Indicator
De snelheid waarmee mensen lopen als vroege veertigers is een aanwijzing voor de snelheid waarmee hun lichaam en hersenen verouderen. Mensen die langzamer lopen hadden oudere gezichten en zelfs kleinere hersenen dan hun leeftijdgenoten. Dat concludeert een onderzoek in Nieuw-Zeeland dat 1.0000 mensen volgde gedurende meer dan 40 jaar. Kan helpen om vroeg in te grijpen in leefgewoonten, voordat die leiden tot versnellende aftakeling. (tip A. van Rossum)
Inflatie
Het aantal ‘undergraduate’ (oftewel ‘bachelors’ of ‘kandidaats’) studenten in Engeland is sinds 1990 vervijfvoudigd. En hun niveau is ook spectaculair toegenomen: het percentage dat afstudeerde met een 8 of 9 verviervoudigde tussen 1994 en 2019. Er zijn bijna 10x zo veel ‘Masters.’
Een mirakel? Is de Engelse jeugd collectief veel slimmer geworden? Nee. Een studie in 2007 concludeerde dat studenten die vieren en vijven kregen in de jaren ’80, in de mid-2000 jaren zessen en zevens zouden hebben gekregen. Internationaal vergeleken waren ze niet slimmer geworden, en dat is nog steeds niet het geval.
De afgestudeerden zijn ook niet indrukwekkend: in 2016 zei de OESO dat de Engelse studenten in het onderste 33% procent scoorden op basisvaardigheden, onder 23 OESO-landen. Engeland is het enige landen in de OESO waar 16- tot 24-jarigen net zo slecht scoren als 55-tot 65-jarigen in lezen en rekenen.
Cijferinflatie, dus. Waar komt die vandaan? Perverse prikkels voor universiteiten. De vergelijkende tabellen die in 1993 werden geïntroduceerd kijken naar gemiddelde eindcijfers. Dus – geef hogere cijfers. Ander criterium is: hoe snel krijgen de afgestudeerden een goede baan? Maar werkgevers kijken naar cijferlijsten. Dus – geef hogere cijfers. Studiebeurzen gaat sinds 2011 niet langer naar de universiteiten maar naar studenten, die weer de ‘league tables’ bestuderen. Studenten bepalen of een universiteit groeit of niet. Niet langer de professoren.
Intussen werden universiteiten aangespoord om meer origineel onderzoek te doen. Dat werd beloond op een andere tabel. Maar – goed onderwijs werd niet gescoord. Dus geld ging van lesgeven naar research. Dit en meer in een onthutsend verslag over Brits hoger onderwijs. (tip L. Cleyndert)
Drukste vliegvelden
Top-20 in de periode 2000-2018. Meest frappant is dat Schiphol zijn positie ergens rond de 10de plek gewoon vasthoudt ondanks de opkomst van Dubai, Sjanghai en Istanboel; en JFK in New York langzaam verdwijnt uit de top-20.
Kop?
In antwoord op mijn wanhoopskreet van gisteren (‘Wat voor kop moet ik hier nou boven zetten?’) kreeg ik enkele suggesties van lezers. Ik zet er expres niet bij van wie ze afkomstig zijn, man of vrouw.
Strijdlustige vrouwen.
Dikke Bertha’s.
Sisters in Arms.
Iemand schreef: ‘kijk hier maar eens’ en dat bleek een videoclip van ‘Bikini Girls with Machine Guns’ een lied van The Cramps
Ikejime
Japanners hebben honderden jaren geleden een speciale manier ontwikkeld om vis te doden die – zeggen ze – humaner is, maar ook de smaak beter bewaart. Door verschillende ikejime methoden wordt het verrottingsproces vertraagd. Meteen als hij uit het water komt krijgt de vis een mes in de kieuwen, of een naald door de centrale zenuw in de rug – er zijn foto’s in het artikel maar die wil ik u besparen, zo vroeg in de ochtend. Japanse chef die negen jaar geleden in Londen arriveerde was diep ongelukkig over de kwaliteit van het visaanbod. ‘Alsof ik een hand was kwijtgeraakt,’ zei hij. ‘Ingrediënten zijn zo belangrijk in de Japanse keuken.’ Hij leidde een handvol vissers in Cornwall op in de verschillende ikejime methoden. (tip A. Nieuwland)
Wat moet ik hier nu voor kop boven zetten?
