Shein

Chinese online kledingwinkel Shein.com streeft waarschijnlijk dit jaar H&M voorbij en zal met 50% groei snel Inditex (Zara) in het vizier hebben. Opgericht in 2012, winstgevend sinds 2019 volgens de krant. Verklaring succes? Lijkt er op dat ze Zara’s formule naar een hoger plan hebben getild. Veel producten in kleine hoeveelheden maken, zodat je snel kunt reageren op vraag; weinig onverkochte voorraad. Assortiment 600-700.000 items, iedere dag 6.000 nieuwe producten.

Meer vragen

‘Als de documenten in het huis van voormalig president Donald Trump zo’n ernstige bedreiging waren voor de nationale veiligheid, waarom treuzelde het Ministerie van Justitie dan zo lang?’ vraagt een van de opinieschrijvers van de Wall Street Journal zich af, refererend aan de inval in Donald Trump’s vakantiehuis. Hij vervolgt: ‘Nadat een ambtenaar van Justitie, samen met enkele FBI agenten, begin juni Mar-a-Lago had bezocht, was er enkele dagen stilte van het Ministerie. Toen kwam het verzoek een zwaarder slot te monteren op de deur van een opslagkamer.  Daarna was het weer twee maanden stil, totdat de goedkeuring werd aangevraagd voor een huiszoeking.’

Gedurende die twee maanden had Merrick Garland, de Minister van Justitie, zich ‘wekenlang’ het hoofd gepijnigd of hij een huiszoeking zou moeten goedkeuren, en verschillende keren vergaderd met zijn departement en FBI-afgezanten. ‘Wekenlang vergaderen wijst op een grijs gebied, niet op een clear and present danger, concludeert deze opiniast.

Iedereen met een beetje politiek gevoel in Washington besefte dat zo’n huiszoeking onmiddellijk zou veranderen in dynamiet in handen Trump en zijn aanhangers, als er geen duidelijk belastende zaken werden gevonden. Misschien dat Garland daarom zo lang aarzelde. Maar wijst dat inderdaad niet op twijfel over de kwaliteit van het bewijsmateriaal? En: eerst vragen om een zwaarder slot, en dan alsnog een huiszoeking doen?

De bezetter

Interviews met vluchtelingen uit zuid-Oekraïne. De Russen benoemen nieuwe interim-burgemeesters, heropenen de scholen voor verplicht Russisch onderwijs, verklaren de roebel tot wettig betaalmiddel, zetten oproerkraaiers in de gevangenis, plaatsen standbeelden van Lenin terug op dorpspleinen. Zendmasten voor mobiele telefonie en kabels van internet providers worden onklaar gemaakt zodat burgers niet langer online Oekraïens nieuws kunnen lezen. Verzetsstrijders intussen blazen een belangrijke brug op.

Omicron de redder

Vergeet groepsimmuniteit – er is iets veel beters, betoogt de Wall Street Journal op basis van enkele nieuwe onderzoeken. Vaccinatie en eerdere besmetting geven geen bescherming tegen nieuwe infecties, vooral niet tegen zeer besmettelijke varianten zoals Omicron. Maar Omicron biedt wel iets anders: door de manier waarop de variant de witte bloedcellen conditioneert maakt het mensen ‘superimmuun,’ dat wil zeggen: ze worden wel ziek, maar met milde symptomen. En het belangrijkste: deze mensen zijn ook veel beter bestand tegen nieuwe varianten van SARS, misschien zelfs hele nieuwe coronavirussen. Gebaseerd op studies uit onder andere Oregon en Zuid-Afrika. De combinatie van vaccinatie en besmetting met Omicron biedt dus deze super-immuniteit; alleen moeten ouderen waarschijnlijk wel jaarlijks een booster halen, omdat hun T-cellen zwakker geheugen en respons hebben. (betaalmuur, helaas)

Onzekerheid

OK, opgelet.

  1. hittegolven in de VS zijn niet frequenter nu dan in 1900
  2. De warmste temperaturen in de VS zijn niet hoger dan 50 jaar geleden
  3. De ijslaag op Groenland smelt niet sneller nu dan 80 jaar geleden
  4. Tornado’s en orkanen zijn niet gelijk op gegaan met de toename van de wereldbevolking en en de uitstoot van CO2
  5. De zeespiegel stijgt, maar niet sneller dan voorheen

Wie zegt dit? Steven Koonin, natuurkundige, opgeleid op Caltech en MIT, voormalig staatssecretaris onder Barack Obama, in een boek dat op 4 mei uitkomt getiteld ‘Unsettled.’

