De wereld is gek

Onder de opgewekte kop ‘De Wereld is Gek Geworden en Het Systeem Werkt Niet Meer’ schrijft ondernemer en investeerder Ray Dalio de beste beknopte uitleg van ons merkwaardige tijdgewricht die ik ooit heb gelezen. Dit is de openingsalinea:

‘Geld is gratis voor mensen die kredietwaardig zijn, want de beleggers die geld geven zijn bereid om het voor minder terug te krijgen. Om precies te zijn: geldschieters accepteren zeer lage of negatieve rente op leningen aan kredietwaardigen en vinden het prima om de hoofdsom voorlopig niet terug te zien. Dat doen ze omdat ze een enorme hoeveelheid geld te investeren te hebben, die hen is opgedrongen – en nog steeds wordt opgedrongen – door centrale banken die papieren activa opkopen in de ijdele hoop dat dat ze daarmee economische bedrijvigheid en inflatie aanmoedigen. Dat gebeurt niet, omdat de investeerders die berg geld niet uitgeven, maar investeren.’

Geld van investeerders gaat bovendien naar nieuwe bedrijven, niet ‘ouderwetse’ met trage waardegroei. Die laatsten hebben vaak zelf voldoende en kunnen bijna gratis lenen op de kapitaalmarkten. Dus zoeken de investeerders startups omdat die het soort van rendement beloven dat nodig is om de investering te rechtvaardigen. Dat leidt onherroepelijk tot teleurstellingen.

Geld is er dus in overvloed voor kredietwaardigen – oftewel de mensen die al geld hebben – en bijna niet voor mensen zonder spaargeld. Vroeger deelden die wel in de toenemende welvaart. Maar omdat de kapitaalgroei  wordt aangezwengeld door gratis geld, dat niet wordt uitgegeven maar gespaard of geïnvesteerd, sijpelt de welvaart niet naar beneden. De kloof tussen haves en have-nots wordt groter.

Hij eindigt een beetje slap met ‘ik denk dat er daarom een paradigma verschuiving zal komen’ zonder precies te zeggen waar deze omwenteling dan uit bestaat. Maar, mooie analyse. (tip C. van Scheltinga)

Tegelijkertijd moeten wij altijd argwanend zijn als investeerders gaan publiceren. Bridgewater, het bedrijf van Dalio, heeft $1,5 miljard belegd in opties die gokken op grote dalingen op de Amerikaanse en Europese beurzen. Wat kwam er eerst – het gepubliceerde pessimisme of de belegging? Dalio repliceert: dit is maar 1% van ons belegd vermogen dus het zegt niets over ons totale beleid of onze visie.

Achterhaald?

Denkvoer voor het weekeinde. ‘Economische theorie lijkt steeds meer als een schuur vol met kapot gereedschap. De bestaande discipline is ontworpen om de problemen van een andere eeuw op te lossen. De uitdaging om de optimale verdeling van werk en grondstoffen te vinden, om optimale economische groei te verwezenlijken, is niet de uitdaging waar wij nu voor staan: namelijk hoe we moeten omgaan met toenemende technologische productiviteit, afnemende vraag naar arbeid, en het organiseren van allerlei zorg – dit alles zonder de Aarde te vernietigen.’

‘We leven nu in een andere wereld dan voor de recessie [van 2008, red.]. Dalende werkloosheid drijft niet langer de lonen omhoog. Geld drukken veroorzaakt geen inflatie. En toch is de taal van het publieke debat en de wijsheid in economische lesboeken vrijwel ongewijzigd gebleven.’

Furieuze bespreking van Brits econoom Robert Skidelsky’s nieuwe boek ‘Money and Government: The Past and Future of Economics.’  Wat biedt Skidelsky voor alternatief? De recensent is te boos om dat te vermelden. Hij vindt dat we economische wijsheid kunnen vinden in ‘gedragswetenschappen, feminisme, psychologie en zelfs antropologie.’ Dat is een beetje jammer, want in de rest van het artikel stelt hij wel allerlei terechte vragen.

Uitgeven

Esquire, tijdschrift uit de stal van Hearst, probeert iets nieuws: een apart abonnement op één van de sterjournalisten. Politiek verslaggever Charles Pierce kreeg 60.000 bezoekers per dag op zijn artikelen, voordat Esquire tot deze stap besloot. In november 2018 deed het blad dit aanbod: voor $17,99 krijgt een abonnee een jaar lang alle artikelen van Pierce plus een exclusieve wekelijkse nieuwsbrief. Pierce heeft nu 10.000 betalende volgers.

Uitgevers zijn huiverig om hun titels op deze manier op te breken: minder verkeer betekent minder reclame-inkomsten etc. Maar ze experimenteren wel. De Miami Herald riep een aparte online sporteditie in het leven, voor Floridianen die elders in de VS wonen en alleen geïnteresseerd zijn in ‘hun’ sportteams, niet in lokaal nieuws.

