Japan

wetenschap | via Adam Tooze | 22 jan 26

In 2023 kromp de bevolking met 850.000 mensen. In 2025 waren er nog 123 miljoen Japanners. De daling begon na 2010, toen de bevolking piekte op 128 miljoen. Volgens deze grafiek, afgeleid uit gegevens van het Japanse Nationaal Instituut voor Bevolkingsonderzoek (NIPSS), versnelt de krimp. Toenemende immigratie vertraagt het tempo.

Groenland

tech, politiek | ChannelPro | 1 juni 25(!)

'AI slurpt ongelooflijk veel energie en water, grotendeels om de chips te koelen. Is een probleem voor Amerikaans elektriciteitsnetwerk en watervoorzieningen, er is groeiende oppositie tegen datacenters van omwonenden. In Groenland hernieuwbare energie en water in overvloed, natuurlijke koeling dankzij ijzige wind, en het is lekker leeg en NIMBY-vrij om sci-fi steden voor tech-miljardairs te bouwen. Ligt precies tussen EU en VS, dus makkelijk kabels te leggen. Het spul dat je nodig hebt om batterijen en chips en raketten te maken zit in de grond. 

Als je alleen militaire bases en grondstoffen wil in Groenland, hoef je niet eigenaar te zijn. Maar als het "brein" van de VS zich in het buitenland zou bevinden, onder buitenlandse jurisdictie, is dat niet acceptabel. Als AI de 'olie' van de 21ste eeuw wordt, en de leiders in AI dingen echt op een kolossale schaal zien groeien (wat nodig is om hun beurskoersen te rechtvaardigen), wordt de plek waar je het bouwt geopolitiek belangrijk (denk ook aan Taiwan en TSMC). En voor James Bond-slechteriken als Musk en Thiel heeft het een geweldige esthetiek, een blanco vel om hun visie op te tekenen.'

Maar als deze theorie klopt - waarom dan niet Alaska? 

ingezonden door R. Leslie

Epstein

politiek | Democracy Docket | 19 jan 26

Er zijn nu meer dan 30 dagen verstreken sinds de dag dat het Amerikaanse Ministerie van Justitie alle 'Epstein-Files' had moeten vrijgeven, zoals opgedragen door het Congres. Tot nu toe is minder dan 1% openbaar gemaakt. Zegt van het Ministerie zelf.

Intelligente mensen zijn 'socialer'

psychologie | Aporia | 12 jan 26

Voordat we hier in duiken moeten we met elkaar afspreken: is 'socialer' de beste vertaling voor 'more liberal' in Amerikaans taalgebruik? Betekent 'liberal' 'sociaal betrokken?' Of 'vooruitstrevend?' Of 'links?' Het artikel zelf zegt: 'Intelligente mensen zijn minder racistisch, seksistisch en homofoob. Ze zijn minder religieus en minder nationalistisch. Ze steunen vrije meningsuiting, immigratie, seksuele vrijheid, abortus, homo-huwelijken en legalisatie van marihuana.' En zegt: 'liberal betekent niet 'woke' en ook niet 'Democrat' (als in de politieke partij).'

Hoe komt dit? Een reden is een cognitieve denkfout. 'Ze extrapoleren vanuit hun eigen ervaringen en denken dat minder normatieve beperkingen zal leiden tot meer welbevinden in de maatschappij.' Een andere is: intelligente mensen zijn minder instinctief, zijn geduldiger en kunnen beter relativeren.

Trump

politiek | NY Times | datum

Ezra Klein interviewt Yuval Levin, een commentator en auteur uit de traditionele hoek van conservatieven. Die zegt: president Trump heeft helemaal niet zo veel gedaan als we denken. Beleid wordt meestal gevormd door wetgeving, dat verankert voornemens voor langer dan een ambtsperiode. Maar bij Trump zie je 'veel activiteit, weinig actie.' 'Trump heeft in zijn eerste jaar minder wetten getekend dan enig andere president in de recente geschiedenis.'

Kleinere overheid? De zogenaamde “big, beautiful bill” verhoogde uitgaven voor immigratiebeleid en defensie, de rest bleef gelijk - dus de federale overheid gaf vorig jaar méér uit dan in 2024 - 4%, om precies te zijn.

