Geschiedenis en geografie

Als u geschiedenisles krijgt dan gaat het meestal over generaals en oorlogen en politieke macht. Maar meestal wordt het lot van een land, of een gebied, bepaald door de ligging en de omgeving – wat de buren doen. Dat is de these van de altijd nieuwsgierige Thomas Pueyo. Heerlijk verhaal. Kijk hoe de kolonisten van Noord-Amerika gemazzeld hebben. Ik laat de kaarten zien (prachtig gemanipuleerd trouwens, om het verhaal duidelijk te maken), lees het verhaal voor de onderbouwing:

Het enorme ‘Mississippi Basin,’ alleen maar platteland, makkelijk voor landbouw, makkelijk voor huizenbouw, goedkoop transport. Beschermd door bergketen links en rechts.

En waarom had Europa, of Rusland, niet dat geluk?

(Klik in het artikel op de foto’s voor gedetailleerde, grote weergave.)

Dit is hoofdstuk 2. Voor hoofdstuk 1, zie hier.

En dan was er deze foto, waar ik mijn ogen niet van af kon houden:

China was al bekend met de hele omgeving van de Indische Oceaan. Toch stuurde keizer Zheng He tussen 1405 en 1433 expedities van enorme schepen op pad. Hier een schip vergeleken met één van de drie wastobbes waarmee Columbus de Atlantische Oceaan overstak. China was de opperheerser van de oceanen. Waarom stopte China al na zo korte tijd? Zie hier.

Lab of natuur?

Is het SARS-CoV-2 virus nu ontstaan in de natuur en op een markt in Wuhan overgesprongen op mensen? Of is het geconstrueerd door mensen en ontsnapt uit een laboratorium in Wuhan? Dit is het meest grondige artikel dat ik tot nu toe heb gezien. Hier de globale conclusie, maar wat dit verhaal zo boeiend maakt is de gedetailleerde bespreking van bewijs voor het een en het ander.

De conclusie: onderzoekers aan het Wuhan Virologie Instituut waren bezig – met subsidie van het Amerikaanse NIAID overheidsinstituut – met experimenten om coronavirussen besmettelijker te maken. (Die subsidie was aangevraagd en verkregen door een organisatie geleid door Peter Baszak, die later een open brief organiseerde in The Lancet waarin vijf virologen met grote stelligheid schreven dat het virus niet was ontsnapt uit een laboratorium in Wuhan.) De onderzoekers waren niet gevaccineerd (want er bestond toen nog geen vaccin) en hielden zich niet aan de maximale veiligheidseisen (beaamd door het hoofd van het onderzoek in een interview) die waren voorgeschreven voor riskant onderzoek (want te veel gedoe met maanpakken en controles.) Het virus was al helemaal aangepast aan mensen, terwijl virussen in de natuur allerlei mutaties ondergaan voordat ze effectief worden. Het SARS2 virus heeft een ongewone structuur, een ‘furin cleavage site,’ die geen enkel ander beta-coronavirus heeft. Bij SARS1 en MERS-virussen waren uitgebreide sporen teruggevonden in de natuur en werd de eerste ‘doorgever/ontvanger’ gevonden. Bij SARS2 niet. (tip J. Meischke)

Hier enkele opmerkelijke alinea’s uit het stuk: Meer…

UFO’s (weer)

