdering van het electoraat en afkalvende burgerrechten waaronder vrijheid van meningsuiting. (de link gaat naar het rapport in PDF, als dat niet werkt, probeer hier. )

Klimaat is overal

De omslag van het weekblad bestaat uit strepen. Iedere streep is een jaar. Referentie is de gemiddelde wereldtemperatuur van de 30 jaar jaar tussen 1971-2000. Blauwe lijnen zijn kouder dan de nullijn, gele en rode zijn warmer. Hoe je met grafische vormgeving een verhaal vertelt. Er valt vast wel wat op aan te merken (waarom nou net die 30 jaar?) maar zoals de hoofdredacteur zegt: ‘Klimaat raakt nu alles waar we over schrijven.’

Vandaag staken enkele duizenden werknemers van Amazon, Microsoft en Google om te protesteren tegen het feit dat hun werkgever nog steeds opdrachten uitvoert voor oliemaatschappijen. De ‘Wereld klimaatstaking’ begint vandaag en zal leiden tot demonstraties in 150 locaties, ook bij de Klimaattop van de VN in New York volgende week.

Amazon kondigde gisteren maatregelen aan. Het gaat voor 100 miljoen dollar aan bomen planten; het heeft 100.000 elektrische bestelbussen besteld. Amazon zal streven naar 80% vernieuwbare energie in 2024 en 100% in 2030. (Op dit moment is 40% van de energie die het bedrijf verbruikt vernieuwbaar.) In 2040 moet het bedrijf wereldwijd geheel CO2-neutraal draaien. Dat is tien jaar eerder dan het doel van de landen die het klimaatverdragvan Parijs ondertekenden.

De hoofdstad van Australië, Canberra (de helft van het aantal inwoners van Amsterdam), zal vanaf 1 januari aanstaande uitsluitend nog energie inkopen van zon- en windcentrales en leveranciers die draaien op duurzame ‘brandstof.’ Dat is de eerste stad in het Zuidelijk Halfrond. In Europa zijn er al verschillende regio’s, in Duitsland, Oostenrijk en Spanje, die deze stap hebben gezet.

Het bouwen van een windmolenpark is nu 50% goedkoper dan in 2010. Het produceren van energie met zonnestralen is nu 85% goedkoper. Daardoor zijn deze vormen van energie-opwekking nu goedkoper dan steenkolen- of aardgascentrales in twee derde van de wereld, schrijft Bloomberg. Subsidie is dus niet meer nodig.

Te koop

Huawei biedt zijn familiezilver aan: het bedrijf wil de complete technologie die 5G telefonie mogelijk maakt, dupliceren en verkopen aan een ander bedrijf. Die kan dan de broncode veranderen zodat noch Huawei, noch de Chinese overheid ooit nog kan meekijken in netwerken die door dat andere bedrijf worden aangelegd. Waarom zou Huawei dit doen? Om een concurrent in het leven te roepen, zodat Huawei wordt aangespoord zijn eigen 5G aanbod nog beter te maken. Dat is de officiële verklaring. Volgens The Economist, die de primeur kreeg van dit spectaculaire aanbod, is het een creatieve manier om vrede te sluiten met wantrouwige Westerse landen, de VS voorop. Er speelt er van alles. Huawei kan de concurrentie van een ‘kloon’ wel aan omdat het sterk is in ontwikkelingslanden. Het excelleert ook op andere gebieden. En Huawei heeft vrede nodig: de mobiele telefoons van Huawei lijden onder de handelsoorlog. Ze mogen niet meer geladen worden met Google apps, dus ook niet de ‘Play Store’ waar je makkelijk de apps kunt downloaden.

Bladlezen

Bomen zuigen water uit de grond – en alles wat er verder meekomt. Als er goud in de grond zit, zijn er minuscule sporen van terug te vinden in bast en bladeren. Dus ….? Niet zo simpel als het lijkt, maar een Australisch mijnbouwbedrijf heeft het eens wetenschappelijk getest, en trof een rijke goudader waar eerdere, traditionele exploratie niets had gevonden. Smaakt naar meer. (tip A. Nieuwland)