Maar Bicker, moet je nou weer een platform geven aan een klimaatontkenner? Nee, om verschillende redenen. Koonin zegt zelf, terecht: ”klimaatontkenner’ roept bij mij associaties op met ‘holocaust-ontkenner.’ ‘Meer dan tweehonderd van mijn familieleden zijn omgebracht in de Tweede Wereldoorlog, dus dit stuit mij tegen de borst.’ Koonin zegt ook in de eerste bladzijden van zijn boek: ‘Het klopt dat de planeet opwarmt, en dat dit deels is toe te schrijven aan menselijke activiteiten.’ Maar: ‘De belangrijke vragen gaan over de omvang van de bijdrage door menselijk gedrag, en de snelheid van de veranderingen; en daarvan afgeleid, hoe veel en hoe snel overheden daarop moeten reageren.’

Overheden en adviserende organen doen alsof er een consensus is. Vandaar de titel: als Engelssprekenden zeggen ‘the science on climate change is settled’ dan is dat eenvoudig niet waar. Hij is nog lang niet zeker – unsettled, dus. De recensent van de WSJ citeert Michael Crichton, de romanschrijver die als arts afstudeerde aan Harvard: ‘Als het een consensus is dan is het geen wetenschap is; en als het wetenschap is, dan is het geen consensus. Klaar.’

Het probleem volgens Koonin is: de overheden die hun beleid baseren op de bevindingen van het IPCC en andere wetenschappelijke publicaties citeren selectief. En dat is voor een groot deel de schuld van media – jazeker – en politici die om allerlei redenen de voorkeur geven aan een helder verhaal boven wetenschappelijke twijfel. Hun doel is ‘te overreden, niet te informeren.’ De wetenschappelijke publicaties zijn meestal degelijk en doen ook geen poging om de onzekerheden van hun uitkomsten te verbloemen; het zijn de leken die ze citeren die slechts een deel van de waarheid vertellen.

Maar doet Koonin niet hetzelfde? Ja, inderdaad. En hij weet hoe hij het spel moet spelen: hij geeft voorpublicatie aan sympathieke media als de immer skeptische Wall Street Journal, en een website als ‘Watt’s Up With That.’ (lees de recensie hier.) De kritieken van de meer algemene pers moeten nog komen. Koonin heeft ook onder president Trump gewerkt: in 2019 probeerde hij een debat te organiseren over de stand van de klimaatwetenschap, onder de vlag van het Witte Huis.

Koonin zegt: het doel is om ons te behoeden voor paniekreacties en overmatig dure en ambitieuze maatregelen. Economie mag ook een rol spelen in de afweging van beleid. De euro en de dollar die je nu uitgeeft, op basis van onzekere wetenschap, kun je niet uitgeven aan andere prioriteiten zoals armoedebestrijding en onderwijs, die op de langere termijn een veel effectievere bijdrage leveren aan het beschermen van – zullen we maar zeggen ‘het milieu’? De planeet?

Koonin heeft vooral kritiek op de modellen waarmee de IPCC de toekomst probeert te voorspellen. Het klimaat is te ingewikkeld om in een model te vatten. Het is al onmogelijk om het weer twee weken vooruit te voorspellen, laat staan het klimaat.

‘Terwijl de invloed van mensen [op het klimaat] sinds 1950 is vervijfvoudigd, zijn de meest extreme weerverschijnselen in die periode nog steeds binnen de bandbreedte van de geschiedenis. Voorspellingen van toekomstige weer- en klimaatgebeurtenissen zijn gebaseerd op modellen die aantoonbaar ongeschikt zijn voor dat doel.’

‘Iedereen die zegt dat modellen “gewoon natuurkunde” zijn, begrijpt ze gewoon niet of is opzettelijk misleidend.’

Daarmee blijven we zitten met de vraag: wat dan wel? En: moeten we niet het zekere voor het onzekere nemen? Als we het klimaat niet kunnen voorspellen dan weten we dus ook niet of er een onomkeerbare ‘feedback loop’ dreigt, waarin oceanen en atmosfeer elkaar niet meer neutraliseren maar juist de opwarming versnellen.

Dat antwoord vinden we hopelijk als het boek uit is. Maar een pleidooi voor twijfel, wetenschappelijke twijfel; voor kennis boven emotie, en voor beleid gebaseerd op feiten; zo’n pleidooi verdient wel aandacht.

Coinbase

Beursgang van Coinbase, handelsplatform voor cryptomunten: opening 381 dollar, naar 429,54 na een paar minuten, slotkoers 328,28, dus 25% onder de openingskoers. Dat is nog steeds 24 keer de winst, gebaseerd op resultaten over het eerste kwartaal. De beurs, Nasdaq, had eerder een ‘referentieprijs’ gesuggereerd van 250 dollar. De ‘beursgang’ is niet begeleid door banken maar aandelen worden direct aangeboden aan beleggers.