De Amerikaanse overheid komt volgende maand met een rapport over onverklaarbare vliegende dingen, op verzoek van de Senaat. Dit als gevolg van een campagne gestart in 2017 door een oud-onderminister van Defensie, Chris Mellon, die films van marinepiloten aan de New York Times lekte. CBS ’60 minutes’ had afgelopen zondag een reportage waarin weer nieuwe, verbluffende getuigenissen. Vier piloten (in twee vliegtuigen) die tegelijkertijd een UFO zagen, vijf minuten lang, die bewegingen maakte die geen enkel door mensen gemaakt apparaat aankan. G-krachten van 200 tot 300. (Straaljagerpiloten moeten 9G aan kunnen. Max Verstappen ondergaat 6G in een scherpe bocht.) Een marine F-18 piloot die zegt dat er boven de Atlantische Oceaan ‘dagelijks’ UFo’s worden gezien, al ‘jaren lang.’ Mellon zegt stellig: wat we zien is niet ‘van ons.’  ‘Ik kan dat zeggen met een zeer hoge graad van vertrouwen deels vanwege de posities die ik heb bekleed binnen het ministerie, en omdat ik het proces ken.’ Dus zijn het de Chinezen? Of de Russen? Of …? (tip R. Leslie)

PS als u een beetje serieus genomen wilt worden kunt u niet langer praten over ‘vliegende schotels,’ of UFO’s (‘Unidentified Flying Objects’). De vakterm nu is: Unidentified Aerial Phenomena (UAP’s).

Onzekerheid (vervolg)

Vorige week schreven we een ‘precensie,’ een recensie van een recensie van het boek ‘Unsettled’ door Steven Koonin. We eindigden met de vraag: ‘beste Steven, stel nu dat je gelijk hebt en het klimaat is niet zo gevoelig voor onze CO2-uitstoot, wat moeten we dan wél doen?’ Op 4 mei kwam het boek uit; ik ben meteen naar het einde gebladerd om het antwoord te zoeken. Ik kan u geruststellen. Koonin is geen klimaatontkenner. Integendeel. Zijn ‘meest aannemelijke scenario’ zal de oprechte klimaatalarmist * slapeloze nachten bezorgen.

*Weet u een goed woord voor het tegenovergestelde van een ‘klimaatskepticus?’

Meer…

A Thousand Brains

Vliegende schotels!

De titel van dit stuk, in de altijd übergrondige New Yorker, is: ‘Hoe het Pentagon begon UFO’s serieus te nemen.’ En dat is een goede manier om te beginnen. Want zodra je over ‘vliegende schotels’ begint krijg je al snel een wat lacherige reactie.

Tijdens de Koude Oorlog was de kans altijd aanwezig dat iets merkwaardigs afkomstig was van de Sovjets; en iedere hint dat ‘de vijand’ betere spullen had moest worden onderdrukt. En het volk moest ook niet de indruk krijgen dat er dingen waren die het Amerikaanse leger niet kon verklaren.

UFO’s werden niet alleen in Amerika gezien. Er zijn rapporten uit onder andere Frankrijk, Engeland, België en Chili. In Frankrijk verscheen in 1999 een rapport getekend door 12 gepensioneerde generaals, wetenschappers en ruimte-experts, getiteld: ‘UFO’s en defensie: waarop moeten we ons op voorbereiden?’

Van de honderden waarnemingen zijn er enkele tientallen zo goed gedocumenteerd – meerdere getuigen, elektronische registraties – dat ze niet weggelachen kunnen worden. Ook al zijn ze niet te verklaren.

Uiteindelijk, in 2017, besloten enkele ingewijden, aangemoedigd door een voormalige onderminister van Defensie,  enkele filmpjes aan de New York Times te geven. Dat leverde de reportage op waarin een senator, en enkele van deze ervaren analisten, toegaven dat ze deze verschijnselen niet konden verklaren.

Daaruit bleek ook dat er de afgelopen tientallen jaren altijd wel een kleine groep was geweest, ergens in de krochten van een departement, meestal Defensie,  die de waarnemingen van UFO’s volgde, en documenteerde en archiveerde. Ze konden er alleen niets mee, omdat ze geen antwoord hadden op de onvermijdelijke vraag: “Wat zien we nou?’

