Bijna in ‘t donker

Ik kreeg bijgaand bericht van lezer Peter Ravestein:

De grootste oplawaai in tien jaar

‘Waarmee het allemaal begon, dat is nog steeds niet duidelijk. Maar op de middag van 08 januari om 14.05 uur (afgelopen vrijdag dus) zakte de netfrequentie in het volledige CE-blok van het ENTSO-E net met 260 mHz tot 49,74 Hertz. Zo’n snelle en diepe daling komt zelden voor. Er was duidelijk onverwacht een paar gigawatt productie van het net gevallen – zo veel dat zelfs de volledige Europese FCR-reserve het maar ternauwernood hield. Wat? Niks gemerkt? Wees er blij om, want het scheelde weinig of tientallen miljoenen mensen in Europa hadden de avond van 08 januari bij een kaarsje moeten zitten.’

De elektriciteitsvoorziening in Europa, daar gaat het over. Een voor mij totaal onbekende wereld. Maar zie: ‘Het hele Europese elektriciteitsnet is aan elkaar gekoppeld en het is op te vatten als één enorm net.’ En: ‘Het Europese elektriciteitsnet is het grootste gekoppelde net ter wereld. Op het volledige ENTSO-E net hangt circa 600 GW aangesloten productievermogen en net zoveel consumptie.’

En nog veel meer wetenswaardigheden. Maar wat veroorzaakte nou deze bijna-blackout?

‘Er wijzen wat vingers richting Roemenië waar simultaan drie zware eenheden precies tegelijk van het net zijn gevallen, al ontbreken namen en rugnummers. Hoe en waarom? Mechanisch pech, een hack, een ongeluk? We weten het op dit moment nog niet.’

Hoor en wederhoor

De website van Maurice de Hond schrijft op 9 december onder de kop ‘Goocheltrucs van Aura Timen (RIVM) verklapt’: ‘Tot juni werd de reproductiefactor bepaald op basis van de toe- of afname van de ziekenhuisopnames. Maar dat gebeurt sinds juni op basis van het aantal positieve testuitslagen. En oh zo slim: daarbij wordt niet gecorrigeerd op het aantal uitgevoerde testen.  Dus als er een duidelijke toename is van het aantal testen en -zelfs als het percentage positieven gelijk is- het aantal positieve testen toeneemt, dan neemt de reproductiefactor toe.  In de tweede week van juni werden er 60.000 testen uitgevoerd, de afgelopen week meer dan 5 keer zoveel. Maar als je met die stijging geen rekening houdt, dan kan je natuurlijk doen alsof de reproductiefactor sterker is gestegen dan in de werkelijkheid gebeurd is!’

Dit lijkt al op het eerste gezicht een onhoudbare stelling. Immers: het RIVM vergelijkt niet het absolute aantal positieve gevallen in november met het aantal gevallen in mei; maar de verhouding tussen ziekenhuisopnames op dag x met ziekenhuisopnames op dag x-5. Dus telkens een vergelijking binnen een periode van een week. De vergelijking schuift mee met de toe- of afname van de hoeveelheid tests.

Ik heb afgelopen vrijdag een mailwisseling gehad met het RIVM. Daar bleven nog wat vragen open. Gisteren, dinsdag, kwamen aanvullende antwoorden van Jacco Wallinga, modelleur van het RIVM. Hij schrijft in antwoord op mijn vragen  (vet gedrukt door mij MBC):

‘In het blog wordt gesuggereerd dat het reproductiegetal wordt berekend op basis van het aantal positieve testen op een dag gedeeld door het aantal positieve testen op vier dagen eerder, dat is niet correct. Als dat wel zo was dan waren de fluctuaties groter; we berekenen het dus op basis van aantal meldingen naar eerste ziektedag en dat is net iets anders. De berekening van R is bij benadering de breuk: aantal meldingen met eerste ziektedag 5, gedeeld door het aantal meldingen met eerste ziektedag 1.

