Het wordt stil

Nieuwe demografische studie in The Lancet concludeert dat de groei van de wereldbevolking de komende decennia hard zal afnemen en dat de totale bevolking zijn maximum al zal bereiken bij 9,7 miljard mensen in 2064. Dat is interessant. Demografen weten allang dat de wereldbevolking hetzelfde pad zal volgen als de demografie van individuele landen: snelle groei aan het begin, die steeds meer vertraagt totdat er een plateau wordt bereikt. De studiegroep van de VN (beetje vergelijkbaar met IPCC dat over klimaat gaat) gaat er tot nu toe van uit dat er 11 miljard mensen zullen zijn in 2100. Deze nieuwe studie, van de Universiteit van Washington, denkt dat het plateau dus veel lager ligt; en voegt er aan toe dat de wereldbevolking vervolgens zal krimpen, tot 8,8 miljard in 2100.

In 23 rijke landen zal de bevolking zo snel afnemen dat ze over tachtig jaar gehalveerd zou zijn. Daaronder zijn: Spanje, Italië, Japan, Thailand, Zuid-Korea. Italië zou bijvoorbeeld van 61 miljoen mensen nu, krimpen naar 28 miljoen. Belangrijk: deze studie gaat uit van reproductieratio’s (hoeveel kinderen worden er gemaakt) en extrapoleert die; met migratie wordt geen rekening gehouden.

Zelfs China zal zijn piek bereiken, over vier jaar al (2024) – bij 1,4 miljard. En vervolgens krimpen tot bijna de helft, 732 miljoen, in 2100. Uitzondering, zoals te verwachten: sub-Sahara Afrika, waar de bevolking zal verdrievoudigen tussen nu en 2100.

Enorme verschuivingen dus: minder belasting voor de planeet, minder zorg over voedsel en water en energie; maar een veel oudere wereldbevolking, en grote migratiestromen vanuit Afrika.

VS en corona (3)

Wetenschapsverslaggever Donald McNeil Jr., die al bijna 20 jaar over epidemieën schrijft voor de NY Times, zegt in een podcast van een week geleden, 6 juli: het coronavirus muteert en is nu minder dodelijk, maar wel makkelijker overdraagbaar. Een logische evolutie voor een virus. Dat verklaart waarom er in de VS (en alle landen waar de eerste golf is geweest) wel infecties zijn maar minder doden.

Hij vraagt ook aandacht voor een nieuwe hypothese: het virus valt niet de longen aan, maar bloedvaten. Het is niet een specifieke orgaanziekte maar een aanval op bloedvaten, die zich overal in het lichaam kan manifesteren. Vooral plekken in het lichaam waar zich fijne netwerken van bloedvaten bevinden – longen, nieren, darmen, hersenen, etc – zijn kwetsbaar. ‘Covid-tenen’ die soms te zien zijn bij oudere kinderen, zijn het gevolg van verstopte bloedvaten in handen en voeten. Autopsie op overleden patiënten toont vaak duizenden kleine bloedpropjes. (tip M. Westerman en D. Rosenberg).

Science magazine had 2 juni een samenvatting van verslagen uit allerlei delen van de wereld die deze theorie onderbouwen. Hij zou ook verklaren waarom mensen met overgewicht, diabetes of hart- en vaatziekten extra kwetsbaar zijn: de cellen rondom hun bloedvaten zijn al verzwakt.

Tyler Cowen ziet een trendbuiging: het aantal doden in de VS nam eind juni weer toe.

Een lange reis …

Paaseiland ligt 3.686 km vanaf de dichtstbijzijnde kust, van Chili. Naar Colombia is het maar liefst 4.895 km hemelsbreed. Dat is ongeveer de afstand die je moet wandelen van Ierland naar de Cote d’Azur. DNA-onderzoek had in 2014 al vastgesteld dat de eilandbewoners nageslacht hadden verwekt met bezoekers uit Colombia, naar schatting in 1380. Nu blijkt dat de pre-Colombiaaanse zeilers nog veel verder waren gegaan: hun DNA is nu ook gevonden in de huidige bewoners van de Marquesas Eilanden, Frans-Polynesië; dat is ruim 7.300 km. Afgaande op de lengte van de DNA-strengen schatten ze dat het contact nog veel eerder had plaatsgevonden, tussen 1150 en 1230. Het zijn dus niet kleinkinderen van ‘Colombiaanse Paaseilanders.’

Wat we niet weten

Nature beschrijft vijf belangrijke dingen die we nog niet weten over het virus SARS-CoV2 en de ziekte Covid-19: waarom mensen zo verschillend reageren op een infectie; hoe ontstaat immuniteit en hoe lang duurt die; zijn er al nieuwe mutaties van het virus; hoe zou een vaccin werken; waar komt het virus vandaan?

Het brein

We worden niet noodzakelijk sterker doordat onze spierbundels groeien – maar vooral doordat ons zenuwstelsel verandert. Dat was al bekend onder intimi, maar de wetenschap heeft nu de bundel zenuwen geïdentificeerd. Dat verklaart waarom we niet meteen Popeye armen krijgen van het gewichtheffen en opdrukken. Vooral bij vrouwen en kinderen gaat die ontwikkeling heel langzaam. Het zijn de zenuwen die zich ontwikkelen, zodat ze ‘nadrukkelijker’ instructies van de hersenen kunnen doorgeven. Toegenomen kracht is niet altijd zichtbaar, wel voelbaar.