Het taboe was doorbroken. Nu de overheid erkent dat er dingen zijn die niet meteen verklaard kunnen worden, sta je niet meer voor gek als je zegt dat je iets raars hebt gezien. De verslaggever besluit met een gesprek dat hij een maand geleden had met een luitenant-kolonel van de Luchtmacht. Die had tien jaar geleden iets onverklaarbaars gezien (geregistreerd door twee sensoren van zijn vliegtuig) maar had het nooit gerapporteerd uit angst dat hij niet meer serieus genomen zou worden. Wat was het? ‘Ongeveer 13 meter lang, het zag er uit als een enorme Tic Tac, en gedroeg zich niet volgens de wetten van de aerodynamica.’

Onzekerheid (2)

Uw reacties op de ‘recensie van de recensie’ van het boek ‘Unsettled,’  in De Bicker van afgelopen vrijdag.

‘Nee, echt geen aandacht geven dit soort gekkies. Sensatie gericht op veel boeken verkopen. https://klimaatveranda.nl/category/consensus/ ‘

– Marc Gebuis

‘Nu er zoveel aandacht wordt gegeven aan notoire contrarian Koonin (die zelf overigens geen klimaatwetenschapper is), vraag ik me af of binnenkort De Bicker ook stilstaat bij wat echte insiders te vertellen hebben over de stand van het klimaat?

‘Het boek “The new climate war” van Michael Mann is wellicht een aanrader om te bespreken, ook omdat het juist ingaat op tactieken (zoals, vrij transparant, die van Koonin) om verstrekkende maatregelen tegen klimaatverandering tegen te werken en zo lang mogelijk de status quo te handhaven mbt het verbruik van fossiele brandstoffen.
Het enkele feit dat Koonin het contraire en onwetenschappelijke blog wattsupwiththat.com een pre-publicatie van het boek geeft, zegt genoeg. Dat blog is opgericht door Heartland Institute fellow Anthony Watts met als enige doel om klimaatwetenschap in diskrediet te brengen, by any means necessary.
Spijtig dat De Bicker inderdaad een platform biedt aan deze schadelijke onzin.’
– Matthijs 
‘Dank voor de tip. Meteen besteld. Ik heb net ook “False Alarm” van Björn Lomborg uit.  Een heerlijk rationeel contra-narratief  tegenover klimaat-paniek, zonder de IPCC cijfers te loochenen.

