Geld voor NAVO

Defensie-uitgaven van de NAVO-landen dit jaar. Grafiek concentreert zich helaas op de toename/afname ten opzichte van … 2014; niet op uitgaven als percentage van BBP. Dus tja. Uitgaven van Nederland en Duitsland stijgen met 40%. Dat lijkt veel, maar over een periode van zeven jaar? En hoeveel groeiden de begrotingen in diezelfde periode? En waarom 2014? Moeten we dan Obama bedanken, of Trump? Intussen neemt de VS nog steeds 69% van de totale NAVO voor zijn rekening.

Dat was niet de bedoeling

‘De hertelling in Maricopa County (in Arizona, red.), gefinancierd door de ‘Stop the Steal’ groepen, concludeert dat de marge waarmee Trump verloor van Biden nog groter was dan de officiële telling aangaf.’

Gevoeligheid

Homo universalis Tyler Cowen (econoom, maar nog veel meer) kijkt in zijn ziel en doet lucide verslag.  Hij begint met dit citaat: ‘Dus het wordt tijd om wat minder schroomvallig te worden, en schadelijk gedrag ook zo bij de naam te noemen. Daarmee geef je misschien sommige mensen het gevoel dat je op ze neerkijkt. Maar weet je, jouw gevoelens geven je nog niet het recht om de levens van andere mensen te verpesten.’

Dit was, tot verrassing van Cowen, niet een rechtse commentator maar de knuffeleconoom van links, Paul Krugman. Hij had het over antivaxxers en mensen die geen masker willen dragen.

‘Voor de duidelijkheid, ik ben het eens met Krugman. Maar ik vraag me af wat het regelboek nu zegt. Wanneer mogen ‘verantwoordelijke’ mensen lucht geven aan hun stille woede, over welke onderwerpen, en onder welke voorwaarden?’

Mag je ook boos zijn op daklozen? Die schuiven ook verantwoordelijkheid van zich af. Maar ja, mag je dat zeggen? Mag je alcoholisten de schuld geven van maatschappelijk schadelijk gedrag? (het slechte voorbeeld, hogere ziektekosten.) Vroeger mocht je niet boos worden op AIDS-patienten. Vroeger was zelfmoord ook onbetamelijk – nu wekt het eerder medelijden.

Wordt kritiseren nu meer getolereerd in linkse kringen? Is het niet langer alleen de hobby van oude conservatieven? Waar ligt de grens? Of wordt beschimpen steeds meer een gepolitiseerde activiteit – dus linkse mensen mogen alleen openlijk kritiek hebben op gedrag dat ‘rechts’ is, en vice versa? Cowen geeft geen antwoorden, maar blijft met veel vragen zitten ….

Het einde van de staat

Weer een geweldig essay van Tomas Pueyo. ‘Internet en blockchain zullen landen doen verdwijnen.’ Het einde van de natie-staat, de bron van zo veel ellende. Hoezo? Dit is de redenering: er was verzet tegen de Katholieke Kerk, 700 jaar oppermachtig in Europa, vóór Martin Luther. Maar niemand kon zijn protest laten horen buiten zijn dorp. Luther had de drukpers.

In de 18de eeuw en de 19de eeuw waren er ook volksmenners, maar die konden niet miljoenen bereiken.

In de 20ste eeuw: Hitler, Mussolini, Stalin en Mao hadden de radio. Latere potentaten hadden televisie. Media zorgen voor machtsverschuivingen. Maar ‘media,’ zoals we ze noemen, zijn unilateraal, eenrichtingsverkeer.

Internet geeft iedere burger de kans om terug te praten. Internet maakt ook kennis voor iedereen beschikbaar, zodat iedereen die kennis kan ‘bevruchten:’ aanvullen en  verbeteren. Internet ‘decentraliseert’ kennis. De Kerk had een monopolie op God; Luther zei ‘iedereen heeft zijn eigen verbintenis met God.’ De Kerk hief belastingen, en de kerkdienaars van hoog tot laag werden corrupt. De natiestaat heft belastingen – en zo’n monopolie op geldinning leidt in ieder geval tot inefficiëntie, en ja, vaak corruptie.

Blockchain, een product van internet, kan helpen om de heersende macht van onze tijd omver te werpen, net zoals Luther dat deed met de Kerk. Luther presenteerde zijn 95 stellingen als uitnodiging tot debat. Vergelijk forums op internet. Pueyo vraagt: wat zijn de 95 stellingen voor onze tijd?

Hongarije

‘Twintig lessen over Hongarije die het Westen nog steeds moet leren.’ Zeldzaam door zijn kalme resoluutheid. Het begint: ‘Ik heb in Budapest gewoond van 1999 tot 2014 en tien jaar een dagelijkse nieuwsbrief gepubliceerd over Hongaarse politiek.’ Een paar van die lessen:

‘Wij beseften niet hoeveel bitterheid en cynisme zou ontstaan door communistische apparatchiks ongestraft te laten. Toen veranderden ze zichzelf van de ene dag op de andere in  ‘socialistische miljonairs en zakenmensen’ – vaak door zichzelf en elkaar te matsen – die het leiderschap van ‘links’ claimden.’