CEO’s van de vier grootste wapenfabrikanten van de VS – Northrop Grumman, Lockheed Martin, General Dynamics en de militaire tak van Boeing – zijn nu vrouwen. En bij de klant, het Pentagon, zitten ook steeds meer vrouwen op sleutelposities: de chef inkoop, de beheerder van de kernwapens, de onderminister voor de Luchtmacht, en de hoogste wapenonderhandelaar van de VS. (tip P. Frentrop)
Pesten is echt erg
Schoolkinderen en studenten die meer dan zes maanden constant worden gepest – ‘bullying’ – hebben lagere cijfers, minder kans op een baan, vaker depressie, vaker alcohol- en drugsgebruik, etc. Nu komt daar nog iets bij. Chronisch gepest worden brengt fysieke verandering aan in de hersenen. Dat blijkt uit een studie die 692 kinderen in Europa volgde en interviewde op leeftijden 14, 16 en 19. Ze kregen ook MRI-scans van de hersenen op 14 en 19. De kinderen die chronisch werden gepest hadden meetbaar kleinere hersenen in twee regio’s: de linker putamen en de linker caudate, waarvan bekend is dat ze beweging en leervermogen aansturen. Misschien is deze fysieke aantasting mede verantwoordelijk voor gedrag dat bovenstaande sociale achterstand veroorzaakt?
Khashoggi
Nog een verjaardag: een jaar geleden werd dissidente Saoedi-Arabische journalist Jamal Khashoggi vermoord in het Saoedische consulaat in Turkije. Een minutieuze reconstructie van wat er gebeurde, en wat er aan vooraf ging.
30 jaar later
In 1999, tien jaar na de val van de Berlijnse muur, ‘konden we de overwinning van de fluwelen revoluties vieren, en de grote vooruitgang sindsdien. Op de twintigste verjaardag, in 2009, waren de landen van centraal Europa lid geworden van de EU en de NAVO. Op de dertigste verjaardag dringt zich echter de vraag op: “Wat is er mis gegaan?“’
Historicus Timothy Garton Ash was bij veel van die fluwelen revoluties aanwezig en zoekt oude bekenden op. Enkele overdenkingen:
Immigratie wordt beschouwd als een probleem, maar het echte probleem van de centraal-Europese landen is emigratie. Tussen 1989 en 2017 emigreerde 27% van de bevolking van Letland. In Bulgarije, 21%. Drie miljoen Roemenen emigreerden nadat het land lid werd van de EU, in 2007. Oost-Duitsland: 11%. De bevolking daar is nu terug op het niveau van 1905.
Inwoners van Oost-Europese landen zijn veel vijandiger tegenover immigranten omdat ze 40 jaar opgesloten hebben gezeten in een gesloten Sovjet-systeem, dat niet alleen de grenzen sloot voor ideeën maar ook voor mensen.
De echte scheidslijn in al die voormalige Sovjet-landen is niet tussen arm en rijk of pro-democratie of anti-democratie; die lijn verdeelt mensen die zich hebben kunnen aanpassen aan markteconomie en democratie, en degenen die dat niet konden en zich verstoten voelen. In plaats van ‘there is no liberty without Solidarity,’ zoals Poolse opstandelingen schreeuwden in 1988, schreeuwen demonstranten nu ‘there is no solidarity in liberty.’
Het Westen heeft zich vergist: ja, liberale, Europese waarden hebben gewonnen, maar dat betekent niet dat ze de standaard zijn geworden, het nieuwe normaal. Dertig jaar later kunnen we zien dat wat er in Europa in 1989 gebeurde een historische uitzondering was, een unicum.
Met uitzondering van Hongarije zijn er overal vrije verkiezingen. Net zoals bij ons, als in iedere imperfecte democratie, is het grote probleem: waar vind je de partij, het programma en de leiders die die volgende verkiezing gaan winnen. ‘Ze hebben dezelfde problemen als wij, nu.’