Verder schrijft De Hond: ‘De reproductiefactor wordt berekend door het aantal positief getesten te delen door het aantal dat 4 dagen ervoor is getest. Nu blijkt het zo te zijn dat op maandagen en dinsdagen duidelijk meer mensen worden getest dan op donderdag of vrijdag. Als je de cijfers van maandag deelt door die van 4 dagen eerder en dat is donderdag  en die van dinsdag deelt door die van 4 dagen eerder en dat is vrijdag, krijg je een hogere reproductiefactor dan als je het cijfer van vrijdag zou delen door die van (vier dagen eerder) maandag.’ 

Wallinga beaamt dit, deels: ‘Het aantal meldingen naar eerste ziektedag heeft een wekelijks patroon in het reproductiegetal, met de meeste meldingen op een maandag. Dat geeft kleine wekelijkse fluctuaties.’  Maar hij betwist dus de meetmethode: het zijn niet positieve testen die worden vergeleken, maar meldingen naar eerste ziektedag. Zie boven.

MdH schrijft ook:  ‘Als Aura gewoon net zoals in het voorjaar de reproductiefactor op basis van de ziekenhuisopnames had berekend, dan had die in de maand november rond de 0,9 gelegen.’

Wallinga’s repliek: ‘De waarde van het meest aannemelijke reproductiegetal op basis van deze ziekenhuisgegevens is iets lager dan het reproductiegetal dat wordt berekend op basis van meldingen, maar de waarde van 0,9 die in het blog wordt gesuggereerd is niet correct. Als dat wel 0,9 was dan zou het aantal ziekenhuisopnames sneller dalen dan wat we nu zien.’

Complete mailwisseling op aanvraag.

Vliegende auto (2)

In reactie op ‘Waar blijft mijn vliegende auto?’ schreef ik dat zulke auto’s energie vreten.

‘Zo’n ding vreet geen energie als er tenminste een moderne Rotax motor in zit. Met mijn VL3 ultralight met vouwfiets achterin vlieg ik 280km/u met een verbruik van 20 liter euro 95. Naar m’n werk in Krakow is mijn CO2 het laagst van wat dan ook,’ schrijft lezer M. Schepers. Dit is een VL3:

Tweeizts plus een kofferbak, weegt 310 kilo (!) en kan 290 kilo aan passagiers en bagage hebben. Ik heb hem gevraagd om iets te schrijven over zijn ervaringen.

Dit Kan Niet Goed Gaan #6: bonus

Hans Hoogervorst is de aanstichter – dit hele onderzoek begon nadat ik hem had gelezen in de Volkskrant deze zomer. In deze bonusaflevering een interview met hem. Hoogervorst was Minister van Financiën in 2002-2003, in een van de kabinetten-Balkenende. Sinds 2011 woont hij in Londen waar hij voorzitter is van de International Accounting Standards Board (IASB). Als Dit Niet Goed Kan Gaan – zoals hij zegt – is het dan niet de logische consequentie dat Nederland een ultimatum moet stellen: of de Eurozone gedraagt zich financieel behoudend, of Nederland vertrekt uit de Euro en gaat terug naar de gulden?

Luister naar de podcast via:

  

Dit Kan Niet Goed Gaan #5

Aflevering 5: This time is different?

Is inflatie onvermijdelijk? Misschien niet. Wil je daar op gokken, vraagt Lex Hoogduin …. De onvermijdelijke botsing tussen ECB en eurolanden. Hoe het fout kan gaan. En nog een manier waarop het fout kan gaan. Hoe we dat kunnen voorkomen. ‘Dat is pijnlijk voor iedereen.’ Maar er is altijd nog de Harry-Potter-oplossing. Lukas Daalder en Wim Boonstra, elk vanuit een eigen hoek, schetsen een onverwacht eindscenario.

Luister naar de podcast via:

  

Dit Kan Niet Goed Gaan #4

Aflevering 4: Hoe het fout kan gaan

Wat bedoelen we met ‘fout gaan’? Inflatie? Dat duurt nog jaaaren. En als er inflatie komt, dan gebeurt nog jaren helemaal niks. Enkele onthutsende tussenconclusies.

