Snelheid van het licht

 

Gevisualiseerd. Rond de aarde: 7,5x in een seconde. Van de Aarde naar de maan: 1,225 seconde. Van de aarde naar Mars: 3 minuten. Naar de zon: 8 minuten. Alles is betrekkelijk.

Slaap werkt

Waarom slapen wij? Experiment ontdekt dat er fysieke processen plaatsvinden tijdens de slaap, die ons brein klaar maken voor de nieuwe dag. Tijdens de diepe slaap aan het begin van de nacht, de ‘non-REM’ fase, worden de neuronen rustig en hebben ze minder zuurstof nodig. Daardoor vloeit er minder bloed naar de hersenen; maar die ruimte wordt overgenomen door het hersenvocht, dat letterlijk allerlei metabolische bijproducten ‘wegspoelt’ – waaronder beta amyloïden die sterk worden geassocieerd met Alzheimer’s.

Helpt niet

Planten in huis of op kantoor zijn leuk om naar te kijken maar maken de lucht niet schoner. Nieuwe studie spreekt conventionele wijsheid tegen.

Hitler’s gebit

Berlijn werd in mei 1945 veroverd door het Russische leger. Maar ze konden Adolf Hitler nergens vinden. Die had op 30 april zelfmoord gepleegd, en zijn lichaam was gecremeerd door zijn staf. Het enige wat nog herkenbaar was, was een kaak en enkele tanden en een kroon. Met hulp van de tandartsassistente en de orthodontist van patiënt Hitler werd het gebit het bewijs dat Hitler inderdaad dood was. Maar Josef Stalin besloot dat dit geheim moest blijven; de wereld moest blijven denken dat Hitler op de vlucht was geslagen. Zelfs maarschalk Zhukov, hoofd van de Russische krijgsmacht tegenover wie de Duitsers in Berlijn capituleerden, werd door Stalin in het duister gehouden. De tandartsassistente en de orthodontist werden gearresteerd en in goelag-kampen opgeborgen. (Pas bij een bezoek door Duits bondskanselier Konrad Adenauer 1955 werden zij en andere Duitse gevangenen vrijgelaten.) Stalin overleed in 1953 maar pas in 1965 publiceerde Elena Rhevskaya de waarheid. Zij was een bescheiden vertaalster die in die cruciale weken in het voorjaar van 1945 het hele proces van de verificatie van Hitler’s lijk had meegemaakt en genotuleerd.

De toekomst

Fraaie video, ingesproken door de onweerstaanbare Stephen Fry, legt uit hoe de combinatie van quantum computing en Kunstmatige Intelligentie de wereld zal veranderen, ‘meer zelfs dan de ontdekking van vuur of elektriciteit.’ AI leert van ervaringen; quantum computing kan dat leerproces krankzinnig versnellen. Kennis over medicijnen, energievoorziening, klimaat – alles wat belangrijk is voor ons voortbestaan – zou veel sneller ontwikkelen dan nu mogelijk is. De kern van het verhaal – hoe een qubit op twee plaatsten tegelijk kan zijn, tegelijkertijd twee verschillende dingen kan zijn en verandert op het moment dat hij wordt waargenomen – blijft nog steeds even onbegrijpelijk. Maar goed.

Het wordt warmer

Simon Kuper zette afgelopen weekeinde in de Financial Times nog eens op een rij waarom ‘Groene Groei’ een illusie is. We moeten kiezen: groei of groen. Allebei kan niet. De mensheid heeft in het verleden altijd groei boven groen verkozen.

Om een wereldwijde temperatuurstijging van maximaal 1,5º Celsius te bereiken moeten we onze CO2-uitstoot halveren, zegt IPCC. Maar onze CO2 uitstoot neemt nog steeds toe. En de wereldbevolking groeit intussen, 2% per jaar. En die wordt welvarender, dus zal meer energie verbruiken. Dus we moeten de uitstoot per eenheid BNP verminderen. Dat gebeurt wel, maar langzaam; het moet 10x sneller. Herbruikbare energie neemt toe? Ja, maar niet snel genoeg. We hopen dat we 30% van totale energieverbruik halen in 2050, maar het moet 60% zijn willen we dat doel van 1,5ºC halen, zegt IPCC. Europa vermindert zijn energie per eenheid BNP, jazeker – door productie te verplaatsen naar Azië. En vervuiling door transport per boot en vliegtuig wordt niet meegerekend. Onze infrastructuur – boten, vliegtuigen, vrachtwagens – is al gebouwd en zal nog zeker 20 jaar meedraaien. Goedkopere en efficiëntere energie betekent niet minder uitstoot, maar meer verbruik. Dit is altijd zo geweest. 80% van de mensheid heeft nog nooit in een vliegtuig gezeten, en verlangt daar hevig naar.

De enige manier om opwarming van de planeet te voorkomen is radicale gedragsverandering nu: verbod op vliegen, vlees eten en stadsuitbreiding. Een mega-recessie kan op die manier misschien de CO2-uitstoot ombuigen. Gaat het gebeuren? Geen enkel electoraat heeft ooit zijn stem uitgebracht op een lagere levensstandaard.  (Meestal citeer ik geen artikelen achter een betaalmuur, maar hiervoor maak ik een uitzondering. Ik kan slechts een slechte foto aanbieden, en wachten op een belletje van de juristen van de FT …)

 

 

Home Sweet Home

 

Alle 7,7 miljard mensen die nu op aarde wonen zijn afstammelingen van een groep die 200.000 jaar geleden woonde in de  Makgadikgadi Pan, een streek in Botswana. Dat beweren onderzoekers op basis van een onderzoek van oud genetisch materiaal. Ze werden meteen uitgedaagd door andere paleoantropologen.

Hoe diep is diep

Hoe diep is die zee? Schema van XKCD. Klik op afbeelding voor grote versie.

Zon goed voor buik

Hersenen en darmen communiceren met elkaar; misschien ook huid en darmen. Verhoogde blootstelling aan UVB stralen leidde tot veranderingen in de microbiotica in de darmen, wellicht met vitamine D als geleider.

Quantumbaas?

Google zegt dat het ‘quantum superioriteit’ heeft bereikt: een quantum computer heeft een berekening gemaakt in 200 seconden waar een ‘gewone’ computer 10.000 jaar over zou doen. Een kleine berekening, maar, zegt Google-baas Sundar Pichai in een lang interview met MIT: de eerste vlucht van de gebroeders Wright was ook maar 12 seconden. Quantum is potentieel net zo revolutionair als Kunstmatige Intelligentie, zegt hij. Interessant is de repliek van IBM, dat ook pioniert in quantum computing. De snelheid waarmee het bedrijf reageerde – een dag na de publicatie in Nature – maar ook de inhoud. Een gewone computer zou er niet 10.000 jaar maar 2,5 dag over hebben gedaan, zegt IBM, ‘conservatief geschat.’ En IBM zegt: ‘Een krantenkop waarin iets staat van ‘quantum superioriteit bereikt’ is bijna onweerstaanbaar – maar zal onvermijdelijk het publiek misleiden.’ Quantum computers zullen nooit superieur zijn aan gewone computers omdat ze allebei hun unieke talenten hebben. Ze moeten samenwerken, zegt IBM.