Nog een historisch voorbeeld

De griepepidemie van 1957, de Aziatische griep. Die eiste 70-100.000 levens in de VS (de bevolking was toen ruwweg 170 miljoen, dus 0,5%). BBP daalde 4% in Q4, en 10% in Q1 van 1958. Maar daarna sprong de economie weer terug naar 10% groei; voor het kalenderjaar 1958 als geheel was het eindresultaat -1%. Een korte, diepe recessie dus. Als u tijd hebt, lees de commentaren.

Resultaten in het verleden ……

Economische gevolgen?

Eerste poging om economische gevolgen van Corona in te schatten. Groep economen van Harvard bestudeerde de ‘Spaanse Griep’ pandemie van 1918-20, die eiste 29 miljoen levens in 43 landen, 2% van de bevolking. Dat zou neerkomen op 150 miljoen mensen nu, op een wereldbevolking van 7,5 miljard. (De teller van Johns Hopkins staat nu op 17.500 doden.) Economisch effect toen: 6% daling van BBP per jaar, dat is ongeveer de orde van grootte van de Grote Recessie van 2008. We staan nog maar aan het begin, we hebben geen idee hoe lang het gaat duren of hoe diep het Coronavirus zich gaat verspreiden. Dus parallellen trekken is gevaarlijk. De pandemie van 1918-20 kan misschien dienen als ‘worst case scenario,’ zeggen de schrijvers.

Contant, graag!

Chinese schrijver verblijft enige tijd in Japan en ontdekt tot zijn stomme verbazing dat Japanners nog steeds contant geld gebruiken. In China niet: alles is WeChat. ‘Geld’ is een cijfer op je telefoon dat verandert. Hij merkt dat hij bijna hoofdrekenen is verleerd. Kinderen in China kennen niet eens meer het onderscheid tussen een biljet van 10 of 20 Yuan, zegt een krantenartikel. In Japan is daarentegen het biljet nog steeds koningin. Ik vertelde dit deze week aan Japan-kenner Radboud Molijn, die knikte en zei dat Japanners nog steeds massaal geld onder hun matras sparen. Na de grote Tsunami van 2011 dreven overal bankbiljetten. Portefeuilles met $40.000 en $28.000 werden gevonden en aan de politie gegeven – meer dan $48 miljoen in de maanden na de ramp, meldde de LA Times dat jaar. In privé-kluisjes die aanspoelden, werd nog eens $30 miljoen aan yens gevonden.

Boeren

Op 11 november maakte ik mij schuldig aan een opinie. Dat had ik beter niet kunnen doen. Lezer H. Oerlemans tikte mij op de vingers en stuurde deze week nog een bericht erachteraan. De strekking: Boeren moeten niet lopen fiepen, hun aandeel in de economie en in de export is bescheiden, en ze produceren wel degelijk onevenredig veel stikstof. Het uitstekend gedocumenteerde artikel stond in Follow the Money.  (Achter betaalmuur, dus ik weet niet of de link werkt. Overweeg een abonnement!) Ik zal mij in de toekomst onthouden van meningen. 

De waarde van de export is € 26 miljard, ‘dat is nog geen 28% van het exportcijfer waarmee de LTO en Farmers Defence Force mooie sier maken,’ concludeert FtM na vergelijking van rapporten van CBS en Wageningen.

De toegevoegde waarde is beperkt; stikstof is aanzienlijk:

 

Start-ups

Hoe vind ik een goede start-up om in te investeren? Advies van Silicon Valley-veteraan Sam Altman. Onder andere: ‘Ik heb gemerkt dat mensen snel harder kunnen worden, en ambitieuzer; maar mensen zijn of langzaam of snel, en dat verander je niet makkelijk. Snel zijn is belangrijk: ik heb bijna nooit geld verdiend aan oprichters die niet snel antwoordden op belangrijke e-mails.’

Zorg dat de kansrijke ondernemingen jou weten te vinden – bouw een netwerk. Er is veel concurrentie (‘Het lijkt tegenwoordig makkelijker een ondernemer te zijn dan een investeerder’), maar: ‘het is een kwestie van hard werken. Grappig genoeg werken de meeste investeerders niet erg hard. Dat is een gat waar je in kunt springen.’

 

 

Winst

Deze hebt u allemaal, toch? Abiomed, Transdigm, Regeneron, Align Technology? Die staan wel in de top-10 van de meest gestegen aandelen over het afgelopen decennium. Nooit van gehoord, zegt u? Tsk.

De wereld is gek

Onder de opgewekte kop ‘De Wereld is Gek Geworden en Het Systeem Werkt Niet Meer’ schrijft ondernemer en investeerder Ray Dalio de beste beknopte uitleg van ons merkwaardige tijdgewricht die ik ooit heb gelezen. Dit is de openingsalinea:

‘Geld is gratis voor mensen die kredietwaardig zijn, want de beleggers die geld geven zijn bereid om het voor minder terug te krijgen. Om precies te zijn: geldschieters accepteren zeer lage of negatieve rente op leningen aan kredietwaardigen en vinden het prima om de hoofdsom voorlopig niet terug te zien. Dat doen ze omdat ze een enorme hoeveelheid geld te investeren te hebben, die hen is opgedrongen – en nog steeds wordt opgedrongen – door centrale banken die papieren activa opkopen in de ijdele hoop dat dat ze daarmee economische bedrijvigheid en inflatie aanmoedigen. Dat gebeurt niet, omdat de investeerders die berg geld niet uitgeven, maar investeren.’

