Economie

Beantwoord een vragenlijst en uw rode stip verhuist steeds dichter naar de econoom die het dichtst bij uw mening zit. Leuk spelletje.

Sja

Gebruikelijke klinische, economische analyse vanuit de VS: waarom het Europese geklungel met vaccins? ‘Eén reden is de absurde focus op het verminderen van “vaccine-twijfel.” Dus riepen we alsmaar dat vaccins “veilig, veilig, veilig” zijn. Wat we hadden moeten zeggen was: “Deze vaccins slagen voor de kosten-baten analyse (met vlag en wimpel) en zijn veel veiliger dan veel andere medicijnen die mensen nemen voor minder ernstige aandoeningen. Ieder medicijn, ieder vaccin heeft neveneffecten. Compromissen zijn er altijd.”

‘We moeten beleid niet laten bepalen door de meest angstige, risico-averse en wetenschappelijke analfabete medeburgers,’ zegt econoom Tyler Cowen. Door het tussentijdse onderzoek van het Astra Zeneca hebben we de twijfel niet weggenomen, maar vergroot. ‘Mensen kunnen denken: als ze zo lang doen over een onderzoek, terwijl er duizenden mensen per dag doodgaan, dan moet het wel een moeilijke beslissing zijn.’

En nog een fijne: ‘Hoe erg is het? Zo erg dat Paul Krugman en ik het eens zijn. Hij citeert me bijna op wat ik noem ‘progressivisme:’ de diepgewortelde angst dat er misschien, ergens, iemand winst maakt.’

De economie van vaccineren

Waarom duurt vaccineren zo lang? ‘Stel u voor dat u een bedrijf hebt dat een bestelling krijgt voor een miljard vaccins, tegen 40 euro voor ieder prikje. Of u die vaccins nu in een maand levert of er een jaar over doet, uw omzet blijft hetzelfde. 40 miljard. Maar produceren in een maand betekent dat u de capaciteit moet vertwaalfvoudigen. Dat is ontzaglijk duur, en er is geen beloning, dus geen prikkel, om erin te investeren. Dit is de belangrijkste economische reden,’ schrijven economen in de WSJ, hier geciteerd.

Maar de economische waarde van de vaccins is een veelvoud. De economen schatten dat het weer aan het werk krijgen van burgers, en het voorkomen van sterfgevallen en ziekenhuiskosten, 5.800 dollar per persoon oplevert. Investeren in capaciteit is dus economisch een inkopper. Helaas is de beloning niet voor private bedrijven, dus die worden daartoe niet geprikkeld.

Overheden zouden kunnen inspringen met subsidies. Hun inwoners plukken immers de vruchten van grotere productiecapaciteit. Intussen draagt het bedrijfsleven incidenteel bij. Bijvoorbeeld: Merck gaat het vaccin van concurrent Johnson& Johnson produceren. Als de bevolking van de VS eenmaal is geprikt, kan die productiecapaciteit voor de rest van de wereld worden ingezet. De fabriek draait toch al. (volledig artikel in WSJ, achter betaalmuur. Hier.)

Kranten beschermen

Wie de berichtgeving over Facebook en Google en Australië en Frankrijk en ‘betalen voor krantenkopij’ wil begrijpen, doet er goed aan telkens eventjes weer bij Benedict Evans te kalibreren. De Britse tech-analyst vat de stinkende hypocrisie in één zin samen: ‘Het Australische project wil zoekmachines en sociale netwerken (en niemand anders) verplichten om kranten (en niemand anders) te betalen voor links naar hun content, tegen willekeurig vastgestelde en geheime tarieven, zonder enige economische rechtvaardiging. ‘

Er klopt helemaal niets van, laat Evans zien in bijgaand artikel. De reclame-omzet die kranten zijn kwijtgeraakt is helemaal niet naar Google en Facebook gegaan. Heel weinig verkeer op die twee heeft met ‘nieuws’ te maken; en ‘nieuws’ genereert weinig advertentie-omzet. ‘Maar dat doet er nu allemaal niet meer toe. Er is een grote kloof tussen de financiële positie van kranten en die van Google en Facebook, en een enorme kloof tussen de politieke invloed van kranten en die van twee Amerikaanse bedrijven die het voor elkaar krijgen heel weinig lokale belasting te betalen.’

