Walvispraat

Meesterlijk essay waarin schrijver ons laat zien hoe veel wij missen door walvissen (en als je doordenkt, alle dieren) gewoon te beschouwen als beesten die nooit hun mond opendoen. Door zijn werkdag te vergelijken met de werkdag van acht orka’s die rondreizen tussen West Schotland en Noorwegen. Samen, dus voortdurend kletsend. Hun taal, echolocatie, is zo veel rijker in allerlei opzichten dan de onze. ‘De geluiden van orka’s hebben een spectrum dat minstens tien keer groter is dan wat je ooit in La Scala zult horen.’

‘Als taal niet meer is dan het doorgeven van informatie, dan staat één walvis gelijk aan een stuk van het internet. Eén geluidsfragment kan net zo veel informatie bevatten als een complete speelfilm, compleet met geluidsband, emotionele kleuring en choreografie. Om iedere 1/100ste van een seconde een film te kunnen verwerken heb je flink wat verwerkingscapaciteit nodig. Dat hebben orka’s. Hun hersenen zijn kolossaal.’

Plus ça change

We maken ons nu vreselijk zorgen over gezichtsherkenning en hoe die technologie kan worden misbruikt door een politiestaat. Of wat er mis kan gaan als een A.I. zich vergist en gezichten door elkaar haalt. Maar dat deden we in de jaren ’80 ook – en toen maakten we ons zorgen over databanken.

 

Doorpakken

In 2013 stuurde Google een handvol medewerkers op lange reizen in experimentele auto’s met bijna-automatische besturing. Ze werden verteld: handen aan het stuur, en je wordt gefilmd. Wat gebeurde? Ze gingen zitten lezen, makeup aanbrengen, klooien met telefoondraadjes, op hun laptop kijken. En in slaap vallen.

Dat was het moment – dus zes jaar geleden al – dat Google (later Waymo) besloot: half werk is levensgevaarlijk. Mensen zijn onverbeterlijk. Als we zelfrijdende auto’s gaan ontwikkelen dan moeten we in één keer de sprong maken naar 100%, waarin mensen compleet overbodig zijn. Andere automerken, o.a. Tesla, verkopen nu ‘semi-autonoom’ rijden en dat vindt Waymo dus onverantwoord.

‘Olie blokkeert de elektrische auto’

Volgens nieuwsorganisatie Politico is de olie-industrie in de VS bezig de opkomst van elektrische auto’s te vertragen. Dat zouden ze doen door systematisch beleid op staat-niveau te beïnvloeden. Energiebedrijven die aanvragen doen voor de bouw van oplaadstations merken dat ze weerstand krijgen van lobbyisten en instanties. Een coalitie van pompstationhouders en autodealers genaamd ‘Freedom to Drive’ zegt in Colorado bijvoorbeeld: ‘waarom zou de gewone man middels zijn elektriciteitsrekening moeten betalen voor de rijke stinkerds die in Tesla’s rondrijden.’ Financiering zou o.a. komen van Exxon Mobil en bedrijven van Koch.

Op beeld zoeken

Een zoekopdracht op Google kan bestaan uit woorden of zelfs een foto; binnenkort wellicht ook een screenshot. In de Google 10.61 betaversie van de app ‘Assistant’ bevat een optie ‘Lens’ in de opdrachtenregel. Daarmee zou je een zoekopdracht kunnen geven naar vergelijkbare beelden.

Lastig

Californië heeft een wet aangenomen die ‘bots’ verplicht om duidelijk te maken dat ze geen mensen zijn. Dit om leugens, misleiding en manipulatie op sociale media te verminderen. Goed bedoeld, maar in de praktijk lastig. Wat is een ‘bot’? De Californische wet zegt: ‘Een geautomatiseerde online account waar alle of bijna alle handelingen of ‘posts’ van die account niet het resultaat zijn van een persoon.’ Daar zouden dus ook klantenservices van bedrijven onder kunnen vallen. Ander probleem: de online personen van de Russische Internet Research Agency waren vaak robots inderdaad, maar de meest invloedrijke handelingen werden gestuurd door mensen.

Krachtsport

Tijdens toernooien kunnen grootmeesters 6.000 calorieën per dag verbranden. Volgens een commercieel onderzoek in 2018 verbranden schakers in een match van twee uur evenveel als een toptennisser in een uur. Hersenactivieit, stress, versnelde ademhaling en verhoogde hartslag dragen allemaal bij. Voor de gemiddelde topschaker betekent dit een kilo gewichtsverlies per dag, dus 10 kilo na een toernooi van tien dagen. Anatoly Karpov verloor 11 kilo tijdens zijn wereldkampioenschap in 1984 tegen Gari Kasparov, en het toernooi moest uiteindelijk worden gestaakt.

