Steden

CO2 belasting

Een heffing op CO2 verbruik is de meest effectieve, meest democratische, meest realistische methode om de CO2 uitstoot van de mensheid te verminderen. Beter dan investeringen of subsidies door overheden. ‘Every part of the economy and each decision we make would be shaped by such a tax. A carbon tax would pull billions of different levers in an economy that is both complex and saturated in fossil fuels.’ Zegt Tim Harford, econoom en FT-columnist.

Oh nee, toch niet

‘Ontcijfering’ van het Voynich manuscript is misschien voorbarig. Deskundologen kwamen gisteren met kritiek.

Ontcijferd?

Het Voynich manuscript, genoemd naar een Poolse boekhandelaar die het document ontdekte in 1912, is nog steeds niet ontcijferd. Vorig jaar meenden Canadese onderzoekers dat ze het met AI konden ontcijferen  

Maar het is opvallend stil geweest sindsdien. Nu beweert een onderzoeker van de U. van Bristol dat hij de taal heeft ontcijferd. Het is geen Hebreeuws of Arabisch maar proto-Romaans, zegt hij; uniek omdat dit de spreektaal was vóór Latijn, en de rijke mensen – de boekenlezers – geen boeken wensten in platte volkstaal. Volgens deze onderzoeker is het geschreven door Dominicaans nonnen voor Maria van Castilië, koningin van Aragon.

Minder simpel dan ‘t lijkt

Wereldhandel is niet eendimensionaal. Een paar voorbeelden: Chinezen kochten vorig jaar meer Cadillacs dan Amerikanen – en die auto’s werden gemaakt in China. Het aantal werknemers van Amerikaanse multinationals in China is sinds 2009 met 86% toegenomen; in de VS met 22%. Eerst was er mondialisering van fabricage; nu is er mondialisering van consumptie. De VS is niet langer de aantrekkelijkste markt om spullen te verkopen, dat is China waar het gemiddelde inkomen sinds 2010 is verdubbeld. En toch – in de afgelopen twee jaar onder Trump is het aantal industriebanen in de VS met bijna een half miljoen gegroeid. Het is niet simpel.

Uit 1982

Deze twee grafieken zijn voorspellingen gemaakt in 1982, en ze zijn vrijwel perfect uitgekomen. Dit jaar bereikt het niveau van CO2 in de atmosfeer 415 ppm (parts per million), en is de temperatuur ongeveer 1ºC hoger dan voor het industriële tijdperk. Ramingen waren gemaakt door wetenschappers in dienst van olieproducent Exxon. Ze voorspelden ook dat toenemende CO2 het ‘broeikas effect’ zou vergroten, de aarde en de oceanen zou opwarmen, klimaatverandering zou veroorzaken. Exxon publiceerde de studies nooit en wordt nu in rechtszaken verweten dat het moedwillig deze en andere kennis heeft verzwegen.

Vloeken in de kerk

Deze nieuwsbrief is mede gebouwd op de overtuiging dat het geschreven woord de meest efficiënte manier van informatie-overdracht is. Zie de beginselverklaring. Maar dat is lang niet altijd zo. Boeken zijn verrassend slecht in het overdragen van kennis, zegt dit essay. Dat komt omdat we denken dat lezen wel voldoende is. Maar het meeste bent u na een paar weken alweer vergeten. Om woorden op een pagina echt te absorberen moet u aantekeningen maken, stoppen en reflecteren, liefst uzelf overhoren. Om dezelfde reden zijn lessen – op school of universiteit – zo ineffectief. Onze aandachtsspanne is te kort. Om informatie te absorberen moet je ermee engageren. Dus een goede les wisselt monoloog af met een uitdaging aan de klas.

Inflatie?

Technologie maakt het leven goedkoper. Maar hoeveel? Hoe meet je de economische waarde, in termen van kostenbesparing, van bijvoorbeeld een zakcomputer die allerlei werk doet dat voorheen door mensen werd gedaan: vertalen, brieven schrijven, de krant bezorgen, etc. Zelfs coryfeeën van de Amerikaanse centrale bank twijfelen. Oud-baas Alan Greenspan: ‘Als je inflatie meet op 2% zoals nu, dan is dat het equivalent van nul op wat consumenten werkelijk kopen.’ De huidige voorzitter Jerome Powell noemt het ‘één van de grote uitdagingen van onze tijd,’ voortdurende druk op inflatie. Maar hij weet het ook niet zeker, want niemand weet zeker of de indexen wel op de correcte manier wordt berekend. Stel nu eens dat inflatie al tien jaar inderdaad 0% is en niet 2%. Dan hoeft de rente niet meer omhoog. Dan is de afgelopen tien jaar de koopkracht met 22% (samengestelde rente) gestegen. Dan valt het misschien wel mee met die stagnerende inkomens. Misschien is de arbeidsproductiviteit veel harder gestegen dan we denken. Zijn aandelen niet overgewaardeerd. Maar niemand weet het zeker, want niemand weet hoe je technologie vertaalt in waarde. (tip M. van der Voort)

Altijd leuk

Onweerstaanbaar verhaal: hoogleraar medicijnen ontwikkelt manier om te winnen met roulette en fopt casino’s, wint een fortuin. Richard Jarecki werd geboren in 1931 in Stettin (toen Duitsland, nu Polen), emigreerde met zijn ouders in 1938 naar de VS en ging studeren. Werd gerespecteerd wetenschapper. Maar zijn liefde voor en talent met getallen gebruikte hij het liefste voor gokken. Zijn theorie: casino’s gooien kaartspellen en dobbelstenen iedere avond weg; maar de roulettetafels blijven onaangetast, soms decennia. Daar zou toch een slijtage moeten ontstaan die de kans op bepaalde nummers vergroot ….?

Hoop voor kernafval

Gerard Mourou, winnaar van de Nobelprijs voor natuurkunde 2018, pleit voor het vernietigen van kernafval met laserstralen. Dat verkort de tijd dat het spul radioactief is van duizenden jaren naar enkele minuten. De ultra-intense dosis laserstraling, van korte afstand, dient de atomen een soort ‘karateklap’ toe waardoor deze uiteen vallen en nieuwe atomen vormen die niet radioactief zijn.

Probleem is: deze ‘transmutatie’ wordt al tientallen jaren bestudeerd in de VS, Duitsland, België en Japan, zonder veel zicht op praktische toepassing. Fysiek zou het mogelijk moeten zijn, zegt een prof, maar er zijn zoals altijd stappen onderweg die heel lastig zijn. Frankrijk haalt 71% van zijn elektriciteit uit kernenergie, verreweg het grootste percentage in de wereld, en heeft dus ook het grootste probleem met kernafval. (tip A. Nieuwland)