Broedplaats Boedapest
Van de wetenschappers die mee hielpen aan het ‘Manhattan Project’ (programma van de VS tijdens WOII om een atoombom te ontwikkelen) waren er vier immigranten uit Hongarije, geboren tussen 1890 en 1920, opgegroeid in Boedapest. Wat hadden ze nog meer gemeen? Ze gingen allemaal naar dezelfde middelbare school, het Fasori Gymnasium. De wiskundeleraar daar, een zekere Laszlo Ratz (foto), kreeg wereldfaam door zijn pupillen. Maar ze kregen niet allevier les van hem. En er was een ander gymnasium dat ook allerlei wiskundige wonderkinderen produceerde: het Minta. En drie kilometer verderop in Boedapest was het Berzsenyi, waar o.a. George Soros, Andrew Grove (Intel), BASIC uitvinder John Kemeny en Nobelprijs-winnaar Dennis Gabor in de banken zaten. Zijn die scholen dan superieur? Alle genoemde mensen zijn Ashkenazi Joods, een bevolkingsgroep met het hoogste IQ ter wereld (ook hoger dan van Joden elders uit de wereld.) De niet-Joodse leerlingen wonnen geen of minder prijzen. Waarom is dat? Lijkt er op dat genetische afwijkingen Ashkenazi enerzijds kwetsbaar maken voor zeldzame genetische ziektes, die anderzijds ook het IQ verhogen. Maar waarom dan juist die in Hongarije? En niet in Nederland, of Duitsland? Aan het begin van de 20ste eeuw woonden er disproportioneel veel Joden in Boedapest. Maar – in absolute getallen was de Joodse bevolking in Polen, Rusland, Roemenië en Duitsland in 1933 veel groter. Zo gaat de zoektocht, te lang om hier samen te vatten, maar vol verrassende wendingen in inzichten.
Tesla = Apple?
Venture capitalist Chamath Palihapitiya betoogt dat Tesla nu in dezelfde fase van ontwikkeling is als Apple in 2007, bij de introductie van de iPhone. Zijn argumenten: beiden veroverden snel marktaandeel in een verbrokkelde markt. (Tesla S verkoop nu al beter in de VS dan Mercedes S-klasse, Porsche Panamera en BMW 6/7 klasse samen. De X doet hetzelfde in zijn klasse.) Tesla doet ook net als Apple tien jaar geleden veel aan verticale integratie, en verbreding van het aanbod.
Open boek
Nieuwe, ‘open access’ website voor juridisch-wetenschappelijke artikelen gelanceerd door drie Amerikaanse universiteiten. Genaamd Lawarxiv. Concurrent voor SSRN, dat in 2016 werd gekocht door Elsevier. Kampt al met hetzelfde in de medische-wetenschappelijke wereld.
Na Piketty
Bespreking van recente boeken die Piketty’s theorie uitdagen. Die zegt: als de groei van een land stagneert en de spaarquote hetzelfde blijft, dan verschuift de verhouding tussen inkomen uit werk en inkomen uit vermogen: meer rente, minder loon is een verschuiving in het voordeel van vermogenden (en zo wordt ongelijkheid groter, was zijn volgende en meest besproken conclusie.) Nu zeggen verschillende economen: misschien is het juist andersom. De waarde van een activum – een huis, een obligatie, een aandeel – wordt niet bepaald door de vraag (hoeveel spaargeld er naartoe vloeit) maar door toekomstverwachtingen. Dus het is niet zo dat een vertragende economie geld naar de spaarpot duwt – nee, verbeterd rendement op activa zuigt geld aan. Dus Piketty’s oplossing – meer vermogensbelasting – is niet de enige mogelijke. Je zou bijvoorbeeld ook salarissen kunnen verhogen, dividenden belasten, investeringen aanmoedigen, de huizenmarkt beter organiseren. Zegt o.a. econoom Suresh Naidu.
De ogen van de auto
Overzicht in NY Times van de wedloop in de belangrijkste technologie in zelfrijdende auto’s: de Lidar (‘Light detection and ranging’) camera’s. Die maken driedeminesionale weergaves van wat ze ‘zien.’ En kunnen niet verblind worden door een lage zon, of iets missen door schaduw, zoals gewone camera’s. Hoe snel de zelfrijdende auto er komt, hangt grotendeels af van de snelheid waarmee de Lidar camera’s goedkoper, kleiner en beter worden gemaakt. Tienn jaar geleden kostten ze $75.000 per stuk; nu misschien $7.500, maar de prijs moet naar $100 en het bereik moet groter.
Doe minder
De 8-urige werkdag is uitgevonden toen werk nog voornameijk fysiek was, om arbeiders te beschermen. Maar in een tijdperk waarin de meeste mensen met hersenarbeid hun brood verdienen, is het nut twijfelachtig. Voor breinwerk is het nuttig om af en toe niet te veel na te denken. Beter om een wandeling van anderhalf uur te maken, bijvoorbeeld. Anders stuiter je maar van vergadering naar e-mail naar afspraak, zonder na te denken over het doel en het nut van al die drukkigheid.
Toevallig heeft Tim Harford, de ‘Undercover Economist,’ recent een column geschreven waarin hij laat zien dat landen met de kortere werkweken vaak productiever zijn. Grieken werken het meest, Fransen en Duitsers het minst.
Voor aan de muur
Herdrukken van de originele patentaanvragen van technologische mijlpalen – de iPod, de Atari, de Blackberry, de muis, de Gameboy ….
Wereld armoede
Klok laat live tikkend zien hoeveel mensen er iedere seconde ontsnappen aan extreme armoede – en hoe dat achterloopt bij de VN-doelstelling. Per land.