Drukste vliegvelden

Top-20 in de periode 2000-2018. Meest frappant is dat Schiphol zijn positie ergens rond de 10de plek gewoon vasthoudt ondanks de opkomst van Dubai, Sjanghai en Istanboel; en JFK in New York langzaam verdwijnt uit de top-20.

Boetevrije bieb

Naar aanleiding van mijn stuk afgelopen vrijdag over Amerikaanse bibliotheken die de boete voor te laat retourneren hebben afgeschaft, stuurde A. Nieuwland dit: 45% van de bibliotheken in Nederland kent een vorm van boetevrij abonnement. Raken die bibliotheken meer boeken kwijt, was mijn vraag? De beste studie betreft een onderzoek gedurende drie kwartalen in 2012, met 375 deelnemers in Boxmeer. Intussen is het aantal boetevrije bibliotheken toegenomen.

Klimaat is overal

De omslag van het weekblad bestaat uit strepen. Iedere streep is een jaar. Referentie is de gemiddelde wereldtemperatuur van de 30 jaar jaar tussen 1971-2000. Blauwe lijnen zijn kouder dan de nullijn, gele en rode zijn warmer. Hoe je met grafische vormgeving een verhaal vertelt. Er valt vast wel wat op aan te merken (waarom nou net die 30 jaar?) maar zoals de hoofdredacteur zegt: ‘Klimaat raakt nu alles waar we over schrijven.’

Vandaag staken enkele duizenden werknemers van Amazon, Microsoft en Google om te protesteren tegen het feit dat hun werkgever nog steeds opdrachten uitvoert voor oliemaatschappijen. De ‘Wereld klimaatstaking’ begint vandaag en zal leiden tot demonstraties in 150 locaties, ook bij de Klimaattop van de VN in New York volgende week.

Amazon kondigde gisteren maatregelen aan. Het gaat voor 100 miljoen dollar aan bomen planten; het heeft 100.000 elektrische bestelbussen besteld. Amazon zal streven naar 80% vernieuwbare energie in 2024 en 100% in 2030. (Op dit moment is 40% van de energie die het bedrijf verbruikt vernieuwbaar.) In 2040 moet het bedrijf wereldwijd geheel CO2-neutraal draaien. Dat is tien jaar eerder dan het doel van de landen die het klimaatverdragvan Parijs ondertekenden.

De hoofdstad van Australië, Canberra (de helft van het aantal inwoners van Amsterdam), zal vanaf 1 januari aanstaande uitsluitend nog energie inkopen van zon- en windcentrales en leveranciers die draaien op duurzame ‘brandstof.’ Dat is de eerste stad in het Zuidelijk Halfrond. In Europa zijn er al verschillende regio’s, in Duitsland, Oostenrijk en Spanje, die deze stap hebben gezet.

Het bouwen van een windmolenpark is nu 50% goedkoper dan in 2010. Het produceren van energie met zonnestralen is nu 85% goedkoper. Daardoor zijn deze vormen van energie-opwekking nu goedkoper dan steenkolen- of aardgascentrales in twee derde van de wereld, schrijft Bloomberg. Subsidie is dus niet meer nodig.

Geld is dubbel

Als de economie te snel groeit verhoogt de centrale bank de rente. Dat maakt investeren en lenen duurder. Als recessie dreigt, verlaagt de bank de rente. Maar de afgelopen elf jaar hebben centrale banken de rente verlaagd tot bijna nul, in een gezonde en gestaag groeiende wereldeconomie. Dat hielp vooral de banken, en de mensen met vermogen. Wat nu als er een recessie komt? Die rente kan niet lager. Niemand lijkt een antwoord te hebben.

Het probleem is, schreef de Duitser Silvio Gesell in 1891, is dat geld twee rollen vervult: als een middel om te sparen, en als onmisbaar instrument voor handel. Als mensen verlamd door angst hun geld oppotten, dan valt de handel ook stil. Dat zag Gesell in Argentinië, waar hij in die tijd werkte. Dat land werd in 1890 getroffen door een financiële krach.