Ander geluid

‘Namens milieuactivisten overal ter wereld zou ik graag mijn excuses willen aanbieden voor de angst die we iedereen hebben aangejaagd, de afgelopen dertig jaar. Klimaatverandering bestaat. Maar het is niet het einde van de wereld. Het is niet eens ons belangrijkste milieuprobleem.’ Zo begint Michael Shellenberger de presentatie van zijn nieuwe boek ‘Apocalypse Never.’ Hij zegt dat hij al 30 jaar activist is, en heeft getuigd voor het Congres en de IPCC. Steven Pinker (‘The Better Angels of Our Nature’ en ‘Renaissance Now’) prijst hem, en zegt: ‘Sommige stromingen van de milieubeweging hebben zich vastgebeten in een verhaal van zonde en ondergang. Dat is contraproductief, anti-mens, en niet erg wetenschappelijk.’ Opvallend veel van deze pre-publicatie recensies, van onverdachte bronnen. Shellenberger vat samen (in het Engels even, uit tijdgebrek): Meer…

Entropie

De Tweede Wet van de Thermodynamica wordt vaak samengevat als: ‘Alles neigt naar wanorde.’ Preciezer: ‘Als een begrensd systeem in samenhang met zijn omgeving een kringproces doorloopt, dus waarbij de eindtoestand van dat systeem identiek is aan de begintoestand, dan kan de totale entropie van het systeem plus omgeving nooit afnemen.’ Dat is één van de consequenties, als je aanneemt dat er zoiets bestaat als entropie. (Het woord komt van het Griekse ‘entropo,’ wegrennen.) Maar wat een wonderlijke gedachte eigenlijk – alles vervalt tot wanorde. Hoezo? De wetten van Thermodynamica werden in de 19de eeuw ontwikkeld o.a. om de stoommachines te begrijpen en beter te laten werken. Maar ze werden door sociologen en historici omarmd om van alles te verklaren: als je er geen energie in stopt, dan valt alles uiteen. Samenlevingen, organismen, tempels, de wereld. Zonder de energie van een God zou er niets zijn.

De wetten voelden goed in de 19de eeuw, toen de Westerse wereld werd voortgedreven door een Industriële Revolutie en kapitalisme: zonder energie wordt het een zooitje. Maar hoe voelt dat, in een tijd waarin er geen schaarste meer is maar overvloed? Hebben we niet eerder te veel energie, dan te weinig? Al die druktemakerij heeft geleid tot klimaatverandering, files, verschraalde landbouwgrond. Dus stelt deze schrijver voor: laten we een Vierde Wet toevoegen: ‘Besloten of begrensde systemen bestaan helemaal niet.’ Laat de wetten van de themodynamica maar blijven waar ze vandaan kwamen: de natuurkunde.

Help NASA

Groepsopdracht: NASA wil het oppervlak van Mars in kaart brengen, om trajecten voor de ‘rovers’ te kunnen uitzetten. Maar dat is nogal een klus. Dus u wordt uitgenodigd: als u zich aanmeldt kunt u meedoen en foto’s analyseren die door eerdere Marsautootjes zijn gemaakt. U moet met uw muis oppervlakten afbakenen en kwalificeren: zand (moeilijk begaanbaar), aarde (top), platte stenen, minder dan 30 cm hoog (prima te doen) of rotsachtig (niet begaanbaar). Zie Mars van dichtbij, op uw laptop.

Afrika

Veelbelovende recensie van nieuw boek met de titel “Land of Tears: The Exploration and Exploitation of Equatorial Africa,” door Yale University prof Robert Harms:

‘Hij organiseert het verhaal rondom drie kleurrijke mannen die voor drie verschillende heersers werken. Allereerst Hamid bin Muhammad (bijnaam Tippu Tip, naar het geluid dat zijn geweren maakten) die zijn trouw verklaarde aan de sultan van Zanzibar, het Manyema Rijk stichtte en later overliep naar de Belgen.

Twee: Henry Morton Stanley, een professioneel avonturier die voor de New York Herald naar Afrika ging om de Britse wetenschapper David Livingstone te zoeken. Hij vond hem snel en volgde daarna de Kongo rivier stroomafwaarts, een reis van acht maanden waarin hij 30 keer gewelddadig kennismaakte met de lokale bevolkingen.

Tenslotte, de Italiaan Pierre Savorgnan de Brazza, in dienst van de Fransen, die de Kristalbergen aan de Afrikaanse oostkust over klom, langzaam naar de bron van de Kongo reisde en daar een grote Franse kolonie stichtte.’

Wereldschool

Je hoeft geen academische titel te hebben om een goede leraar te zijn. Dat is de gedachte achter Udemy, dat al tien jaar een platform is voor iedereen die ergens les in wil geven: deeg maken, pokeren, Adobe begrijpen, werken in een team, keyboard spelen, etc. Verboden: porno, wapens, haat. Udemy deed het al prima maar bloeit op sinds Corona. Jaaromzet 400 miljoen dollar. Leraren verdienen van niks tot 100.000 euro, of meer, per jaar. Udemy vraagt 50% van het ‘collegegeld.’