Vrije wil

In de zoektocht naar materiaal voor de nieuwsbrief lees ik van alles. Gisteren een interview in de Paris Review met Joyce Cary, uit 1954. Nu een onbekende schrijver, maar goed. Hij had een interessante blik op de eeuwige vraag: hebben we nu vrije wil of niet? “Vrije wil is een term, of eigenlijk een contradictio in terminis, die voortdurend tot problemen leidt. De wil is nooit vrij – hij zit altijd vast aan een object, een doel. Het is gewoon de motor in een auto – hij kan niet sturen. Het is het brein, de rede, de verbeelding die stuurt.

‘Iedereen kan natuurlijk tegenspreken dat het brein vrij is. En zeggen dat onze gedachten geconditioneerd zijn. Maar iedereen die dat zegt, kan daar niet zomaar stoppen. Hij moet alle vrijheid ontkennen en zeggen dat de wereld gewoon een hele grote, ingewikkelde klok is. Hij moet een behaviourist zijn. Er is geen alternatief, in de logica, tussen behaviourism (mechanisme) enerzijds en de persoonlijke God die de ziel is van schoonheid, liefde en waarheid. Als je gelooft in behaviourism dan bestaan al die dingen niet. Ze zijn gewoon radertjes in de klok, en jij bestaat niet als persoon. Je bent een waanbeeld. Dus kies maar. Of het is persoonlijk, of het is een waanbeeld – een waanbeeld dat moeilijk uit te leggen is.”

Behaviourism is tegenwoordig een ouderwets begrip. Maar vervang het door ‘determinisme’ en Cary’s samenvatting wordt weer relevant.

Aan de lijn: Madagascar

Madagascar ontwikkelt zich snel tot een perfect land voor Franstalige call centers. Vragen van de Franse Deliveroo-klanten bijvoorbeeld worden hier beantwoord. Reden: goedkope krachten natuurlijk; de taal; maar vooral de snelste internet-breedband verbindingen van heel Afrika. Het land is sinds 2014 aangesloten op de East African Submarine Cable System (EASSy), de kabel die 10.000 km onder zee loopt tussen Soedan en Zuid-Afrika.

Examenstress

Scholieren krijgen vaak een onvoldoende niet omdat ze hun huiswerk niet hebben gedaan, maar omdat ze te zenuwachtig zijn op het examen zelf. Experiment op Amerikaanse school onderzoekt of dit te verhelpen is. Wat helpt: een stukje schrijven over je angsten (dat maakt ruimte vrij om te concentreren op het examen), of een artikel lezen waarin staat dat symptomen van stress, zoals klamme handen en hartkloppingen, juist goed zijn en helpen concentreren.

Groei

Over 12 jaar is Indonesië de op drie na grootste economie ter wereld – na China, India en de VS. Groter dus dan Japan en Duitsland. Ook Egypte zal ze voorbij streven.

Meer van Ben

Soms moet je even opzij stappen om iemand een podium te geven die er meer van weet. Ben Evans (Andreessen Horowitz) heeft in zijn nieuwsbrief nog meer moois dat ik hier maar plat doorgeef: Apple is de grootste klant van United Airlines op vliegveld van San Francisco, besteedt $150 miljoen per jaar aan tickets en koopt 50 business class stoelen naar Sjanghai per dag. Bloomberg heeft nu 10 miljard omzet, is ‘het grootste sociale netwerk waar nooit iemand van heeft gehoord.’ Daimler zegt dat ‘platooning’ van vrachtwagens teleurstellend is.

Apple

Ben Evans over de winstwaarschuwing van Apple, die begin deze maand leidde tot een koersval van 9%: ‘Er zijn 5,5 miljard volwassen op de wereld, 5 miljard heeft een mobiele telefoon, en 3,4 tot 4 miljard heeft een smartphone. Daarvan heeft Apple er 800-900 miljoen. De markt voor mobiele telefoons raakt verzadigd, en ook die voor smartphones, en Apple heeft gewonnen in het luxe-segment. Dit is niet ‘de val van Apple’ – smartphones worden saai volwassen, en we zijn op zoek naar het volgende.’ Hij citeert de brief van Tim Cook die er op wijst dat alle niet-iPhone business met 19% groeit.

Wie heeft de langste?

Bij de status die China zoekt, die van wereldmacht van de 21ste eeuw (zie The Economist deze week) hoort ook natuurlijk een hoog gebouw. Deze toren moet 700 meter hoog worden, en zou daarmee nr. 3 worden na de Burj Khalifa in Dubai (828 meter) en de Jeddah (1.000 meter) die nu in aanbouw is in Saoedi-Arabië. Hij komt in Shenzen. Wel ontworpen door een architectenbureau in Chicago.

50

De dag na hun huwelijk op 20 maart 1969 installeerden John Lennon en Yoko Ono zich in de ‘presidentiële suite’ in het Amsterdam Hilton voor hun ‘bed-in.’ Andere dingen die gebeurden in 1969: de maanlanding, het debuut van Monty Python, de eerste pinautomaat (in de VS), de eerste vlucht van de Concorde, de eerste oogtransplantatie, de uitvinding van de rookdetector en nog een hele lijst.

Spiegel

Maker van deze kaart vindt dat geschiedenisboeken te veel aandacht geven aan de kolonialen, en te weinig aan de Afrikanen die zich daartegen verzetten. De kaart is een spiegelbeeld, en houdt een spiegel voor.

Ook mooi

Twee non-Bickeriaanse verhalen die ik de afgelopen weken met plezier heb gelezen. Recensie van een nieuwe biografie van Friedrich Nietsche, die zich meer richt op de ‘Mensch’ en hem hem schetst als recht-door-zee, openhartig en geestelijk ruimdenkend en vergevensgezind. En: een essay getiteld ‘Het leven is kort’ waarin schrijver en Y Combinator-oprichter Paul Graham zich afvraagt of dat wel zo is (Ja, want als een kind van zijn derde tot zijn tiende in Sinterklaas gelooft, ben je in je hele leven maar acht keer toeschouwer van de verrukking. ‘En hoewel het onmogelijk is om van een continue kwantiteit als tijd te zeggen dat er veel of weinig van is, is 8 niet erg veel van iets.’