Op reis!

Toerisme wereldwijd is de afgelopen 20 jaar verdrievoudigd in totale omzet en nu goed voor $1,6 biljoen (in 2017) oftewel 2% van de totale wereldeconomie; direct en indirect goed voor 10% van alle banen in de wereld. En Europa is het Disneyland van de wereld:

De grootste

In 1872 verdrong de Verenigde Staten Groot-Brittanië als grootste economie ter wereld. Wanneer vindt de volgende wissel plaats? In 2015 werd de VS al ingehaald door China, als we de omvang van de economie corrigeren voor koopkracht.

In ouderwetse BBP was de verhouding toen nog 10,3 vs 17,4 biljoen dollars. In 2019 is de VS nog steeds de grootste, maar China groeit sneller en heeft meer dan 4x het inwonertal van de VS.

 

Onafhankelijk

Van de 50 staten in de VS hebben 23 zich verbonden aan de US Climate Alliance, die tot doel heeft de Verenigde Staten te verplichten zich te houden aan het Parijs klimaatverdrag – nadat president Trump het land terugtrok in 2017.

Tientallen staten volgen nu hun eigen klimaatbeleid. De meest recente is New York, die waarschijnlijk deze week zich verplicht om in 2040 alle elektriciteit uit koolstof-vrije bronnen te halen. In die staat is elektriciteit slechts voor 20% van alle CO2-uitstoot verantwoordelijk; landelijk is dat 28%. Maar het is een begin. Californië heeft zich gecommitteerd om hetzelfde doel te halen in 2045.

Schonere schepen

Op 1 januari 2020 wordt de ‘IMO 2020’ van kracht, een pakket regels die de uitstoot van zwaveloxiden door vrachtschepen sterk moet beperken. De International Maritime Organisation is onderdeel van de Verenigde Naties. 90% van wereldhandel geschiedt over zee; vrachtschepen stoten met hun ruwe olie 90% van alle zwaveloxide in de wereld uit. De 15 grootste schepen samen stoten meer uit dan alle auto’s in de hele wereld. Mooie uitleg-tekening.

CO2 belasting

Een heffing op CO2 verbruik is de meest effectieve, meest democratische, meest realistische methode om de CO2 uitstoot van de mensheid te verminderen. Beter dan investeringen of subsidies door overheden. ‘Every part of the economy and each decision we make would be shaped by such a tax. A carbon tax would pull billions of different levers in an economy that is both complex and saturated in fossil fuels.’ Zegt Tim Harford, econoom en FT-columnist.

Minder simpel dan ‘t lijkt

Wereldhandel is niet eendimensionaal. Een paar voorbeelden: Chinezen kochten vorig jaar meer Cadillacs dan Amerikanen – en die auto’s werden gemaakt in China. Het aantal werknemers van Amerikaanse multinationals in China is sinds 2009 met 86% toegenomen; in de VS met 22%. Eerst was er mondialisering van fabricage; nu is er mondialisering van consumptie. De VS is niet langer de aantrekkelijkste markt om spullen te verkopen, dat is China waar het gemiddelde inkomen sinds 2010 is verdubbeld. En toch – in de afgelopen twee jaar onder Trump is het aantal industriebanen in de VS met bijna een half miljoen gegroeid. Het is niet simpel.

Inflatie?

Technologie maakt het leven goedkoper. Maar hoeveel? Hoe meet je de economische waarde, in termen van kostenbesparing, van bijvoorbeeld een zakcomputer die allerlei werk doet dat voorheen door mensen werd gedaan: vertalen, brieven schrijven, de krant bezorgen, etc. Zelfs coryfeeën van de Amerikaanse centrale bank twijfelen. Oud-baas Alan Greenspan: ‘Als je inflatie meet op 2% zoals nu, dan is dat het equivalent van nul op wat consumenten werkelijk kopen.’ De huidige voorzitter Jerome Powell noemt het ‘één van de grote uitdagingen van onze tijd,’ voortdurende druk op inflatie. Maar hij weet het ook niet zeker, want niemand weet zeker of de indexen wel op de correcte manier wordt berekend. Stel nu eens dat inflatie al tien jaar inderdaad 0% is en niet 2%. Dan hoeft de rente niet meer omhoog. Dan is de afgelopen tien jaar de koopkracht met 22% (samengestelde rente) gestegen. Dan valt het misschien wel mee met die stagnerende inkomens. Misschien is de arbeidsproductiviteit veel harder gestegen dan we denken. Zijn aandelen niet overgewaardeerd. Maar niemand weet het zeker, want niemand weet hoe je technologie vertaalt in waarde. (tip M. van der Voort)

Verschuivende wereldhandel

Handel tussen de VS en China is maar een klein en slinkend deel van de wereldhandel. Ontwikkelingslanden nemen steeds meer voor hun rekening.

Twintig jaar geleden vond 62% van alle bilaterale handel plaats tussen de VS, Canada en Europa. Nu is dat 47%. In 53% van de handel is nu een ontwikkelingsland betrokken. Weliswaar van arm naar rijk of vice versa – slechts 14% van de hele wereldhandel is tussen ’emerging markets’ onderling. Maar dat verandert snel. Bijvoorbeeld: Brazilië en Argentinië exporteren 78% naar ontwikkelende landen; dat was 50% in 1997.

China koopt nu 29% van zijn landbouwproducten in Latijns Amerika, dat was 6%. Het spiegelbeeld: het aandeel van Nederland in dat segment (export van landbouwproducten naar China) ging in twintig jaar van 17% naar 4%.

Democratie is goed voor u

Democratie bevordert welvaart. Een studie eerder dit jaar onder leiding van Daron Acemoglu (MIT, ‘Why Nations Fail’) concludeerde 20% meer economische groei over de lange termijn. Een strengere kamergeleerde corrigeerde voor allerlei factoren en komt tot de helft. Toch 10% extra groei, dus welvaart, dus ontwikkeling.

Alles is politiek

De regering-Trump onderhandelt met China over het ‘verschuiven’ van handelssancties en -barrieres. Tegen elkaar wegschrappen kan niet want dan zou Trump worden gezien als een softie. Maar de boeren in de VS lijden onder het verlies van hun grootste exportmarkt. En die gaan volgend jaar stemmen. Dus heeft de VS aan China gevraagd of ze die $50 milard aan sancties niet op andere producten kunnen heffen. Auto’s, of vliegtuigonderdelen of zo.