Helemaal op dezelfde lijn van dit boek.
‘Interessant is de fittie die ontstond naar aanleiding van de NYTimes review van Joseph Stiglitz die het boek de grond inschreef, maar dat al had besloten voor hij het gelezen had. Lomborg maakte vervolgens brandhout van elke kritiek van Stiglitz. Ik weet het, allemaal fitties voor intellectuelen, maar False Alarm was voor mij 1 van de interessantste boeken die ik recent gelezen heb. En de discussie over de rug van de feiten en hoezeer de feiten bij elkaar gezocht worden om het Eigen Gelijk te illustreren is al een fascinerend onderwerp op zich.
– Tom de Bruyne
‘Deze keer een korte reactie. Ik heb 2 gedachten:
1) ik denk niet dat een wetenschappelijke discussie in het publieke domein beslecht moet worden — met dit boek wordt het brede publiek op de hoogte gebracht van een trivialiteit. Ze hebben immers geen invloed, noch inzicht, in het wetenschappelijk proces. De collateral damage is dat het publiek het onterechte gevoel krijgt dat a) (dit soort) wetenschap begrijpbaar en ‘participeerbaar’ is, en b) dat de wetenschap niet te vertrouwen is.
2) De discussie “helpt klimaatverandering de wereld naar de klote” heeft (in de extremiteit) 4 eindes:
– ofwel klimaatverandering zorgt WEL voor het einde van de mensheid en we doen er WEL wat aan (winst)
– ofwel klimaatverandering zorgt WEL voor het einde van de mensheid en we doen er NIET wat aan (verlies)
– ofwel klimaatverandering zorgt NIET voor het einde van de mensheid en we doen er WEL wat aan (dan hebben we per ongelijk de wereld beter gemaakt: geen verlies)
– ofwel klimaatverandering zorgt NIET voor het einde van de mensheid en we doen er NIET wat aan (niks aan de hand)
Als dit boek zegt “we moeten ons niet té druk maken”, wil graag de aandacht focussen op het scenario waarin we per ongelijk goed voor de aarde hebben gezorgd.
Keep up the good work!’
– Aldo Brinkman
Ad ‘optie 3:’ in dat geval hebben we geld uitgegeven dat ergens anders veel beter had gerendeerd. Dit is één van kernpunten van Björn Lomborg, zie het artikel waar Tom de Bruyne naar linkt: je kunt iedere euro maar één keer uitgeven. ‘Uitvoering van het Parijs Akkoord zou leiden tot 4% meer armoe in de wereld,’ was de conclusie van een studie van Lomborg in 2019.
‘Klimaat en de menselijke invloed erop is dusdanig complex en met potentieel zulke grote gevolgen, dat voor (politieke) keuzes scenario’s en waarschijnlijkheid van die scenario’s simpelweg hetgeen is waar je het mee moet doen. Exacte waarschijnlijkheid is niet vast te stellen, maar hoe meer slimme wetenschappers – onafhankelijk en peer-reviewed – geschetste scenario’s waarschijnlijk(er) vinden, hoe waarschijnlijk(er) die scenario’s dan worden. Overigens is het principe van het broeikas-effect door veel broeikasgas zo simpel dat het in een heel eenvoudig experiment zelf te zien is, check dit mooie filmpje van Quest Junior: https://youtu.be/Qn_AUiPyNs4‘Het lijkt verder op het principe van verzekeren. Je betaalt een brandverzekering voor je huis. De kans dat jouw huis afbrandt is heel klein. Maar als het gebeurt is de impact heel groot. Je kan ervoor kiezen geen brandverzekering af te sluiten. Als je huis dan afbrandt is de impact: enorme financiële schade voor jouzelf. Je zal dus dan in ieder geval van tevoren alle maatregelen willen nemen die helpen te voorkomen dat je huis afbrandt: rookmelders, geen kaarsen, jaarlijkse check’s op je kachel en elektriciteitsinstallatie, etcetera. Kost wel geld, maar verlaagt de waarschijnlijkheid dat je enorme financiele schade leidt. ‘Van door de mens veroorzaakte klimaatopwarming is door de mensheid geen verzekering af te sluiten. Maar als het gebeurt is de impact: enorme financiële,  ecologische en sociale gevolgen voor heel veel mensen en dieren. Heel veel onafhankelijke wetenschappers zijn ervan overtuigd dat de mens deze opwarming veroorzaakt. De kans dat je huis afbrandt is klein, maar de kans dat de mens de klimaatverandering veroorzaakt is groot. Dus wat doe je dan? Van tevoren alle maatregelen nemen die helpen te voorkomen dat het gebeurt. Kost wel geld, maar verlaagt de waarschijnlijkheid dat je enorme financiële schade leidt. 
– Gertjan Geurts

Onzekerheid

OK, opgelet.

  1. hittegolven in de VS zijn niet frequenter nu dan in 1900
  2. De warmste temperaturen in de VS zijn niet hoger dan 50 jaar geleden
  3. De ijslaag op Groenland smelt niet sneller nu dan 80 jaar geleden
  4. Tornado’s en orkanen zijn niet gelijk op gegaan met de toename van de wereldbevolking en en de uitstoot van CO2
  5. De zeespiegel stijgt, maar niet sneller dan voorheen

Wie zegt dit? Steven Koonin, natuurkundige, opgeleid op Caltech en MIT, voormalig staatssecretaris onder Barack Obama, in een boek dat op 4 mei uitkomt getiteld ‘Unsettled.’

