Mooie metafoor
Over de mondialisering van wereldhandel: ‘Stel dat er twee voetbalteams zijn. Eentje heeft verdedigers over en aanvallers nodig, eentje heeft aanvallers genoeg maar geen goede verdedigers. Als ze samen gaan onderhandelen zijn er alleen maar winnaars: beide teams worden beter. Maar stel nu eens dat er twee clubs zijn, eentje goed en eentje slecht. De coach van de goede gaat – buiten het seizoen – naar de slechte om de spelers bij te spijkeren. Dat is goed voor de coach, want hij verdient twee keer. Het is goed voor de hele competitie, want hoe beter er door iedereen wordt gespeeld, hoe aantrekkelijker de wedstrijden dus hoe meer publiek. Maar het is minder leuk voor de spelers van het goede team omdat de bron van hun voorsprong beschikbaar wordt gesteld aan de concurrentie.
Vervang ‘goed team’ door ‘G7,’ de rijke landen, en ‘spelers’ door ‘werknemers,’ en het wordt duidelijk waarom wereldhandel zoveel verzet oproept in rijke landen. Mondialisering verbreekt het monopolie dat G7-werknemers hadden op G7 know-how.’ (Richard Baldwin, ‘The Great Convergence’)
'Robots zijn overschat'
Elon Musk probeerde de productielijn van Tesla’s zo te maken dat er helemaal geen mensen meer nodig zijn. Dat was een vergissing, zegt hij nu zelf ook. ‘Mensen zijn ondergewaardeerd,’ twitterde hij. Twee analisten bij beleggingshuis Bernstein onderzoeken waarom Tesla – net als Fiat, Volkswagen en GM – faalde. Tesla wilde de assemblage, het in elkaar schroeven van het eindproduct, automatiseren. ‘Robots kunnen heel goed exact dezelfde handeling herhalen – maar ze kunnen niet zien of een schroefdraad niet helemaal goed is, en hun kracht daarop aanpassen. Ze zien niet of een bout helemaal recht is; of een pakking lek is; of klemmetjes niet op elkaar passen. Mensen zijn daar heel goed in. Als u zich afvraagt waarom Tesla’s veel rammeltjes en piepjes en windruis hebben, dan is dit uw antwoord.’
PS toevallig nog een ‘retro’-argument op het net vandaag: Bloomberg-columnist Conor Sen denkt dat als huurprijzen in de winkelstraat blijven dalen, en koeriers steeds duurder worden, er een nieuwe balans zal ontstaan tussen elektronisch en fysiek winkelen.
Helpt trainen?
Alle sporters worden beter van trainen. Niet alleen om sterker te worden, maar vooral om efficiënter te worden. Harden gaan zonder extra energie te gebruiken. Studies van begin deze eeuw toonden dit aan bij bestudering van hardlopers en wielrenners. Nu zegt een nieuwe studie onder renners, fietsers en triathlonners: bij hardlopen kun je de efficiëntie verbeteren; bij fietsen bijna niet. Omdat het een simpeler beweging is.
Het tweede genoom
We weten allemaal dat ons hoofd invloed heeft op onze darmen. Denk aan stress. En het vermoeden bestaat, en wordt steeds vaker bevestigd, dat het ook andersom werkt: wat er gebeurt in de ingewanden, in het microbioom, beïnvloedt onze hersenen. Niet zo gek eigenlijk. Het menselijk genoom telt 20.000 genen. Maar ieder mens draagt miljoenen microben met zich mee, in en op het lichaam. Bacteriën, virussen, fungi. Bij elkaar bevatten die 2 tot 20 miljoen genen. Deze worden wel ‘het tweede genoom’ genoemd. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat ze meedoen met het besturen van ons lichaam, in wisselwerking met de hersenen. En dat leidt weer tot de onderzoeksvraag: kunnen we onze aandoeningen bestrijden door te sleutelen aan ons bioom?
Bijvoorbeeld. Iemand die een depressie heeft, heeft een minder breed spectrum aan microben. Kan een verkeerde balans in het microbioom de oorzaak zijn van depressie? Experimenten met ratten – zie artikel – wijzen in die richting. Er zijn ook aanwijzingen dat bij mensen die Parkinson’s ontwikkelen, de aftakeling van de hersenen veroorzaakt kan zijn door wat er gebeurt in de darmen. De onderzoekers denken alweer een stap verder. Zou je iemand kunnen genezen door een injectie met de juiste microben? Mood microbes, of ‘psychobiotica?’ (tip R. Hendriks)
Democratie en economie
De economische cyclus – groei, recessie, groei – heeft periodes van 5-7 jaar. Politici worden over het algemeen gekozen voor 4 jaar, en volgens McKinsey zit de gemiddelde leider van een G20 land 3,7 jaar in functie. Dat is de kortste periode sinds 1946. Democratie bevordert korte-termijn denken, een probleem dat een dictatuur als China niet heeft. Twee oplossingen, zegt econoom Dambisa Moyo: maakt de termijnen van politici langer, een jaar of zes of zo; en stel toelatingseisen in. Een soort toelatingsexamen voor politici.
Ze duiken overal op
Zoals iedere automobilist in Amsterdam weet: fietsers komen van alle kanten. Dit is nu wetenschappelijk bevestigd: studie concludeert dat camera’s in de zelfrijdende auto 35 graden moeten dekken om de meeste botsingen met voetgangers te voorkomen; maar 180 graden om fietsers te kunnen zien en op tijd de rem te activeren om een botsing te voorkomen.
De dominante aap
De mens ordent de planeet naar zijn eigen behoeften. Maakt niet uit hoe. Een mooi voorbeeld van ‘Homo Deus,’ de mens als god, zoals Yuval Harari hem beschrijft: de gestippelde fruitvlieg is een plaag voor boeren op vier continenten, en insecticide Malathion werkt niet zo goed. Het beestje wordt nu aangepakt door zijn DNA te veranderen. Door een gen toe te voegen aan hun DNA worden de vliegjes kwetsbaar voor een bepaalde stof, of hoge temperaturen (fruitvliegjes zijn het meest actief in de zomer). Na zes generaties (ongeveer 12 weken) kan het gen zich hebben verspreid over de hele bevolking. Helaas is de praktijk taai: sommige wilde vliegjes bleken immuun voor het gif, en over een langere periode bleek de DNA-wijziging niet stand te houden. Het onderzoek gaat door.
Bezos in DC
Jeff Bezos, baas van Amazon, rijkste man ter wereld, eigenaar – privé – van de Washington Post, vindt het fijn in de hoofdstad en is duidelijk van plan om daar zijn standplaats van te maken. Hij restaureert dit voormalige museum. 191 deuren, 25 badkamers/wc’s, 11 slaapkamers, vijf zitkamers, vijf trappenhuizen, drie keuken, twee bibliotheken, twee fitness kamers en een balzaal. Wil hij nou de politiek in? Voorlopig vermoeden lokale wijsneuzen dat hij een nieuw soort Kay Graham wil worden, een netwerker voor de hele stad.
Baan vs robot
Analyse van die recente OESO studie die denkt dat niet 47%, maar 14% van banen in rijke landen weg-geautomatiseerd kan worden. Plus nog eens 32% van alle banen, waar de kans iets minder groot – 50-70% – is. Merkwaardig genoeg zijn banen ‘veiliger’ in rijke landen dan in arme, getuige deze kaart van The Economist:
Dat kan zijn omdat het werk in rijke landen meer creativiteit vergt – of omdat veel werk in die rijke landen al lang is overgedragen aan robots en andere machines.