De Senaat heeft wel degelijk teruggeduwd. 'Op de website staat een lijst van kandidaten voor overheidsfuncties die zijn aangedragen door Trump, maar daarna weer ingetrokken omdat ze niet werden gesteund door een meerderheid. Dat zijn er 54 tot nu toe.' Eentje per week, gemiddeld.

Ook de rechtbanken houden deze regering in toom. Er zijn 573 zaken tegen de regering aangespannen tot nu toe; ongeveer 230 zijn nog gaande. 'Van de zaken die zijn beslist heeft de regering er 57% verloren. Dat is heel, heel zwak voor een federale regering in federale rechtbanken.'

Wel heeft Trump culturele invloed gehad. Universiteiten zijn gedwongen om na te denken over hun financiën. Overheidssubsidies zijn niet meer vanzelfsprekend. Hetzelfde geldt voor andere landen: de VS is niet langer de vanzelfsprekende bondgenoot. 'De stabiliteit die mogelijk werd gemaakt door een voorspelbare, betrouwbare overheid was een enorme subsidie voor het dagelijks leven in Amerika.'

Tot slot een citaat dat hier niks mee te maken heeft maar te mooi is om niet door te geven: Ezra Klein citeert een voormalige stafmedewerker in het Witte Huis, die hem vertelde: 'Donald Trump een briefing geven voelt alsof je probeert een eekhoorn te vangen in je tuin.'

(tip R. Leslie)

Niet te snel oordelen

wetenschap | The Guardian | 13 jan 26

Bewonderenswaardig voorbeeld van evenwichtige verslaggeving door The Guardian. De krant rapporteerde net als talloze andere media over zogenaamde 'microplastics' die in hersenen, testes, placenta en aderen van mensen waren aangetroffen. Nu doet de krant uitgebreid verslag van wetenschappers (waaronder Frederic Béen van VU Amsterdam) die de degelijkheid van deze studies in twijfel trekken. 'Er is geen twijfel dat er plastic-vervuiling in de natuur is,' zegt het artikel. 'Maar het is niet duidelijk of dit gevaar oplevert voor de gezondheid.'

De kritiek richt zich vooral op de methodologie van de eerste onderzoeken. Er is geen suggestie dat we ons geen zorgen meer hoeven maken; wel, dat we beter onderzoek moeten doen voordat we beslissen of er een probleem is of niet.

Groenland kopen?

economie | Tyler Cowen | 9 jan 26

De discussie over Groenland doet econoom Tyler Cowen denken aan zijn eigen onderzoek, 20 jaar geleden, in een dorpje in Mexico. General Motors wilde een circuit bouwen om daar auto's te testen, en was bereid om fors te betalen voor de grond in en naast het straatarme dorp. 'De onderhandelingen duurden niet lang. De dorpsbewoners voelden zich niet gerespecteerd, ze vertrouwden het aanbod niet, en waren bang dat ze onder voet zouden worden gelopen. Ook de belofte van betere wegen, scholen en artsen - plus meer geld - had geen effect.'

Groenlanders moeten verleid worden, niet omgekocht, concludeert Cowen. Dat vergt misschien 20, 30 jaar geduld.

Af en toe ....

politiek | NY Times | 10 jan 26

... zie je een glimp van oppositie onder Amerikaanse politici. President Trump wilde subsidies voor wetenschappelijk onderzoek met 22% verminderen; 'fundamenteel' onderzoek zelfs halveren (56% eraf). Een coalitie van Democraten én Republikeinen in de Senaat heeft vorige week een akkoord bereikt over een tegenvoorstel: 4% minder voor de totale begroting, en een korting van minder dan 1% voor fundamenteel onderzoek.

Hoed u voor namaak

nieuws | YouTube | 11 jan 26

Ik ben de afgelopen tien dagen al door twee verschillende Bicker-abonnees getipt over video's op YouTube van de hand van de invloedrijke Amerikaanse journalist George F. Will. Hij was adviseur van Ronald Reagan, winnaar van een Pulitzer voor journalistiek werk, tientallen jaren columnist voor allerlei media, en nu nog steeds voor de Washington Post, de krant van Trump-lakei Jeff Bezos.

Maar deze video is duidelijk nep - de lippen van George Will bewegen niet synchroon met de gesproken tekst. Hetzelfde geldt voor deze video. De stem lijkt op die van George Will, maar ja, AI ...?

