Ik snap ‘t niet

Kan iemand me helpen? Ik snap het niet. Inflatie neemt toe, ja. Komt vooral door hoge energieprijzen, ja. Ook de ‘kerninflatie’ – energie en voedsel niet meegerekend – is nu 4,8%, historisch best hoog. Maar waarom moet de Europese Centrale Bank ‘dus’ de rente verhogen? Rente verhogen doe je om geld lenen te ontmoedigen. Maar consumenten zijn helemaal niet meer aan het lenen. Ze hebben de grootste moeite om de rekeningen te betalen. Ze zullen misschien hogere salarissen eisen, en dat is in veel bedrijfstakken de hoogste tijd. Maar salarisverhogingen ga je niet ontmoedigen door de rente te verhogen. Dat is een zaak tussen werkgevers en werknemers.

De Financial Times schrijft: economen verwachten een recessie deze winter, door die stijgende kosten. Ja, die snap ik. Maar dan is een renteverhoging toch helemaal fataal?

Wat heb ik over het hoofd gezien?

Han de Jong schrijft op zijn blog:

‘Ongetwijfeld zal de ECB de officiële rente nog behoorlijk verder opschroeven. Bij de laatste persconferentie zei ECB-president Christine Lagarde dat het doel van die renteverhogingen is om de economische groei te drukken. Nou, van die economische groei blijft op deze manier niets over, dus de ECB is bezig de ontwikkeling richting een recessie een handje te helpen.’

‘Waarom zijn die centrale banken bij ons zo laat in actie gekomen en zijn ze in een vloeiende beweging doorgeschakeld van onderschatten en bagatelliseren naar paniek? Waarom staan ze nu op het punt de conjunctuur die al ernstig zal verzwakken nog een duw naar beneden te geven?’

Werkloos in China?

De werkloosheid onder jongeren (16-24) in China is in juli gestegen tot 19,9%, tegen 15% een jaar eerder. Symptoom van economische malaise, of oorzaak? Hoe dan ook, er is genoeg zorgelijks. De huizenmarkt is in een jaar een derde kleiner geworden, in reactie op overheidsmaatregelen die krediet (=hypotheken) beteugelden om inflatie te temperen. De brute anti-Covidmaatregelen verlammen grote delen van het land. En nu heeft ook China al 70 dagen een hittegolf – de hoogste temperaturen ooit gemeten – die rivieren opdroogt, waardoor waterkrachtcentrales op halve kracht moeten werken. Plus: de zes provincies waar de droogte het ergst is, produceren samen de helft van alle rijst in China.

Ter overweging

Dit is een scenario, geen rotsvaste zekerheid. Slechts ter bestudering. Criterium: BBP, niet PPP.

 

Afgehaakt

‘Live’ lijst van bedrijven die hebben gezegd dat ze niet langer zaken doen in Rusland. Teller nu op 200. (tip A. van Rossum)

 

Kernenergie?

Hoeveel kerncentrales moeten we bouwen in Europa om gas overbodig te maken? 50 tot 150 stuks. Totale capaciteit? 5x Franse kerncentrales. Die zijn gebouwd in 15 jaar. Dus een hele klus, maar wel te doen.

(Lieve collega-journalisten, willen jullie alsjeblieft het woord ‘nucleair’ vervangen door ‘kern?’ Kernafval, kernenergie, kernoorlog, kernwapens, kernafval, splijtstoffen. De Koude Oorlog is duidelijk te lang geleden voor deze generatie scribenten!)

Au

Als Rusland 10 dollar extra winst maakt op elk vat olie dat ze verkoopt, stroomt er 36 miljard dollar per jaar extra in de handelsbalans en regelrecht naar de staatskas. Dus dat zou de oorlogsmachine draaiende kunnen houden. Maar Rusland heeft niet alleen geld nodig. Dit overzicht laat zien hoe ernstig de huidige sancties al zijn.

De drie belangrijkste bedrijfstakken voor het leger – machinebouw, elektronica/computers, transport – zijn voor 50% of meer afhankelijk van geïmporteerde onderdelen. Die komen niet meer.

Het arsenaal dat in Oekraïne wordt vernietigd, moet vervangen worden. Volgens de website Oryx heeft Rusland al 895 voertuigen, lanceerinstallaties en ander groot materieel verloren aan de Oekraïners – waaronder 141 tanks. (24/7 ververst, dit zijn cijfers van gisteravond.)

Medicijnen zijn merendeels import. Passagiersvliegtuigen zijn merendeels van niet-Russische makelij en zonder reserve-onderdelen staan ze al snel aan de grond.