Geld van investeerders gaat bovendien naar nieuwe bedrijven, niet ‘ouderwetse’ met trage waardegroei. Die laatsten hebben vaak zelf voldoende en kunnen bijna gratis lenen op de kapitaalmarkten. Dus zoeken de investeerders startups omdat die het soort van rendement beloven dat nodig is om de investering te rechtvaardigen. Dat leidt onherroepelijk tot teleurstellingen.

Geld is er dus in overvloed voor kredietwaardigen – oftewel de mensen die al geld hebben – en bijna niet voor mensen zonder spaargeld. Vroeger deelden die wel in de toenemende welvaart. Maar omdat de kapitaalgroei  wordt aangezwengeld door gratis geld, dat niet wordt uitgegeven maar gespaard of geïnvesteerd, sijpelt de welvaart niet naar beneden. De kloof tussen haves en have-nots wordt groter.

Hij eindigt een beetje slap met ‘ik denk dat er daarom een paradigma verschuiving zal komen’ zonder precies te zeggen waar deze omwenteling dan uit bestaat. Maar, mooie analyse. (tip C. van Scheltinga)

Tegelijkertijd moeten wij altijd argwanend zijn als investeerders gaan publiceren. Bridgewater, het bedrijf van Dalio, heeft $1,5 miljard belegd in opties die gokken op grote dalingen op de Amerikaanse en Europese beurzen. Wat kwam er eerst – het gepubliceerde pessimisme of de belegging? Dalio repliceert: dit is maar 1% van ons belegd vermogen dus het zegt niets over ons totale beleid of onze visie.

Achterhaald?

Denkvoer voor het weekeinde. ‘Economische theorie lijkt steeds meer als een schuur vol met kapot gereedschap. De bestaande discipline is ontworpen om de problemen van een andere eeuw op te lossen. De uitdaging om de optimale verdeling van werk en grondstoffen te vinden, om optimale economische groei te verwezenlijken, is niet de uitdaging waar wij nu voor staan: namelijk hoe we moeten omgaan met toenemende technologische productiviteit, afnemende vraag naar arbeid, en het organiseren van allerlei zorg – dit alles zonder de Aarde te vernietigen.’

‘We leven nu in een andere wereld dan voor de recessie [van 2008, red.]. Dalende werkloosheid drijft niet langer de lonen omhoog. Geld drukken veroorzaakt geen inflatie. En toch is de taal van het publieke debat en de wijsheid in economische lesboeken vrijwel ongewijzigd gebleven.’

Furieuze bespreking van Brits econoom Robert Skidelsky’s nieuwe boek ‘Money and Government: The Past and Future of Economics.’  Wat biedt Skidelsky voor alternatief? De recensent is te boos om dat te vermelden. Hij vindt dat we economische wijsheid kunnen vinden in ‘gedragswetenschappen, feminisme, psychologie en zelfs antropologie.’ Dat is een beetje jammer, want in de rest van het artikel stelt hij wel allerlei terechte vragen.

Uitgeven

Esquire, tijdschrift uit de stal van Hearst, probeert iets nieuws: een apart abonnement op één van de sterjournalisten. Politiek verslaggever Charles Pierce kreeg 60.000 bezoekers per dag op zijn artikelen, voordat Esquire tot deze stap besloot. In november 2018 deed het blad dit aanbod: voor $17,99 krijgt een abonnee een jaar lang alle artikelen van Pierce plus een exclusieve wekelijkse nieuwsbrief. Pierce heeft nu 10.000 betalende volgers.

Uitgevers zijn huiverig om hun titels op deze manier op te breken: minder verkeer betekent minder reclame-inkomsten etc. Maar ze experimenteren wel. De Miami Herald riep een aparte online sporteditie in het leven, voor Floridianen die elders in de VS wonen en alleen geïnteresseerd zijn in ‘hun’ sportteams, niet in lokaal nieuws.

Popster

Uit de archieven van de Bank of England: de financiële huishouding van componist Georg Friedrich Händel. Hij arriveerde in 1710 op 25-jarige leeftijd in Londen waar hij furore maakte. Hij kreeg vanaf 1713 een jaarlijkse toelage van 200 pond van Koningin Anne, ongeveer 30.000 euro in geld van nu, bovenop gages voor opera’s en ander werk. Tegen 1715 had hij al genoeg gespaard om 500 pond (dus 75.000 euro) te beleggen in de South Sea Company. Toen die in 1720 klapte, in één van de beroemdste bubbels in de financiële geschiedenis, was Händel er al grotendeels weer uit gestapt. Hij bleef sparen door aandelen te kopen, had een goede hand, en bij zijn overlijden in 1759 had hij 17.500 pond aan lijfrentes met 3% rente op zijn rekening, het equivalent van 2,5 miljoen euro.