Deze video is van YouTube gehaald 'door de uploader,' meldt YouTube.

Als ik zoek op 'George Will' krijg ik een serie video's die allemaal dateren van 'twee weken geleden.' De afzender is 'George F. Will,' maar het kanaal heeft 86 volgers ... De video's hebben spectaculaire titels als 'Trump declares emergency powers' en "Fox News STOPS BROADCAST after Trump LOSES CONTROL ON AIR.'

Dergelijk spectaculair nieuws zou binnen minuten moeten zijn overgenomen door de andere media, maar dat is niet het geval. Kortom - aanwijzingen dat beeld en geluid van Will zijn 'gekaapt' door een onruststoker.

Dalende

tech | FT | 3 okt 25

Dit is al weer wat ouder (in Bicker-lichtjaren), maar toch het overdenken waard voor wie zich zorgen maakt over 'sociale media.' Bovenstaand resultaten van een doorlopende enquete onder 250.000 respondenten in 50 landen, in opdracht van de Financial Times. Alleen onder oudjes neemt aandacht voor 'sociale media' toe, de jongeren kijken er sinds 2022 steeds minder naar. (FT is zeer zuinig tegenover non-abonnees, dus als de link niet werkt, gebruik archive.ph.)

Venezolaanse olie

economie, politiek | Adam Tooze | 5 jan 26

Historicus Adam Tooze heeft weer wat pareltjes gevonden. Venezuela heeft grootste oliereserves ter wereld? Meer dan Saoedie-Arabië? Ja. Maar wel inferieure olie. 'Driekwart van dat volume is extra zware ruwe olie uit de 'Orinoco Belt" in Oost-Venezuela. (...) De dikte komt in de buurt van asfalt, met veel zwavel en metalen.'  Deze olie is duur om te raffineren en is pas rendabel bij olieprijzen boven het historisch gemiddelde.

Ander verhaal, dat Tooze trof op de website ITN: Amerikaanse (en Europese) oliemaatschappijen profiteerden van de 'apertura petrolera' onder Hugo Chavez in de jaren '90. Nu ze het land zijn uitgegooid eisen ExxonMobil en ConocoPhillips schadevergoeding, 45 miljard dollar. 'Een contract, puur en simpel,' zei Exxon-baas Rex Tillerson in een van de honderden pagina's van hun claim.

Maar in hun contract stond ook dat het document "geen enkele verplichting oplegt aan de Republiek Venezuela en ook haar soevereine macht op geen enkele manier zal beperken."

Dit en meer details in de mail. De 'substack' is voor abonnees maar als u zich hier abonneert krijgt u de e-mail en die heeft geen betaalmuur.)

De kracht van een goed ontworpen beeld:

politiek | YouGov | 29 jan 25

Vergelijk het artikel, hier, met bovenstaand beeld.

Productiviteit

economie | ILO via Adam Tooze | 19 dec 25

Is de VS zo veel productiever dan de EU, zoals Amerikanen jaar in, jaar uit beweren? Niet volgens de cijfers van de International Labour Organization. Het gemiddelde ligt wel lager, omdat enkele grote landen (Duitsland, Frankrijk) onder de VS presteren.

Warner Bros

politiek | Democracy Docket | 11 dec 25

Netflix wil Warner Brothers Discovery kopen. Nadat ze het eens waren geworden over een fusie, komt er opeens een andere filmstudio met een 'vijandig' bod: Paramount.

Maar dit gaat niet over Hollywood, zegt deze nieuwsbrief. Het zit als volgt.

Paramount, eigenaar van CBS en dus van de gezaghebbende nieuwsprogramma's van die TV-zender, werd eerder dit jaar overgenomen door Skydance. Sinsdien is de hoogste baas David Ellison, zoon van Larry Ellison, baas van Oracle. Ellison benoemde een nieuwe chef nieuws bij CBS, om de zender wat minder 'linksig' te maken. Oftewel: Trump-gezinder.

Warner Brothers is eigenaar van ... CNN. Dat zou dus eigendom zijn geworden van Netflix. Nu is er dat alternatieve bod van Paramount, van de familie Ellison die al heeft laten zien dat ze rekening houden met de mening van de President over verschillende mediabedrijven.