Gesell’s radicale voorstel: Maak geld met een houdbaarheidsdatum. Dan is het niet meer aantrekkelijk om vast te houden. Zet op ieder biljet een houdbaarheidsstempel, dat periodiek – tegen een vergoeding – ververst moet worden. Wat is het verschil met negatieve rente, zoals o.a. Zwitserland nu heeft? Dat is immers ook een soort ‘straf’ op geld sparen in plaats van uitgeven. Maar in de praktijk blijkt dat mensen dan toch liever het geld vasthouden, desnoods contant onder de matras. Als je geld daarentegen waardeloos dreigt te worden ….

Gesell’s idee werd breed besproken, en in de Grote Recessie experimenteerden sommige steden met ‘Freigeld’ – in een wanhopige poging om iets te doen aan werkloosheid en faillissementen. Wörgl, in Oostenrijk, betaalde werklozen om publieke werken te verrichten in stempelgeld – om de geldomloop weer aan de gang te krijgen. Hawarden (Ohio) en Anaheim (Cal.) in de VS probeerden het ook.

Na 1945, in de drukke wederopbouw-jaren, was er weinig belangstelling voor medicijn tegen stagnatie. Toen waren er andere problemen.

Maar nu wordt Gesell weer geciteerd, nota bene in studies van centrale bankiers en van het IMF. En de beroemdste econoom ooit, John Maynard Keynes, schreef: ‘Het idee achter stempelgeld is gezond.’ Hij noemde Gesell ‘een vreemde, onterecht verwaarloosde profeet.’

China in Venetië

Jawel, er bestaat een website voor nieuws over het veelbesproken “Belt&Road’ programma van de Chinese overheid. Zo te zien onder redactie van de Communistische Partij. Daar haalde Tyler Cowen het bericht vandaan: ook Venetië wordt aan het kralensnoer geregen. De stad heeft begin dit jaar een overeenkomst gesloten met Piraeus in Griekenland, om samen de toegangspoort te worden voor West-Europa. Komend vanuit het Suezkanaal is dat zo gek nog niet. Venetië heeft al een nieuwe treinverbinding met Duisburg, dat ook geldt als distributiecentrum voor de Chinezen.

Op reis!

Toerisme wereldwijd is de afgelopen 20 jaar verdrievoudigd in totale omzet en nu goed voor $1,6 biljoen (in 2017) oftewel 2% van de totale wereldeconomie; direct en indirect goed voor 10% van alle banen in de wereld. En Europa is het Disneyland van de wereld:

De grootste

In 1872 verdrong de Verenigde Staten Groot-Brittanië als grootste economie ter wereld. Wanneer vindt de volgende wissel plaats? In 2015 werd de VS al ingehaald door China, als we de omvang van de economie corrigeren voor koopkracht.

In ouderwetse BBP was de verhouding toen nog 10,3 vs 17,4 biljoen dollars. In 2019 is de VS nog steeds de grootste, maar China groeit sneller en heeft meer dan 4x het inwonertal van de VS.

 

Onafhankelijk

Van de 50 staten in de VS hebben 23 zich verbonden aan de US Climate Alliance, die tot doel heeft de Verenigde Staten te verplichten zich te houden aan het Parijs klimaatverdrag – nadat president Trump het land terugtrok in 2017.

Tientallen staten volgen nu hun eigen klimaatbeleid. De meest recente is New York, die waarschijnlijk deze week zich verplicht om in 2040 alle elektriciteit uit koolstof-vrije bronnen te halen. In die staat is elektriciteit slechts voor 20% van alle CO2-uitstoot verantwoordelijk; landelijk is dat 28%. Maar het is een begin. Californië heeft zich gecommitteerd om hetzelfde doel te halen in 2045.

Schonere schepen

Op 1 januari 2020 wordt de ‘IMO 2020’ van kracht, een pakket regels die de uitstoot van zwaveloxiden door vrachtschepen sterk moet beperken. De International Maritime Organisation is onderdeel van de Verenigde Naties. 90% van wereldhandel geschiedt over zee; vrachtschepen stoten met hun ruwe olie 90% van alle zwaveloxide in de wereld uit. De 15 grootste schepen samen stoten meer uit dan alle auto’s in de hele wereld. Mooie uitleg-tekening.