Onbetrouwbaar

Wikipedia is onbetrouwbaar, zei Russisch president Vladimir Poetin vorige maand, en dus moet de Grote Russische Encyclopedie snel online gezet worden.

100 meter

De uitbarsting van de vulkaan Anak Krakatau in 2018 veroorzaakte een tsunami die in aanvang een hoogte had van 100 tot 150 meter. Toen de golf een uur later land bereikte, op Java en Sumatra, was hij al gezakt tot ‘slechts’ tien meter hoogte. Toch veroorzaakte hij 400 doden. Als de golf eerder land had bereikt, in een dichter bevolkt gebied, was de schade dus veel groter geweest. De eerste uitbarsting van de Krakatau in 1883 bracht een golf van 43 meter hoogte teweeg die 36.000 levens eiste – in een tijd dat Indonesië veel minder dicht bevolkt was.

52 dingen

Een jaarlijks cadeau: ’52 Dingen Die Ik Dit Jaar Heb Ontdekt’ van Tom Whitwell. Hier een paar. Moeilijk kiezen, want ze zijn bijna allemaal verrukkelijk:

De mensheid produceert ieder jaar 1.000x meer transistors dan korrels graan en rijst bij elkaar.

Placebo’s zijn zo effectief dat zelfs placebo placebo’s werken: een ‘pijnzalf’ met nul actieve ingrediënten werkte zelfs als hij niet werd gebruikt door de patiënt. De simpele wetenschap dat hij in het medicijnkastje lag, was voldoende om de pijn te verminderen.

Mensen houden er niet van om gevoelige vragen te stellen. Maar ze vinden het niet erg om ze te beantwoorden. Dus researchers hoeven geen tijd te verdoen met het formuleren van lastige onderwerpen.

De politie van Korea gebruikt vijf klonen van een labrador genaamd Quinn, afgericht op het ruiken van bommen, die beroemd werd toen hij in 2007 een gekidnapped meisje terugvond.

En dus nog 48 …

Snelwegen

Glasvezel maakt snelle overdracht van grote hoeveelheden data mogelijk. Maar is nog betrekkelijk nieuw: de eerste intercontinentale kabel was die onder de Atlantische Oceaan, in 1988 gelegd in opdracht van British Telecom, AT&T en France Télécom. De capaciteit was 10x die van de oude kabel. In de 30 jaar sindsdien is in rap tempo over de hele wereld een netwerk aangelegd, zoals deze video laat zien.

Oude kabels worden niet meer gebruikt voor telefoonverkeer maar blijken nuttig als seismografen: ze helpen onderzeese aardbevingen registreren.

Censuur

Singapore heeft Facebook bevolen om een pagina te verwijderen die is ge’post’ door iemand in Australië. Een nieuwe dimensie aan censuur: een land mag bepalen wat er binnen de grenzen gebeurt, maar is een webpagina in het buitenland die zichtbaar is in Singapore ook ‘in’ Singapore? Hetzelfde dilemma met het ‘recht om vergeten te worden’ dat de EU oplegt aan Google – strekt zich dat uit over de wereld, of houdt het op bij de grenzen van de EU? Ben Evans: ‘Het is makkelijk om te zeggen dat platforms gereguleerd moeten worden – maar wiens regels, en waar‘ ….?

5G voor de digiB

5G uitgelegd voor de leek (en zijn we dat niet bijna allemaal?) door de onvolprezen Benedict Evans, voormalig telecom analist en nu schrijver en analist bij Andreessen Horowitz.

Wat is het? Een dikkere pijplijn voor mobiel internet. Dus meer en snellere data? Dat hangt af van de omgeving, in de meeste gebieden zal internet niet sneller zijn dan nu met 4G, en sowieso niet sneller dan vast internet. Wat gaan mensen ermee doen? Dat is nu het mooie – dat weet niemand. Dat hangt af van de creativiteit van aanbieders en de nukken en grillen van de consument. Gaat het zelfrijdende auto’s helpen? Niet noodzakelijk. De data die deze auto’s verzenden en ontvangen hoeven niet per se live of mobiel te zijn; je kunt ook ‘s avonds in de garage de autopiloot voorzien van nieuwe wegenkaarten.

Dus wat heb je er aan? Wat is de killer app? Zegt Benedict: ‘In 2000, toen ik nog een baby telecom analist was, vroeg iedereen ‘Wat is de killer app voor 4G?’ en het antwoord was: ‘Videogesprekken.’ Dat kwam er dus niet van (althans niet in de ouderwetse zin van betalen per telefoontik) dus de killer app van het internet in je broekzak was, nou ja, internet in je broekzak.’

Eén bijzonderheid van 5G is misschien handig voor grootverbruikers: je kunt het netwerk ‘in plakjes snijden,’ zodat segmenten van de capaciteit los kunnen worden verhuurd aan grootverbruikers. Voor een bepaald geografisch gebied, of een bepaald tijdvak. Of extra snel, of extra langzaam (de ijskast heeft geen breedband nodig.)

Binnen de familie

Uit een enquete in Riyadh in 2017-18 bleek dat bijna 40% van de ondervraagden getrouwd is met een familielid, meestal een neef of nicht in de eerste graad. ‘Huwelijken binnen de familie hebben de voorkeur in veel landen, vooral onder Moslims,’ stellen de onderzoekers. Vergelijk dat met de theorie gepubliceerd in Scientific American vorige maand: dat tolerantie en individualisme in Christelijke culturen zich mede ontwikkelden doordat de Katholieke kerk in de vroege Middeleeuwen een verbod uitvaardigde op incest en huwelijken binnen de familie.

Keuzes, keuzes

Twee stukken over de haalbaarheid van ’emissieneutraal’ in 2050. Eén van een Yale professor economie, gepubliceerd door het IMF; één van een schrijver en onderzoeker van Y Combinator, het Silicon Valley broeinest voor nieuwe bedrijven.

De eerste komt tot de conclusie: het kan, we hebben de technologie en de kennis om onze gewoontes te veranderen zowel in energie-opwekking als in het afvangen van broeikasgassen. Maar het is duur, waarschijnlijk te duur: een wereldwijde belasting van 70 euro per ton CO2 zou voldoende zijn maar ondraaglijk voor armere landen.

Michael Nielsen zegt: we kijken te veel naar energie-opwekking, te weinig naar CO2 opslag. Die kost nu 100 dollar per ton CO2, om de hele jaarlijkse uitstoot van de VS op te slaan zou 600 miljard dollar kosten. De begroting van het Pentagon is 700 miljard. Maar als de technologie goedkoper wordt en zakt tot 10 dollar per ton, is het 60 miljard; en dat is niet zo extreem. De EPA schatte in 2011 dat de Amerikaanse samenleving 65 miljard dollar per jaar betaalt om te voldoen aan bestaande milieuwetgeving – voor bijvoorbeeld katalysatoren in uitlaatpijpen, filters op schoorstenen etc.

Commercie buigt

Apple Maps en Weather laten de Krim zien als Russisch grondgebied – als je die apps gebruikt in Rusland. In de rest van de wereld ziet het schiereiland er uit als onderdeel van Oekraïne.

Shakespeare's hulp

Machine learning bevestigt oude theorie: delen van Shakespeare’s toneelstuk ‘Henry VIII’ zijn geschreven door John Fletcher. Die was ook  verbonden aan het toneelgezelschap ‘the King’s Men’ en volgde Shakespeare op toen die overleed in 1616. In 1850 noteerde literair analist James Spedding al dat eigenaardigheden van Fletcher opdoken in een stuk dat op naam stond van de grote Shakespeare.