Anderen wijzen er op dat de geblokkeerde toegang tot Swift de Russische banken in cashproblemen brengt, waardoor ze bedrijven niet kunnen helpen om salarissen uit te keren. Ook de overheid niet. Enzovoorts.

Zinloos

Dit verhaal helpt de Oekraïners niet, en zal de tragedie niet afwenden. Maar Paul Krugman herinnert ons er aan: oorlog loont niet meer. Dat belet niemand om weer eens een oorlog te beginnen, maar qua rendement is het een zinloze actie. De Nazi’s bezetten landen die samen een BBP hadden dat 2x dat van Duitsland was; maar die landen produceerden maar 30% van de oorlogskosten. Zoals Norman Angell zei: ‘Confiscatie maakt een einde aan de levenslust die nodig zijn voor een productief leven, en het gevoel van veiligheid.’ Krugman voegt toe: een modern leger is ongelooflijk duur en ingewikkeld om draaiende te houden. En we leven in een tijd waarin nationalisme echt is, en bloeit. Het zal de Oekraïense boeren van de middeleeuwen een zorg zijn geweest door wie ze werden uitgebuit. Nu niet meer. (tip A. Nieuwland)

Hier is Yuval Noah Harari met hetzelfde punt. (met dank aan P. Rodts)

En dit is een minder verrassend, maar wel inspirerend verhaal van een andere columnist uit de NY Times, over de bijzondere moed van de Oekraïners.

Fossiele subsidie

Zonnepanelen en windmolens krijgen subsidie, hoewel steeds minder. Maar olie en steenkool ook, en al veel langer. Overheden willen energie voor verwarming en transport betaalbaar houden, omdat dat economische bedrijvigheid bevordert. Het Internationaal Energie Agentschap (IEA), allang niet meer de lakei van de oliemaatschappijen, becijfert wat fossiele brandstoffen aan subsidies ontvangen. Vijf biljoen (5.000 miljard) dollar over de laatste tien jaar, voor de productie van olie, gas en steenkool, en het opwekken van elektriciteit middels deze fossiele brandstoffen. (klik op kaart voor details.)

Ontgrendel!

Weer een geweldig stuk van Scott Galloway, de eigenwijze professor van NYU. De geschiedenis leert dat crises vaak worden gevolgd door bloeiperiodes. ‘En een hoeksteen van duurzame welvaart is ontgrendeling: een grote sprong voorwaarts maken door een totaal nieuwe benadering.’ Vijf grote maatschappelijke problemen die ‘ontgrendeld’ kunnen worden, met ‘gedwongen’ ontdekkingen dankzij de Covid-pandemie.

Een paar voorbeelden.

Boodschappen doen. Er zijn snelle thuisbezorgers in de VS (Jokr, Getir, Gopuff) die in plaats van een supermarkt een netwerk van hyperlokale winkels hebben, van waaruit koeriers op elektrische fietsen binnen anderhalve kilometer bezorgen binnen 15 minuten. Dit is sneller en schoner dan bezorging met bestelwagens in een radius van 10-15 kilometer. (En kan in de VS ook de obesitas-crisis bestrijden: er zijn in de VS 247.000 fast-foodlokaties, en 39.000 supermarkten. Armen gaan makkelijker naar de Burger King want die is dichterbij dan de kruidenier.) Zo’n netwerk kan ook de posterij overnemen: pakjes en andere post bezorgen.

Gezondheidszorg: thuistesten op corona heeft ons laten zien hoe makkelijk ‘zorg op afstand’ kan zijn. ‘Nu zitten we een uur in de wachtkamer waarna de dokter ons bevestigt dat we ziek zijn en een recept schrijft waarmee we naar een apotheek kunnen gaan en de ziekte verder kunnen verspreiden.’ Hoeveel medische zorg kan niet makkelijk op afstand?

PS zie ook The Economist: https://www.economist.com/business/how-health-care-is-turning-into-a-consumer-product/21807114?

Belastingen: ‘Complexiteit is een belasting op armoe.’ Oftewel: aftrekposten en belastingvluchthavens zijn voor de mensen die het kunnen betalen. Dus: ‘Een bijna-vlaktaks van 10% (voor inkomens tot $100.000), 20% (tot $1 mln) en 40% (boven $1 mln.)’ Dat zal voor veel rijken als een shock komen, maar het grootste deel van van de twintigste eeuw betaalden ze ook 40%. Via een omweg weet Galloway ook dit te herleiden tot de pandemie 🙂