Waarom kijkt ze weg?

Recht in de ogen kijken is toch veel indringender? Nieuw onderzoek concludeert dat dat inderdaad werkt als je informatie wilt overdragen. Maar als je een gevoel wilt overdragen, is het beter als het fotomodel wegkijkt.

Wetenschap

Matt Ridley vat nog eens samen hoe wetenschap werkt, en wat wetenschap wel en niet kan. Op zijn gebruikelijke glasheldere manier. ‘Wetenschap is beter in het verleden uitleggen dan de toekomst voorspellen.’ ‘Mathematische modellen zijn een ingewikkelde, formele manier van raden. Er is een zorgelijke tendens de laatste jaren om hun uitkomsten te beschrijven met woorden als data, resultaten of uitkomst. Dat zijn ze niet.’

De wetenschap bestaat niet. Er zijn verschillende wetenschappelijke opvattingen.’ En nog veel meer.

Eindconclusie? ‘Er is geen simpele manier om erachter te komen welke conclusie betrouwbaar is en welke niet. De enige manier is zelf het bewijs te bestuderen. De meesten van ons gaan af op de reputatie van de wetenschapper, of de verslaggever. Dat is beter dan niets, maar niet waterdicht. Bij twijfel, doe uw huiswerk.’

 

(Tip I. de Kogel. Achter betaalmuur. Omzeiltruc: via de twitterfeed van Ridley.)

Zeespiegel

Weer een artikel  van Björn Lomborg, de zelfstandige denker die zich ‘de skeptische milieu-activist’ noemt. Achter de betaalmuur van de WSJ dus een iets uitgebreidere samenvatting want het is de moeite waard.

‘Stijgende zeespiegels zouden 187 miljoen wereldbewoners uit hun huis kunnen spoelen,’ meldde vorige maand een wetenschappelijk artikel in PNAS, dat door veel pers werd overgenomen. Dat was gebaseerd op een eerdere studie, uit 2011 (mede-auteurs Richard Tol en Pier Vellinga), die concludeerde dat inderdaad 187 miljoen mensen bedreigd zouden kunnen worden als niemand de komende 80 jaar iets doet tegen stijgende zeespiegels. Geen dijk, geen uiterwaard erbij.

Dat is natuurlijk een heel onwaarschijnlijk scenario, zei ook die studie uit 2011. Alles bij elkaar genomen zou het realistischer zijn om te rekenen op 41.000 tot 305.000 ‘klimaatvluchtelingen.’

Een andere publicatie, uit 2018, zei dat een zeespiegelstijging van één meter over de komende 81 jaar maar liefst 14 biljoen (duizend miljard) dollar aan schade zou aanrichten. Als niemand zou investeren. Als landen wel geld zouden steken in dijkbewaking etc., en op heel bescheiden niveau, zou de schade nog maar een tiende zijn. Zei ook dezelfde studie; alleen dat scenario stond niet in het persbericht en kwam dus ook niet voor in krantenverslagen.

Wat hebben we hieraan? Niet alles klakkeloos geloven. Lomborg zegt: ‘Klimaatverandering is echt en we moeten er iets aan doen. Maar als ons gevraagd wordt om miljarden en biljoenen dollars uit te geven aan beleid dat de hele wereldeconomie op zijn kop zou zetten, dan moeten we dat wel baseren op meer dan alleen maar hype and spin.

 

Inflatie?

Technologie maakt het leven goedkoper. Maar hoeveel? Hoe meet je de economische waarde, in termen van kostenbesparing, van bijvoorbeeld een zakcomputer die allerlei werk doet dat voorheen door mensen werd gedaan: vertalen, brieven schrijven, de krant bezorgen, etc. Zelfs coryfeeën van de Amerikaanse centrale bank twijfelen. Oud-baas Alan Greenspan: ‘Als je inflatie meet op 2% zoals nu, dan is dat het equivalent van nul op wat consumenten werkelijk kopen.’ De huidige voorzitter Jerome Powell noemt het ‘één van de grote uitdagingen van onze tijd,’ voortdurende druk op inflatie. Maar hij weet het ook niet zeker, want niemand weet zeker of de indexen wel op de correcte manier wordt berekend. Stel nu eens dat inflatie al tien jaar inderdaad 0% is en niet 2%. Dan hoeft de rente niet meer omhoog. Dan is de afgelopen tien jaar de koopkracht met 22% (samengestelde rente) gestegen. Dan valt het misschien wel mee met die stagnerende inkomens. Misschien is de arbeidsproductiviteit veel harder gestegen dan we denken. Zijn aandelen niet overgewaardeerd. Maar niemand weet het zeker, want niemand weet hoe je technologie vertaalt in waarde. (tip M. van der Voort)