Luister naar de podcast via:

  

Dit Kan Niet Goed Gaan #3

Aflevering 3: Is Japan ons voorland?

Japan leent zich al 20 jaar suf en heeft nog steeds geen inflatie – Hoe kan dat? Is dat ons voorland? Wat zijn de overeenkomsten en verschillen tussen Japan en Europa? Biedt Modern Monetary Theory (MMT) uitkomst? ‘Apekool,’ zegt Wim Boonstra. En niet alleen hij.

Luister naar de podcast via:

  

Dit Kan Niet Goed Gaan #2

Apple PodcastAflevering 2: Waar blijft de inflatie?

Een bankencrisis leidde tot een economische crisis en die leidde tot een politieke crisis. Deflatie lag op de loer, en deflatie is doodeng. De overheden strooiden met geld – maar is dat zo? Hoeveel geld hebben we het nou over? Is dat ‘heul veul!’ Of best wel redelijk …? En waarom leidt die ‘geldpers’ niet tot inflatie?

Luister naar de podcast via:

  

Dit Kan Niet Goed Gaan #1

Aflevering 1: Inleiding

Hoe zit dat nou, met die overheidsschulden, met de EC B? Introductie van:  Lex Hoogduin, oud-directeur DNB en nu prof aan de Universiteit van Groningen; Coen Teulings, U van Utrecht; Wim Boonstra, hoofeconoom Rabobank; Han de Jong, oud-hoofdeconoom ABN Amro; Lukas Daalder, chief investment strategist Black Rock; en Edin Mujagic, OHV vermogensbeheer.

Luister naar de podcast via:

  

Dit Kan Niet Goed Gaan

Kunnen overheden in Europa ongestraft miljarden en biljoenen blijven lenen, jaren achter elkaar, met de Europese Centrale Bank als handlanger? ‘Dit kan niet goed gaan,’ bromde oud-minister Hans Hoogervorst afgelopen zomer in de Volkskrant. Dat was voor mij een startsein om het te onderzoeken. En ik heb mijn oude metier weer opgepakt: de radio. Dat resulteerde in een vijfdelige PODCAST onder dezelfde titel. De zoektocht naar: moet dit fout gaan? Zo ja, hoe dan? En wanneer? Wat gaat er dan mis? Inflatie? Of iets anders? Kan het misschien goed aflopen?

Ik heb zes economen geïnterviewd: Lex Hoogduin, voormalig directielid van de Nederlandsche Bank en nu hoogleraar aan de U. van Groningen; Coen Teulings, verbonden aan de U. van Utrecht; Wim Boonstra, jarenlang hoofdeconoom van de Rabobank en nu speciaal adviseur van Rabo Research;  Han de Jong, eindeloos hoofdeconoom van ABN Amro en nu onafhankelijk analist; Edin Mujagic, econoom bij vermogensbeheerder OHV; en Lukas Daalder, chief investment strategist bij BlackRock, de fondsbeheerder.

“Heb je ook vrouwen geïnterviewd?” vroeg mevrouw De Bicker opgewekt. Grmpf. Nee. En u ziet aan het lijstje dat het ook bijna allemaal oude mannen zijn. Ja, je valt snel terug op oude bekenden. Nalatig. Duidelijk nog een beetje roestig. Maar het mooie van podcast is – het is altijd live. Dus we kunnen hier een vervolg aan geven, met andere deskundigen.

Dit is wel een afgerond verhaal. Als u klikt op ‘lees meer’ komt u op de pagina van BNR Nieuwsradio, waar alle hoofdstukken worden toegelicht. (ze staan in omgekeerde volgorde, typisch podcast.)

Kan dit goed gaan? Oh, u wilt meteen een antwoord? Nou – het kan veel langer goed gaan dan ik dacht. Het kan verkeerd gaan op manieren ik niet had kunnen bedenken. En het kan goed aflopen door iets wat ik ‘de Harry Potter oplossing’ ben gaan noemen …