Gezien, toch?

Deze week overal: de meest ‘close-up’ foto van het oppervlak van de zon tot nu toe. De ‘korrels’ zijn stukken kolkende zonne-korst ter grootte van Texas. Klik voor bewegend beeld.

Corona live

Lezer A. van Rossum stuurde vanmorgen deze link: een kaart van de geregistreerde Corona-infecties, live bijgehouden door het Johns Hopkins CSSE (Centre for Systems Science and Engineering).

Waar zijn ze?

De Fermi Paradox: de waarschijnlijkheid dat er buitenaardse beschavingen bestaan is hoog, maar het bewijs is nul. Hoe kan dat? Vroeg Enrico Fermi. Hier 30 mogelijke antwoorden, waaronder:

  • ze zijn er maar wij zien ze niet, net zoals de microben in de tuin niet beseffen dat wij er rondlopen
  • in het Interplanetaire Wetboek staat een artikel dat je vreemde beschavingen met rust moet laten

En nog 28 andere.

Leven

Lange reportage over de escalerende ontginning van de diepe oceaanbodem, waar voor fortuinen aan zeldzame materialen voor het oprapen ligt. Schrijver maakt zich zorgen over verstoren en verwoesten van fauna daar. Meest frappante alinea (voor mij): in 1977 ontdekte een diepzee-duikboot dat zich rond een onderzeese geiser, op 2,5 km diepte, leven had verzameld: reuzenmosselen, paarse octopussen, krabben, en wormen van drie meter lengte. ‘De grondslagen van biologie werden weggeslagen. Als zo’n complex ecosysteem kon bestaan zonder planten, dan is evolutie dus meer dan een ‘heliologische’ (door de zon veroorzaakte) kwestie. Leven kon ontstaan in totale duisternis, in brandende hitte en in een soep van giftige stoffen.’

Drukke drukkerijen

Tijdgenoten van Rembrandt, in de 17de eeuw, hadden meer boeken dan wie ook ter wereld. In de korte Gouden Eeuw had Holland een enorme bedrijfstak gemaakt van boeken drukken. Nu weten we van het bestaan van enkele honderdduizenden titels; maar een nieuw project van de U. van Edinburgh concludeert dat er drie tot vier keer zo veel titels waren gepubliceerd – vaak almanakken, kalenders, handboeken en ander ‘commercieel werk’ dat niet in bibliotheken werd gekoesterd.  Totaal 700.000 titels, schatten ze.

Water

NASA heeft in kaart gebracht waar op de planeet bevroren ijs zó dicht onder het oppervlak ligt, dat je het ‘met een schep’ kunt verzamelen. Dat zijn de paarse en blauwe gebieden op deze foto van ‘Arcadia Planitia,’ een streek op Mars.

De scholier

Er is een ander land dat werd opgeschrikt door een plotselinge daling in de PISA scores, de wereldwijde vergelijkende toets voor middelbare scholieren. Dat land heet Zweden, en het jaar was 2013. Net als in Nederland dit jaar scoorden 15-jarigen toen onder het OESO-gemiddelde. Sinds 2016 verbeteren de scores zich weer. Dit ondanks een toename van het percentage immigrantenkinderen, van 12% in 2009 naar 20% in 2018. Wat deed Zweden? De minister van Onderwijs kwam in 2016 niet verder dan: ‘Harder werken.’

Misschien een telefoontje waard.

Een hondenleven

De vuistregel was: een hondenjaar is zeven mensenjaren. Nu zeggen genetici: je moet kijken naar DNA methylatie. Dat is een nauwkeuriger maatstaf voor het verouderingsproces. Studie vergeleek 104 labradors met 320 mensen. Mens noch dier wordt ‘lineair’ oud. Voorbeelden: Een hond van 2 is vergelijkbaar met een mens van 42; vijf is ongeveer 57; tien jaar is 68; daarna gaat het langzamer.

Dus: lnx = loge x = y + 31. Of gebruik de calculator in bijgaand artikel.

Dubbelcheck

‘De mensheid maakt ieder jaar 1.000x meer transistors dan korrels graan en rijst geoogst bij elkaar.’ Daar geloof ik helemaal niets van,’ schrijft lezer R. Egging verontwaardigd. ‘Een beetje gevoel voor getallen, eventueel gesteund door het lezen van “freakonomics.” Sommetje: Stel dat we, een hele lage schatting, voor ieder aardbewoner 10 korrels graan en rijst per dag produceren. 3650 per jaar. Geloof je dat we 3,5 miljoen transistors per jaar produceren, per aardbewoner?’

Het lijkt inderdaad ongelooflijk. Eens even rekenen. De wereld rijstoogst is 700 miljoen ton per jaar:  dat is 700.000.000.000 kilo. Er gaan 33 rijstkorrels in een gram; dus 33.000 per kilo;  dus 700x 33.000x 1.000.000.000 (één miljard): Dat is 23 biljoen rijstkorrels.  (duizend miljard).

Nu het artikel.

‘Het eerste geïntegreerde circuit voor massaproductie was de Intel 4004 met 2.300 transistors uit 1971. Nu heeft een CPU miljarden transistors, die elk 10.000 x sneller zijn.’

Dus iedere CPU heeft minimaal 2 miljard (‘billions’) transistors.  Volgens Wikipedia werden er 635 miljard halfgeleiders geproduceerd in 2018. Dus 1,3 miljard biljoen transistors …

(Rekent u dit vooral na

De Bicker is een hopeloze alfa.

Sint) 

100 meter

De uitbarsting van de vulkaan Anak Krakatau in 2018 veroorzaakte een tsunami die in aanvang een hoogte had van 100 tot 150 meter. Toen de golf een uur later land bereikte, op Java en Sumatra, was hij al gezakt tot ‘slechts’ tien meter hoogte. Toch veroorzaakte hij 400 doden. Als de golf eerder land had bereikt, in een dichter bevolkt gebied, was de schade dus veel groter geweest. De eerste uitbarsting van de Krakatau in 1883 bracht een golf van 43 meter hoogte teweeg die 36.000 levens eiste – in een tijd dat Indonesië veel minder dicht bevolkt was.