Op woensdag zei Trump dat de leiding van CNN 'zeer oneerlijk' is en 'niet langer zou moeten worden gedoogd.' Hij voegde toe: iedere overname van Warner Bros 'moet gegarandeerd en zeker ook CNN omvatten.' De President heeft, direct of indirect, de macht om een overname van Warner Bros te blokkeren of te sanctioneren.

Dus, concludeert Democracy Docket, dit is wat er gebeurt: Trump wil na CBS ook CNN de mond snoeren, en hij wordt daarbij geholpen door bevriende miljardairs.

('Democracy Docket' is een anti-Trump mediaplatform opgericht door advocaat Marc Elias, die rechtszaken aanspant tegen alle voornemens van Trump die de rechtsstaat ondermijnen. Elias spant zaken aan tegen 'gerrymandering,' de jacht op immigranten, de benoeming van niet-gekwalificeerde officieren van justitie, etc.)

... dan u dacht

politiek | WSJ | 27 nov 25

Lang onderzoeksverhaal in de Wall Street Journal ontvouwt strategie van Russisch president Poetin, 'ontworpen nog voor de inauguratie van president Trump,' om de klassieke buitenland-beleid bureaucratie van de VS te omzeilen en de nieuwe regering ervan te overtuigen dat Rusland niet een militaire bedreiging vormt maar een land van oneindige mogelijkheden. Olie, gas, zeldzame mineralen en joint ventures op allerlei vlakken.

Belangrijkste ambassadeur van Poetin is Kirill Dmitriev, voormalig Goldman Sachs bankier, gestudeerd in de VS. Het laatste 'vredesplan' was mede door hem ontworpen, in het zomerhuis van Steve Witkoff in Florida, bijgestaan door Trump's schoonzoon Jared Kushner. Dmitriev stelde daar onder andere voor om de 300 miljard dollar Russisch geld, nu bevroren in België, vrij te maken voor joint ventures van de VS en Rusland. Bijvoorbeeld: samen de grondstoffen delven onder de Poolzee, waar ze tenslotte buurlanden zijn. Samen raketten lanceren naar Mars.

Terwijl de ogen van de traditionele diplomaten en politici zijn gericht op een vredesproces, betovert Rusland de Amerikaanse onderhandelaars met investeringsprojecten na de oorlog waar iedereen rijk van zou worden.

Lucratieve projecten in Rusland, waarbij Amerikaanse bedrijven vooraan in de rij staan en Europese concurrenten opzij geduwd. Enkele oude vrienden van Poetin uit Sint Petersburg, nu miljardairs, hebben de afgelopen maanden onderhandeld met Amerikaanse ondernemingen.

Een hoge vice president van Exxon, Neil Chapman, sprak met de baas van Rosneft in Doha om het Sakhalin olieveld te heropenen. Die samenwerking was in 2022 opgeschort, na de invasie van Oekraine.

Beleggingsfirma Elliott Investment Management (hoofdkantoor West Palm Beach) onderhandelt om een belang te kopen in de gaspijpleiding van Rusland naar West-Europa, die ook werd afgesloten na de invasie.

Zakenlieden met banden met het Kremlin - Timchenko, Kovalchuk en de Rotenberg familie - hebben Amerikaanse bedrijven concessies aangeboden om gas te winnen in de Zee van Ochotsk (tussen Japan en Siberië).

Een zekere Gentry Beach - studievriend van Donald Trump jr. - probeert een gasveld in de Russische Poolzee te kopen. Concept-contracten ingezien door de Journal.

En zo gaat het artikel maar door. Met bronnen, namen en zelf opgeduikelde documenten.

Kernenergie

tech | FT | 24 nov 25

Bedrijf X-energy heeft het afgelopen jaar 1,4 miljard dollar opgehaald om 150 kleine kernreactoren (Small Modular Reactors) te bouwen in de VS en Engeland. Honderdvijftig. Voor Amazon, Dow en Centrica. Die laatste is een investeerder in 'de energietransitie.' Amazon is sinds vorig jaar een belangrijk aandeelhouder in X-energy.

Bicker-lezer Arie Kaizer deed een snelle AI-zoektocht. Alle grote bedrijven die energieslurpende AI ontwikkelen, investeren zwaar in SMR's. Ze sluiten ook contracten met bouwers van centrales, voor toekomstige energie-afname. (details hier.)

De politiek praat, de markt regeert.