€ : dat kan niet goed gaan

‘An accident waiting to happen.’ Dat is de euro, zegt econoom Willem Buiter. Hoe vertaal je dat? “Dat kan niet goed gaan,” toch? Enfin, Buiter – voormalig econoom bij Citicorp, nu bij Columbia U. – is een bekend criticus van het eurosysteem. ‘Het is moeilijk om een slechter ontwerp te bedenken voor een multilateraal monetair systeem.’ Dit is een specialistisch artikel, maar één van de hoofdpunten is: nationale centrale banken kunnen verplichtingen aangaan die de verantwoordelijkheid zijn, uiteindelijk, van de ECB. En dat gaat wrikken.

Democratie is goed voor u

Democratie bevordert welvaart. Een studie eerder dit jaar onder leiding van Daron Acemoglu (MIT, ‘Why Nations Fail’) concludeerde 20% meer economische groei over de lange termijn. Een strengere kamergeleerde corrigeerde voor allerlei factoren en komt tot de helft. Toch 10% extra groei, dus welvaart, dus ontwikkeling.

Cash is king

Het lijkt alsof pinnen hand over hand toeneemt, maar intussen is er steeds meer contant geld in omloop:

(Hoeveelheid flappen in verhouding tot BNP) In de EU al constante toename sinds 2001; maar dollars en Zwitserse francs zagen een trendbreuk in 2007. Per hoofd van de bevolking €2.900 in 2016 in de EU-zone. Het lijkt er op dat economische onzekerheid een belangrijke factor is: tijdens en na de Grote Depressie in jaren ’30 en de Grote Recessie van 2007-2010 nam de hoeveelheid cash toe.

Wereldhandel slinkt?

giovannifig1

Politici en economen maken zich zorgen dat de wereldhandel de afgelopen paar jaar niet meer groeit. Want handel is de motor van welvaart. Deze twee economen zeggen op basis van hun eigen data en berekeningen dat de stagnatie een kleine breuk in de trend is. Die trend is een brede en snelle groei van wereldhandel – in verhouding tot BNP tot van landen – in 1990-2010, vergelijkbaar met de periode 1830-1870. Ze merken zelf op dat dit nog geen antwoord geeft op de vraag: wat nu? Is het een pauze, of een kentering?

Merkwaardig

Landen in West-Europa en staten in de VS die hoog scoren op de ‘happiness’ enquetes hebben ook vaak relatief veel zelfmoorden. Hoe kan dat nou? Of de manier waarop we meten of iemand gelukkig is (door de vraag te stellen) deugt niet; of we begrijpen niet echt waarom mensen uit het leven stappen.

Reactie van lezer G. van der Feltz:

“Ik reageer nooit maar deze moet ik even kwijt: over kopje Merkwaardig.

Hoezo is het merkwaardig dat relatief meer mensen zelfmoord plegen in anderszins gelukkige samenlevingen? Ik durf de hypothese wel aan dat ellende een relatief begrip is. Het gaat om hele kleine groepen (orde 0.01% van de bevolking) waar de grote statistiek weinig over kan zeggen. Het moet makkelijker zijn je eigen lot te dragen als de mensen om je heen het ook niet makkelijk hebben?

En ik mis ook een weging van cultuurfactoren en religie die ook een belangrijke rol moeten spelen – de drempel voor zelfmoord is vast een stuk lager als je niet bang bent voor de hel, danwel dat je je familie te schande maakt. Misschien zijn vrijere samenlevingen gelukkiger en leidt die vrijheid ook tot een lagere drempel voor zelfmoord, een ultieme vorm van zelfbeschikking?”

We leren heus wel

In een financiële crisis halen mensen geld van de bank. Toch? Inderdaad, ook in 2008-09. Maar veel minder extreem dan tijdens de Grote Depressie van 1930-33. Toen was de ‘run’ op de banken twee keer zo heftig. Verklaring? Deze economen denken dat centrale banken hebben geleerd. In 2008 traden de centrale banken van de G-7 gecoördineerd op om het financiële stelsel in stand te houden. Ze maakten geld beschikbaar voor de banken, verlaagden de rente, verhoogden bankgaranties. Dat deden ze besluitvaardig en met grote openheid. Alles bij elkaar waren dat signalen die door ‘gewone’ rekeninghouders als geloofwaardig en dus geruststellend werden geïnterpreteerd.

Huizenprijzen sinds 1870

schularick_fig1

Huizenprijzen stijgen niet constant – ze daalden vanaf 1890 tot ongeveer het midden van de 20ste eeuw. De prijzen van bakstenen en arbeid stegen en daalden met de inflatie, dus de variabele component was – grond. Waarom? Transportrevolutie. Treinen, wegen en auto’s, en later vliegtuigen, maakten afstanden ‘kleiner’, overbrugbaarder, en dus het areaal van nuttig land groter. Meer aanbod= dalende prijzen. Toen de transportrevolutie een plateau bereikte, hervatte de huizenprijs zijn historische stijgende trend. Moraal? Onroerend goed zal ook in de 21ste eeuw een goede belegging zijn. Studie op basis van gegevens uit 14 landen waaronder Nederland. (lange Nederlandse vertaling op mejudice.nl)

‘Hoe we de EU weer tot leven wekken’

Alle economieën liggen op hun gat. Geld pompen door Draghi werkt niet. Infrastructuursubsidies leiden alleen maar tot corruptie. Voorstel: ga sleutelen aan de ‘vraag’-kant van de economie. Sta alle EU-landen toe om een belastingverlaging door te voeren van 5%; hef het schuldplafond (3% van BNP) tijdelijk op; laat landen bij de ECB lenen om het ontstane tekort aan te vullen. Dit voorstel gaat het niet halen want afkomstig van twee Italiaanse professoren, en Duitsers en Hollanders zijn rigide. Maar interessante denkoefening.

Psychiatrische hulp betaalt zichzelf terug

… want arbeidsongeschiktheid is veel duurder voor de overheid en dus de samenleving. Twee Engelse professoren maken het sommetje dat waarschijnlijk 1:1 op Nederland kan worden geplakt.

De kosten van psychische behandeling zijn gemiddeld (dus kort en lang, van dysthymisch tot zwaar depressief) 650 pond per patiënt, van begin tot eind. Arbeidsongeschikten kosten 650 pond per maand. Als dus slechts 4% van de patienten geneest, en een extra 25 maanden werkt – zeg maar twee jaar – (4×25=100) dan zijn alle kosten van psychische zorg voor het hele land terugverdiend. De ‘genezingskans’ is veel groter overigens dan de 4% voor alle behandelingsmethoden. Vooral cognitieve gedragstherapie is succesvol, in 50% van de gevallen. 

Richard Layard en David Clarke van Oxford schreven ‘Thrive’, waarop dit pleidooi is gebaseerd.