China begrijpen
Econoom Tyler Cowen’s lijst van tips en bronnen. ‘Reis er rond. Het land heeft het beste eten ter wereld, samen met India, en buiten de grote steden boek je een vijfsterrenhotel voor minder dan 100 euro. Je kunt de meeste uithoeken in een dag bereiken per TGV.’ Boeken, websites, twitterfeeds.
Vergelding
Waarom ging Rusland lopen klieren in de Amerikaanse verkiezingen van vorig jaar? Omdat de Panama Papers hadden onthuld dat een oude vriend van president Poetin, de niet-beroemde cellist Sergei Roldugin (peetvader van Poetin’s oudste dochter), twee miljard dollar op allerlei bankrekeningen had staan. Die onthullingen waren niet het werk van journalisten of een boze ex-werknemer van Mossack Fonseca, maar van ‘vele oud-werknemers van BZ en CIA’ en bedoeld om Rusland te ‘destabiliseren,’ in de woorden van Dmitry Peskov, de woordvoerder van Poetin – wiens vrouw overigens ook werd genoemd in diezelfde Panama Papers. ‘Het was een emotionele beslissing,’ zegt Russisch journalist Andrei Soldatov. ‘Niet een strategische, overwogen operatie.’ Op 8 april 2016, vijf dagen na de eerste krantenpublicaties over de Panama Papers, leidde Poetin een vergadering van zijn nationale veiligheidsraad. En daar, zegt Soldatov, zou hij opdracht hebben gegeven om Amerika een koekje van eigen deeg te geven. Lang artikel in The Atlantic biedt nuttig inzicht in de Russische interpretatie van de geschiedenis sinds 1989.
Facebook en belasting
Facebook zei gisteren dat het reclame-inkomsten gaat boekhouden in de landen waar ze binnenkomen, niet langer in belastingparadijs Ierland. Maar zo lang veel centrale overhead en andere ‘corporate’ kosten worden afgetrokken van de lokale inkomsten, zal de winst en dus de winstbelasting laag blijven.
Golf of zigzag?
Wat ziet u in het grijze gebied: een lijn die golft of zigzagt? De ene dubbele golft, de andere zigzagt. Dat komt door de donkere gedeeltes van de lijnen. Bij de golvende lijn is de ‘bovenkant’ van de bocht zwart; in de lijn die een zigzag lijkt, is de rechterhelft van de curve zwart. En deze perceptie gebeurt alleen als er een grijze achtergrond is, niet een witte of zwarte. Wat gebeurt er in onze hersenen? We wisten al dat het brein verschillende mechanismes heeft om bochten en hoeken te herkennen. Kennelijk zitten die elkaar in de weg hier. Maar waarom? Daar is nog geen sluitend antwoord op. Theorie: als wit en zwart elkaar ontmoeten schept dat de illusie van een verticale lijn.
CO2 opslaan moet en kan
Quartz heeft een bewonderenswaardige serie over klimaatverandering en technologie. Dit hoofdstuk over CO2-opslag (hierna voor het gemak CCS genaamd, voor ‘carbon capture and sequestration’), lang als een stevig essay, geeft een mooi overzicht van de stand van de technologie, en de kosten. Enkele hoofdpunten: de wereld zal nog tientallen jaren voornamelijk draaien op fossiele brandstoffen omdat vernieuwbare energie (wind, zon) alleen de toename van verbruik opvangt. De fossiele brandstoffen zullen de temperatuurstijging makkelijk boven de 2º Celsius duwen. Alleen opvangen en opslaan van CO2-uitstoot kan dit voorkomen. Er zijn op dit moment 17 grootschalige CCS-centrales in de wereld. De VS heeft nog steeds de meest gevorderde experimenten. Kosten dalen snel, maar kunnen niet zonder visionaire subsidies van overheden. Die kosten lijken aanvankelijk groot maar zijn niet meer dan 0,5-2% van wereld-BNP. Ter vergelijking; Londen, in 1820 de grootste stad ter wereld en hoofdstad van het imperium dat de halve wereld bestierde, had geen riolering. In 1858, na een extreem droge en dus stinkende zomer, begon de aanleg van riolering. Dat kostte 2% van het BNP van Groot-Brittanië over een periode van tien jaar. Onderhoud kost nog steeds 1% van BNP per jaar. Maar niemand betwist de noodzaak. CCS om alle CO2-uitstoot van de wereld op te vangen zou bij het huidige kostenniveau 0,5% van wereld-BNP vergen. Kernenergie, LNG en zonnepanelen waren niet doorgebroken als er niet zwaar was geïnvesteerd door visionaire overheden – VS, Frankrijk, Japan en Duitsland. Dit is een simplistische samenvatting, het artikel is meer dan de moeite waard.
