Wetenschapsfraude

Genetica ontdekt in 2015 verschillende studies (‘papers’) over een gen dat zij had ontdekt en beschreven in een publicatie in 1998. De verhalen waren allemaal gepubliceerd in China, en hadden hetzelfde taalgebruik, en dezelfde onregelmatigheden. Hoe waren die in de ‘peer review’ niet ontmaskerd? Ze ontwikkelde een software programma, getiteld Seek & Blastn (go.nature.com/2hsk06q), samen met een collega, om artikelen te vinden die bepaalde nucleotide sequenties verkeerd hadden geïdentificeerd. Ze ontdekten tientallen studies, waarvan 17 werden ingetrokken na vragen. Ze schreven naar 48 auteurs van dergelijke studies met vragen; niet één antwoordde. ‘Waarom is iedereen zo gretig om te praten over slechte research, maar heeft niemand zin om te praten over opzettelijke misleiding?’ Vraagt ze zich af. Haar theorie: fraude is een afwijking van de beroepsnormen, dus wetenschappers willen daar niet graag over nadenken. (tip JJ Saris)

Darm en depressie

Nieuw bewijs voor de interactie tussen onze darmen en hersenen, die loopt via de langste zenuw in ons lichaam, de vagus, tussen hersenen en ingewanden. Depressie wordt geassocieerd met aanwezigheid van een bepaalde bacterie in de darmen, zeggen onderzoekers in Leuven. Causaliteit niet duidelijk – ook niet of het één het gevolg is van het ander, of andersom.

Stad heeft toekomst

Steden zijn welvarender dan het platteland. Deels omdat er meer menselijke interacties plaatsvinden, maar naar nu blijkt, ook omdat steden slimmere, beter opgeleide mensen aantrekken. Selectieve migratie heet dat. Gedetailleerde burgerlijke stand van Zweden en de ‘Zweedse CBS’ stelt onderzoekers in staat om deze conclusie te trekken.

 

Quantum uitgelegd

Alles wat u wilde weten over quantum computing maar niet durfde vragen. Wat is een qubit. Waarom kan iets op twee plaatsen te gelijk zijn. Misschien dat u het begrijpt ….

Geen probleem (2)

Reacties op het verhaal ‘kinderen lopen geen merkbare schade op door veel op hun scherm te zitten.’ Lezer J. Groenendijk wijst op een Canadese studie in Jama (betrouwbare bron) onder 2.441 kinderen van 2 en 3 jaar oud. Die brengen gemiddeld 2,4 uur per dag achter een schermpje door (dit is normaal in de VS.) Studie zegt dat als ze ‘te veel’ tijd elektronisch spelen, ze op hun vijfde achter liggen op communicatie, motorische vaardigheden, probleemoplossen en sociale vaardigheden. Maar de studie zegt nergens wat ‘te veel’ is.

K. Venema verwijst naar een CBS-documentaire. Eerste bevindingen tonen dat de hersenen van 10-jarigen die meer dan 7 uur per dag op hun schermen zitten, er anders uit zien dan die van hun leeftijdgenoten. Sja, dat lijkt me ook. Deze en andere beweringen in het programma worden overigens niet onderbouwd.

Het artikel van gisteren zegt dat er geen verschil in de psychologische gezondheid (aanhankelijkheid, weerbaarheid, nieuwsgierigheid en positiviteit) is van 2-5 jarigen die meer of minder dan twee uur per dag op hun scherm zitten. De andere studie gaat over pubers, en ziet ook geen schade aan hun psychologisch welbevinden.

Dus. Wat kunnen we concluderen? Dat een iPad best de ontwikkeling van babies en peuters in de weg kan zitten; dat je niet 7 uur per dag achter zo’n ding moet zitten, ongeacht hoe oud je bent; en dat het voor psychologische gezondheid niet aantoonbaar verschil maakt. Dat is dus wat anders dan menselijke basisvaardigheden. En verder is het natuurlijk wel slecht voor je ogen, en is het leuker om te gaan sporten …

Geen probleem

(Wat een goeie foto, hé?) Hoeveel uur per dag kinderen op hun elektronische apparaten zitten maakt niets uit voor hun weerbaarheid, emotionele ontwikkeling of nieuwsgierigheid. Enquete onder 20.000 ouders. Andere studie, van 350.000 pubers, kon geen significante correlatie zien tussen schermtijd en emotionele ontwikkeling. Het is misschien slecht voor hun ogen. En het is ongezellig. Maar verder ….

Slaap en pijn

Als je pijn hebt, val je lastiger in slaap. Maar het is nog veel listiger, zegt een nieuwe studie: door slaapgebrek word je gevoeliger voor pijn. De vervulling van een vicieuze cirkel.

Weer een bijendoder

Fipronil, een insecticide die niet een neonicotinoide is, is dodelijk voor honingbijen. Een nieuwe verdachte dus voor ongebruikelijke – tamme – bijensterfte.

Niet te stuiten

Wetenschap heeft zijn eigen onstuitbare momentum. Als het kan, zal het gebeuren. Reageerbuisbabies, zoals vorige week in China. Klimaatmanipulatie, misschien begin volgend jaar. Meer wolken kaatsen zonlicht terug en verminderen zo de temperatuur op aarde. Dat hebben we geleerd van vulkaanuitbarstingen. De wolken van Pinatubo in 1991 zorgden voor de daling van 0,5º in de wereldtemperatuur, anderhalf jaar lang. Dus onderzoeken wetenschappers of je met ‘kunstmatige wolken’ ook dat effect kunt bereiken. De eerste praktijkproef zal waarschijnlijk ‘in de eerste helft van 2019’ plaatsvinden 20km boven de VS, onder auspiciën van een team van Harvard. Twee ballonnen zullen capsules met 100 gram calciumcarbonaat openen op de wolken, en observeren of het werkt.

Sociale mieren

Mieren die ziek zijn blijven weg van de kolonie. Ze werken langer door. Is dat om hun kinderen te beschermen tegen infectie?