Als je kranten wilt subsidiëren, doe dat dan. En noem het zo. Zegt Evans.

Een goede pandemie

Pandemie-economie

Amerikaanse huishoudens hebben afgelopen jaar een biljoen dollar (1.000 miljard) meer verdiend dan in 2019. Er is een overheidsstimulans van nog eens een biljoen. Wat doen mensen die onverwacht geld krijgen en het niet kunnen uitgeven? Schulden aflossen en sparen. ‘Amerikanen hebben nu collectief minder schuld op hun credit cards staan dan in 2007, terwijl de economie in de tussentijd met 48% is gegroeid en er 30 miljoen meer Amerikanen zijn.’ En: ‘Amerikaanse huishoudens hebben nu 1,8 biljoen dollar op hun lopende rekening staan, vergeleken met 800 miljard een jaar geleden.’ Je valt van de ene verbluffende statistiek in de andere, in dit verhaal. Maar: de ongelijkheid is enorm toegenomen. Spaarrekeningen zijn gezwollen, maar niet voor iedereen: ‘61% van Amerikanen is zijn totale spaarpot kwijt aan het eind van dit jaar.’ Er zijn minder banen – maar de markt voor goedbetaald werk is weer geheel hersteld, terwijl voor banen die 16 dollar per uur betalen, de markt met een kwart is gekrompen.’

‘Inflatie komt’

Het duurt nog wel eventjes voordat inflatie terugkeert. Dat is de conclusie van mijn serie podcasts ‘Dit Kan Niet Goed Gaan,’ zie Spotify/iTunes/BNR. Zes economen zien weinig kans in de nabije toekomst dat inflatie terugkeert, dus dat centrale banken de rente verhogen, dus dat grote staatsschulden ondraaglijk worden. Maar als nou … ?

FT-veteraan Martin Wolf bespreekt een boek met de stelling: inflatie wakkert binnenkort wel aan. ‘Vijf tot 10%, in 2021,’ nog wel. Dan zou een staatsschuld die nu vrijwel niks kost om te onderhouden (want rente is vrijwel nul, of negatief, op dit moment) plotseling leiden tot een zware belasting van het jaarbudget. Want die rente drukt op de begroting.

Waar zou die inflatie dan vandaan moeten komen? In The Great Demographic Reversal zeggen academicus Charles Goodhart en  Manoj Pradhan (ex-Morgan Stanley): het einde van inflatie in de jaren ’80 was niet het gevolg van hogere rente en het beleid van Fed-baas Paul Volcker, maar van mondialisering en het belangrijkste: deelname door China aan de wereleconomie. Dat tijdperk van lage inflatie en hoge schulden komt nu ten einde, denken zij. Waarom?

Vrijhandel is niet langer heilig. Geen enkele economie kan doen wat China deed, op die schaal. Oudere bevolking betekent minder arbeidsaanbod in die arme landen, en is duur voor de staatskas. Minder arbeiders betekent dat arbeid schaarser wordt en dus dat loonkosten hoger kunnen worden. Meer consumenten – pensionado’s – ten opzichte van producenten betekent opwaartse druk op prijzen, en dat leidt tot inflatie. (betaalmuur)

Onverwacht

Amerikaanse uitgevers hebben hun voorjaarsboeken opgeschort; willen nu die onthullen; dat wringt met de herfst-lijst; maar het onverwachte is dat de drukkerijen de vraag niet aankunnen. Of – drukkerij, om precies te zijn. Er waren kennelijk in de VS nog maar twee drukkerijen voor boeken, Quad en LSC, en LSC vroeg surseance aan in juni ….

 

Ziek Italië

‘In het derde kwartaal van dit jaar zal de economische productie van Italië ongeveer op het niveau zijn van 1997. Deels door strenge lockdowns, maar ook door verlies van de belangrijke toeristenomzet en een overheid die geen geld meer heeft om de economie te stimuleren. (…) Italië zal pas in 2024 weer op pre-corona niveau zitten.’ Denkt de Economist Intelligence Unit, die Italië ‘de zieke man van Europa’ noemt.

 

Kloof

Hoe zuidelijker de landen, hoe groter de krimp in BBP dit jaar, valt te concluderen uit deze voorspelling van de Europese Commissie. Bloomberg interpreteert dat als: hoe meer afhankelijk van toerisme, hoe kwetsbaarder.