Popster

Uit de archieven van de Bank of England: de financiële huishouding van componist Georg Friedrich Händel. Hij arriveerde in 1710 op 25-jarige leeftijd in Londen waar hij furore maakte. Hij kreeg vanaf 1713 een jaarlijkse toelage van 200 pond van Koningin Anne, ongeveer 30.000 euro in geld van nu, bovenop gages voor opera’s en ander werk. Tegen 1715 had hij al genoeg gespaard om 500 pond (dus 75.000 euro) te beleggen in de South Sea Company. Toen die in 1720 klapte, in één van de beroemdste bubbels in de financiële geschiedenis, was Händel er al grotendeels weer uit gestapt. Hij bleef sparen door aandelen te kopen, had een goede hand, en bij zijn overlijden in 1759 had hij 17.500 pond aan lijfrentes met 3% rente op zijn rekening, het equivalent van 2,5 miljoen euro.

In mineur

Ted Gioia, jazzmuzikant en muziekhistoricus: ‘Vroeger was er een waardeketen in de muziek. Begon bij de muzikant, die werkte voor een studio. De platen gingen naar de distributeur, naar de winkel, naar de klant. Iedereen had een belang bij de waardeketen en de gezondheid van het muziek-ecosysteem. (…) Die keten is nu verbroken. Apple geeft liedjes weg om apparaten te te verkopen. De muziek-subeconomie kan ze niks schelen. Voor hen zou het een ‘loss leader’ kunnen zijn. Google kan het ook niets schelen. Die zouden liedjes weggeven om meer advertenties te kunnen verkopen. Dat is wat ze nu al doen, met YouTube.’

Sorry

Fragment van lijst van multinationals die aan China hun excuses hebben aangeboden, en waarom. Totaal 21 op deze lijst, waaronder verder ook Audi, Zara, Versace, GAP, Marriott. China gebruikt zijn economische macht niet alleen om internationaal uit te breiden maar ook om zijn niet-Westerse waarden en normen – waaronder: censuur – op te dringen aan de buitenwereld. Waag het niet om in een powerpoint een kaart van China te tonen, waarop Taiwan of Hong Kong ontbreken ….

PS: dezelfde week heeft de WSJ een opiniestuk over ‘digitaal imperialisme:’ bedrijven in San Francisco leggen hun waardenstelsel op aan hun klanten, die over de hele wereld zitten. (betaalmuur, helaas)

Uber Bank

Uber is in de VS begonnen een bankproduct te ontwikkelen voor zijn chauffeurs, dat later mogelijk ook aan klanten wordt aangeboden. Het is in ieder geval de ambitie van ‘Uber Money.’ Chauffeurs kunnen hun betalingen voor taxiritjes laten binnenlopen op een speciale Uber rekening, en het geld meteen uitgeven met een credit card die is gekoppeld aan die rekening. Voordeel: geen hoge afdrachten aan credit card bedrijven; meteen toegang tot geld voor chauffeurs die vaak moeite hebben een bankrekening te openen. En zo’n rekening kost in de VS al snel fiks geld. Uber Money kan ze ook kleine renteloze leningen verstrekken, bijvoorbeeld om de auto vol te tanken aan het begin van een werkdag. Voor de passagiers die met een Uber credit card gaan betalen zal het een kleine korting opleveren want geen afdracht aan tussenpersonen.

Facebook worstelt met zijn Libra, maar dit toont dat techbedrijven voortdurend loeren naar manieren om de banken handel af te pikken.

Libra vecht terug

Centrale banken van de VS, VK, EU maken de Libra het leven zuur. Zij weigeren de cryptomunt van Facebook te erkennen zo lang die niet net zo veilig is als ‘gewoon’ geld. Een onmogelijke horde, dus allerlei bondgenoten zijn al afgehaakt. Nu speelt Zuckerberg de China-kaart: jullie kunnen de Libra wel verbieden, maar Chinese bedrijven zijn met precies hetzelfde bezig. Willen jullie dan die hele markt aan de Chinezen geven? Is zijn betoog tegen het Amerikaanse Congres. “Libra will be backed mostly by dollars and I believe it will extend America’s financial leadership as well as our democratic values and oversight around the world.”

Drukste vliegvelden

Top-20 in de periode 2000-2018. Meest frappant is dat Schiphol zijn positie ergens rond de 10de plek gewoon vasthoudt ondanks de opkomst van Dubai, Sjanghai en Istanboel; en JFK in New York langzaam verdwijnt uit de top-20.

Gedver

‘Alsof twee SOA’s fuseren.’ Zo omschrijft tech-commentator Benedict Evans de aangekondigde overname van Outbrain door Taboola. Dat zijn twee bedrijven die internetpagina’s volproppen met kleine advertenties. U weet wel, deze:

Kennelijk toch vraag naar – samen hebben ze een omzet van $2 miljard.