Maar Bicker, moet je nou weer een platform geven aan een klimaatontkenner? Nee, om verschillende redenen. Koonin zegt zelf, terecht: ”klimaatontkenner’ roept bij mij associaties op met ‘holocaust-ontkenner.’ ‘Meer dan tweehonderd van mijn familieleden zijn omgebracht in de Tweede Wereldoorlog, dus dit stuit mij tegen de borst.’ Koonin zegt ook in de eerste bladzijden van zijn boek: ‘Het klopt dat de planeet opwarmt, en dat dit deels is toe te schrijven aan menselijke activiteiten.’ Maar: ‘De belangrijke vragen gaan over de omvang van de bijdrage door menselijk gedrag, en de snelheid van de veranderingen; en daarvan afgeleid, hoe veel en hoe snel overheden daarop moeten reageren.’

Overheden en adviserende organen doen alsof er een consensus is. Vandaar de titel: als Engelssprekenden zeggen ‘the science on climate change is settled’ dan is dat eenvoudig niet waar. Hij is nog lang niet zeker – unsettled, dus. De recensent van de WSJ citeert Michael Crichton, de romanschrijver die als arts afstudeerde aan Harvard: ‘Als het een consensus is dan is het geen wetenschap is; en als het wetenschap is, dan is het geen consensus. Klaar.’

Het probleem volgens Koonin is: de overheden die hun beleid baseren op de bevindingen van het IPCC en andere wetenschappelijke publicaties citeren selectief. En dat is voor een groot deel de schuld van media – jazeker – en politici die om allerlei redenen de voorkeur geven aan een helder verhaal boven wetenschappelijke twijfel. Hun doel is ‘te overreden, niet te informeren.’ De wetenschappelijke publicaties zijn meestal degelijk en doen ook geen poging om de onzekerheden van hun uitkomsten te verbloemen; het zijn de leken die ze citeren die slechts een deel van de waarheid vertellen.

Maar doet Koonin niet hetzelfde? Ja, inderdaad. En hij weet hoe hij het spel moet spelen: hij geeft voorpublicatie aan sympathieke media als de immer skeptische Wall Street Journal, en een website als ‘Watt’s Up With That.’ (lees de recensie hier.) De kritieken van de meer algemene pers moeten nog komen. Koonin heeft ook onder president Trump gewerkt: in 2019 probeerde hij een debat te organiseren over de stand van de klimaatwetenschap, onder de vlag van het Witte Huis.

Koonin zegt: het doel is om ons te behoeden voor paniekreacties en overmatig dure en ambitieuze maatregelen. Economie mag ook een rol spelen in de afweging van beleid. De euro en de dollar die je nu uitgeeft, op basis van onzekere wetenschap, kun je niet uitgeven aan andere prioriteiten zoals armoedebestrijding en onderwijs, die op de langere termijn een veel effectievere bijdrage leveren aan het beschermen van – zullen we maar zeggen ‘het milieu’? De planeet?

Koonin heeft vooral kritiek op de modellen waarmee de IPCC de toekomst probeert te voorspellen. Het klimaat is te ingewikkeld om in een model te vatten. Het is al onmogelijk om het weer twee weken vooruit te voorspellen, laat staan het klimaat.

‘Terwijl de invloed van mensen [op het klimaat] sinds 1950 is vervijfvoudigd, zijn de meest extreme weerverschijnselen in die periode nog steeds binnen de bandbreedte van de geschiedenis. Voorspellingen van toekomstige weer- en klimaatgebeurtenissen zijn gebaseerd op modellen die aantoonbaar ongeschikt zijn voor dat doel.’

‘Iedereen die zegt dat modellen “gewoon natuurkunde” zijn, begrijpt ze gewoon niet of is opzettelijk misleidend.’

Daarmee blijven we zitten met de vraag: wat dan wel? En: moeten we niet het zekere voor het onzekere nemen? Als we het klimaat niet kunnen voorspellen dan weten we dus ook niet of er een onomkeerbare ‘feedback loop’ dreigt, waarin oceanen en atmosfeer elkaar niet meer neutraliseren maar juist de opwarming versnellen.