‘Er zijn vandaag de dag nog steeds Hongaren die een intense hekel hebben aan Orban maar zich er niet toe kunnen brengen om hun rode potlood achter een oppositie te zetten die verbonden is met de dienaars van een echte dictatuur, die nooit terecht hebben gestaan.’

De omvang en indringendheid en complexiteit van de Hongaarse staat is mede oorzaak van corruptie en giftige politiek. De overheid is de duurste van alle ex-Sovjetlanden, gemeten naar percentage van BBP, met de hoogste BTW: 27%. ‘Als bedrijven en particulieren in het dagelijks leven niet kunnen functioneren zonder de wet te overtreden, of te hengelen naar vergunningen of subsidies, dan wordt een maatschappij vanzelf verziekt.’

‘Halverwege de 2000’s was er een grote digitale teller op een gebouw, een paar deuren van mij in Boedapest, die de Hongaarse bevolking bijhield terwijl die slonk naar het magische getal van 10 miljoen. Ik stond er toen niet bij stil, maar dat had ik moeten doen. Die angst voor demografische achteruitgang voedde de angst van Hongaren dat ze een verloren volk zouden worden.’ Dus als mensen bang zijn voor een ‘grote vervanging’ dan is dat niet noodzakelijk gevoed door botte racistische complottheorieën. ‘Gewone mensen in een land met een stagnerende of krimpende bevolking denken en stemmen nu eenmaal anders. Zeker in landen in Centraal en Oost-Europa, waar de geschiedenis vol is van volken – niet zo ver weg – die zijn vervangen.’

En meer.

Klimaatactivisme

Moeten we klimaatactivisten serieus nemen? Nemen ze zichzelf wel serieus? Kennelijk niet, schrijft Noah Smith, anders zouden ze niet in Europa en de VS actie voeren:

China stoot nu meer CO2 uit dan de VS en Europa samen. Maar ja, in China word je meteen in de bak gegooid als je je mond opendoet. Dat is niet gezellig. Dus – nutteloos? Niet helemaal, gaat Smith verder. Verandering wordt voortgestuwd door technologie, en investeringen in technologie worden gestuurd door de elite – de politieke, de zakelijke, de media. Als je die een duwtje kunt geven, dan is activisme niet helemaal zinloos.

Stikstofmoment

Zweden heeft zijn stikstofmoment.

De rechtbank voor milieu-aangelegenheden heeft bevolen dat de grootste producent van cement per 1 november moet stoppen met het afgraven van kalksteen. De Cementa fabriek genereert te veel CO2. De bouw is in paniek. De fabrikant levert driekwart van alle cement in Zweden. Roept herinneringen op aan onze Raad van State, die in 2019 de overheid beval om de uitstoot van stikstof nu eens echt aan te pakken, waardoor de landbouw in de knel kwam.

Realpolitik

President Biden noemde Vladimir Poetin ‘een waardige tegenstander.’ Dat is volgens Anatol Lieven precies de juiste toon. Ieder land heeft een ongrijpbare maar gezaghebbende kring van buitenland-experts en militaire deskundigen. Obama-adviseur Ben Rhodes noemde die ooit ‘the blob.’ ‘Om te begrijpen hoe sterk Poetin staat als hij de internationale belangen van Rusland verdedigt (niet de binnenlandse belangen, waar de diepe corruptie steeds onpopulairder wordt) moet je onthouden dat hij de leider is van de Russische ‘blob.’

‘De blob van Rusland is vastberaden om de rol van Rusland als een grootmacht op het wereldtoneel te behouden; om buitenlandse bondgenootschappen voor Oekraïne, Wit-Rusland en Georgië te blokkeren; en om minderheden in die landen te verdedigen die Rusland als hun beschermer zien.’

‘Het beste wat grootmachten in zo’n situatie kunnen hopen te bereiken is: duidelijk tegenover elkaar afbakenen waar de grenzen liggen en wat de gevolgen zijn als die worden overtreden.’

Is Frankrijk verloren?

Michel Houellebecq schrijft een essay voor een Engelse web-publicatie, naar aanleiding van de open brief van de Franse gepensioneerde generaals. ‘Als we even het specifieke geval van Frankrijk buiten beschouwing laten, dan wordt de conclusie kristalhelder: het onvermijdelijke gevolg van wat we vooruitgang noemen (op alle niveaus, economisch, politiek, wetenschappelijk, technologisch) is zelfvernietiging. (…) Europa staat op een kruispunt, komt mij voor. Pascal lezen helpt. Maar net als hij zie ik ‘niets dan redenen voor twijfel en bezorgdheid.’

 

Gaat niet goed

Democratie is aan de verliezende hand. Al 15 jaar lang slinkt het aantal landen die ‘vrij’ genoemd kunnen worden, en neemt het aantal ‘niet-vrije’ landen toe. Nieuwste jaarverslag van Freedom House, gedateerd 3 maart. ‘Vrij’ is een land dat een zekere waarborg biedt voor politieke rechten en burgerrechten. Voor methodologie zie hier.