Het betekent dat schakers tegenwoordig net zo veel aandacht besteden aan hun dieet als marathonrenners. Magnus Carlsen, wereldkampioen sinds 2013, merkte dat hij aan het einde van wedstrijden slechter werd. Een diëtist adviseerde hem: hou op met sinaasappelsap tijdens toernooien. Dat veroorzaakt een ‘sugar boost.’ Beter een mengsel van chocolademelk en halfvolle melk. De eerste grootmeester uit India, Viswanathan Anand, doet tijdens toernooien twee uur cardio fitness om rustiger te slapen. En nog veel meer voorbeelden

Voelt u zich bedreigd?

Vertegenwoordigers van Facebook ontmoeten vandaag afgezanten van 26 centrale banken op een vergadering in Basel, meldt de Financial Times. Facebook heeft in juni aangekondigd dat ze een nieuw betaalmiddel wil introduceren voor zijn 2,4 miljard actieve gebruikers in de wereld, getiteld Libra. Een soort crypto munt, maar dan anders. De agenda vandaag is geheim maar Frankrijk en Duitsland hebben al publiekelijk en gezamenlijk gezegd: ‘Geen enkele private entiteit kan monetaire macht opeisen, omdat die inherent is aan de soevereiniteit van landen.’ De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire zei vorige week dat de Libra niet in Europa moet worden toegelaten ‘zo lang er zorgen zijn over soevereiniteit en financiële risico’s.’ De bazen van de centrale banken van de VS en het VK lieten deze zomer al soortgelijke geluiden horen.

Wat een geweld

Nieuw onderzoek geeft een beter beeld van de onvoorstelbare schade die de inslag van de ‘Chicxulub’-planetoïde aanrichtte. De theorie dat deze inslag de verklaring is voor het plotseling uitsterven van bijna alle grote diersoorten 66 miljoen jaar geleden, waaronder de dinosaurussen, wordt steeds plausibeler. Amerikaanse geofysici hebben nu gaten geboord tot 130 meter diep in en rond de krater, die deels op Yucatan is en deels in de Golf van Mexico. (zie de vage cirkel linksboven op het schiereiland.)

Die doorsnedes van het sediment geven een beeld van wat er gebeurd moet zijn op die dag van de inslag. De planetoïde, 11 kilometer in diameter, sloeg een krater van 100 kilometer doorsnee en 32 kilometer diep. Dat wisten we, maar toen: tsunamis rolden weg van de inslag, botsten tegen het vasteland en rolden terug met golven van honderd meter hoog. Rotsen werden de lucht in geslingerd, sommige zo hoog dat ze op de maan moeten zijn beland, 384.000 kilometer ver. Over de hele wereld ontstonden bosbranden, door lava-achtige rotsen die terug vielen op aarde of door de hitte veroorzaakt door de inslag.

‘Normaal gesproken moeten we uit een paar centimeter rots afleiden wat er in een periode van duizend jaar gebeurde,’ zegt één van de onderzoekers. ‘Hier hebben we 130 meter voor één dag.’ (tip A. Nieuwland)

Samantha Power

Inteview met Samantha Power, voormalig journalist en ambassadeur bij de VN onder Barack Obama. Moet de VS harder optreden tegen China dat  afspraken met voeten treedt en militaire bases vestigt in de Zuidchinese Zee; Uigurs terroriseert; burgerrechten negeert; het internet censureert?

‘China probeert nu bij de VN de verkeersregels te veranderen, en de mensenrechten principes die nu meer dan 70 jaar de basis hebben gevormd voor internationale betrekkingen. Ze proberen de regels meer pro-censuur te maken, meer ‘pro-staat.’ Ze willen niet meer zo veel aandacht voor hogere waarden waartegen een staat zou moeten worden gemeten of beoordeeld.

‘Ze beginnen langzaam hun waardenstelsel te exporteren. Dan kunnen we gaan zeuren over mensenrechten – maar we kunnen ook kijken naar onze waarden, onze democratie, onze tradities, ons respect voor het individu en inzien wat een voordeel dat ons geeft in de wereldwijde worsteling. Ik denk dat we dan een hoop vrienden zouden maken.

‘Als wij, democratieën, echt geloven in dit model, als we echt geloven wat we lange tijd hebben geroepen, dat er een verband is tussen democratie en stabiliteit op de lange termijn en democratie en voorspoed, dan is het in ons belang om dat model stevig neer te zetten, en niet in onszelf te keren. Dus ik denk dat, hoe meer de macht van China toeneemt, je steeds meer Amerikaanse politici zult horen praten over waarden.’