Dat antwoord vinden we hopelijk als het boek uit is. Maar een pleidooi voor twijfel, wetenschappelijke twijfel; voor kennis boven emotie, en voor beleid gebaseerd op feiten; zo’n pleidooi verdient wel aandacht.

Organen kweken

Stamcellen van de huid van een menselijke foetus zijn geïnjecteerd in het embryo van een aap. Wat moeten we daar nou van vinden? Dat is toch luguber, op zijn minst? Website ‘Practical Ethics’ van Oxford U. bespreekt. Met verwijzingen naar de film Planet of the Apes (1968, astronauten keren terug na lange reis en ontdekken dat apen de directie hebben overgenomen van mensen) en de roman Never Let Me Go van Kazuo Ishiguru (waarin klonen van mensen worden gefokt op boerderijen om organen te leveren voor transplantaties). Moeten wij organen van beesten transplanteren? Waar ligt de grens tussen mens en dier? Wat staan wij toe? Voorstel in dit essay: als er levende ‘chimera’s’ gemaakt worden, moeten eerst de cellen worden uitgeschakeld die de ontwikkeling van menselijke hersenen veroorzaken; en twee, de eerste chimera’s zouden bestudeerd moeten worden, in groepen, om te zien hoe ver ze cognitief zijn ontwikkeld, en hoe goed ze kunnen communiceren. ‘Oftewel, hun morele status zou moeten worden vastgesteld voordat ze worden behandeld als gewone dieren.’

Maar hoe ethisch is het kweken van organen voor donatie überhaupt, vragen de schrijvers zich af. In Australië is een derde van de ‘gehandicapte levensjaren’ terug te brengen tot leefgewoontes – drinken, roken, zitten – die kunnen worden afgeleerd.  In datzelfde land heeft maar een derde van de inwoners een donorcodicil getekend.

Angsten en feiten

‘Toenemend reisgedrag in de 20ste eeuw heeft meer mensen vaker blootgesteld aan ziekteverwekkers dan ooit tevoren in de geschiedenis. Dat zou kunnen hebben bijgedragen aan de verbluffende toename van de levensverwachting in de loop van die eeuw, van 48 tot 78 jaar. We schrijven dat meestal toe aan betere voeding en betere geneeskunde, maar dat doet geen recht aan de bijdrage van goedgetrainde immuunsystemen over de hele wereld.’ Oftewel: reizen stelt ons vaker bloot aan ziektes, en dat is goed, niet slecht, want het verhoogt de weerstand van onze lichamen.

Dit uit een bespreking van ‘Pandemics: Our Fears and The Facts’ door Sunetra Gupta, epidemioloog aan Oxford (uit 2013). De kern van haar betoog: Computers moet je virusvrij houden, onze lichamen niet. Pathogenen (“ziekteverwekkers,’ in goed Nederlands) zijn iedere dag om ons heen. We bestrijden ze door behandeling; maar het meest effectief is blootstelling aan een milde variant, zodat ons lichaam zich leert te verweren tegen de zwaardere versies. Dat inzicht lag aan de basis van het pokkenvaccin. Het verklaart waarom pluimveefokkers weinig gevoelig waren voor de vogelgriep. Het verklaart misschien ook waarom juist 20-40-jarigen overleden aan de Spaanse griepgolf: de voorgaande 20 jaar waren er geen griepuitbraken geweest. Het zou ook kunnen verklaren waarom Sars-CoV2 in China relatief weinig mensen heeft besmet: de inwoners van dat land hadden in 2003 al de voorganger, Sars-CoV1 doorgemaakt.

Lyrische recensie – door een libertarische econoom die zich wild ergert aan coronamaatregelen, dus houd dat in het achterhoofd.  (tip I. de Kogel)