VOC groter dan Google
Groter dan Google+Apple+Amazon+Microsoft+etc. om precies te zijn. Zie de kaart: totale marktwaarde in hedendaagse munten van de Vereenigde Oostindische Compagnie in het jaar 1637 was groter dan die van de 20 grootste bedrijven nu. Nummers twee en drie, historisch gesproken: de Mississippi Company in 1720, die namens de Franse overheid monopolie had op handel in Noord-Amerika en de Cariben, en de South Sea Company in 1720, die hetzelfde deed voor Engeland.
Een blije Uber-rijder
Na al het gezeur over wat er mis is met Uber, nu weer eens een verslag van iemand die in de gele taxi’s van New York heeft gereden en zielsgelukkig is dat hij is overgestapt naar Uber. ‘Je tolereert alle tegenwerking omdat je aan het einde van je shift alleen maar je hersens wilt uitzetten en op een bed wilt neervallen en geen energie meer hebt om na te denken over een andere strategie. En dan komt Uber uit de hemel vallen. (…) ‘Uber geeft vrijheid, totaal onbekend voor taxichauffeurs die zo snel als ze kunnen Brooklyn ontvluchten als ze iemand hebben gedumpt. Voor de gele taxi’s bestaat alleen Manhattan en de vliegvelden; de rests is ‘drakenland.’ Voor mij vormen alle vijf boroughs mijn kantoor.’ Na tien uur rijden: ‘In rideshare ben je je eigen baas. Ik beslis of ik ga luisteren naar mijn rug die een beetje pijn begint te doen, of naar het geluid van mijn leeglopende bankrekening. Rideshare technologie biedt ook dezelfde verslavende dopamine die ons aan de smartphone vastklinkt, en die het lichaam voortduwen over hobbels als vermoeidheid, stress en stijfheid. Het is goedkoper dan een paar aspirines.’
Depressie is cultureel
Aanleg voor depressie verschilt van land tot land, zegt deze prof. Mensen uit oost-Azië hebben vaker de genen die geassocieerd worden met depressie. Gek genoeg zijn in die landen relatief minder mensen depressief. Dat zou kunnen omdat de cultuur zich parallel aan de genetische kwetsbaarheid heeft ontwikkeld. In oost-Azië zijn familiebanden en sociale netwerken belangrijker dan in het Westen, zeker de VS. Die vormen een belangrijk ‘afweermechanisme’ tegen neerslachtigheid. Diagnostisering verschilt per land en cultuur; ook de behandeling is anders.
Kids op 't net
Ofcom, de Britse toezichthouder op communicatie, publiceert jaarlijks een onderzoek over het internetgedrag van kinderen. Enkele krenten, allemaal over kinderen in de leeftijdscategorie 12-15. Ze kijken nog wel TV – 14,5 uur per week – maar zitten meer tijd op hun telefoon of achter een scherm. 10% kijkt helemaal never nooit TV.
De helft zegt geïnteresseerd te zijn in ‘nieuws.’ Dat wordt 100% als je sport, showbiz en muziek ook onder ‘nieuws’ laat vallen. TV is de populairste bron voor nieuws en wordt als betrouwbaarder beschouwd dan sociale media. Nieuws via sociale media is tricky: bijna de helft zegt dat het lastig is om te beoordelen of een bericht waar is of verzonnen. Ze hebben wel al ontdekt hoe je een bericht kunt controleren: kijken of hetzelfde bericht ook ergens anders staat; de commentaren lezen; kijken wie de afzender is.
Ze zijn nog wel een beetje naïef over adverteerders. Hebben niet altijd door dat ‘vloggers’ die een product aanprijzen, daar betaald voor worden. Helemaal lastig op sociale media. De helft let niet op het ‘adv.’ icoontje op Google zoekresultaten; een kwart beschouwt Google zelfs als een keurmerk. Dus een website die opduikt in zoekresultaten is OK omdat Google hem aandraagt.