Wat is CRISPR?

Alles wat u wilde weten over CRISPR (spreek uit ‘krisper’) maar nooit durfde vragen. Het is een methode om genen te veranderen. De afkorting staat voor Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats. (Een palindroom is iets dat je zowel naar voren als naar achteren kunt lezen, bv. ‘lepel.’) Een zelfstandig naamwoord dus, niet een handelwijze? Dat klopt, de volledige naam is ‘CRISPR/Cas,’ en dat staat voor ‘CRISPR Associated System’. Onderzoekers in de jaren ’80 ontdekten merkwaardige, onlogische series nucleotiden in het DNA van de bacterie E.Coli. Ze snapten die niet en parkeerden die onder de naam CRISPR. Later bleek dat het een wapen is waarmee bacteriën vechten tegen virussen. Die gevechten vinden dagelijks plaats. De bacteriën die erin slagen om een virus te verslaan gebruiken hun Cas enzymen om stukjes DNA van het virus te pikken en op te  slaan in hun eigen DNA. Als ze door hetzelfde virus opnieuw worden aangevallen zijn ze immuun: ze gebruiken de CRISPR sequentie als sjabloon, om het virus te herkennen; en hun eigen Cas enzym om het virus vervolgens in stukken te hakken.

Als wij mensen dat CRISPR/Cas systeem zouden begrijpen, zouden we het kunnen nadoen en zo stukken uit een DNA-string kunnen halen. Dat is precies wat er is gebeurd. Het daarna vervangen van de strings nucleotiden door andere, gewenste genen bleek simpel. Dit stelt ons in staat om erfelijke ziektes te genezen, virussen te bestrijden en mensen ‘op maat’ te maken. Maar dan heb je wel een ‘gene drive’ nodig. Ook dat wordt uitgelegd. Een voor leken begrijpelijk verhaal, spannend als een detective, over de ontdekking van CRISPR en de implicaties daarvan.

Te slim voor ons?

Kunstmatige intelligentie (KI) is nu al zo ver dat we niet altijd begrijpen waarom de Go-spelende of autorijdende computer doet wat hij doet. En het algoritme kan ook niet zijn eigen beslissingen uitleggen. Dit is tot nu toe verwarrend; maar het kan heel snel gevaarlijk worden als deze ‘machines’ nog krachtiger worden. Het zou niet zo gek zijn om eens na te denken over een wet die voorschrijft dat iedere KI zijn eigen beslissingen en handelingen moet kunnen uitleggen.

Belastingparadijs Nederland

Nee dit gaat niet over BV’s, maar over gewone mensen. En we zijn geen ‘paradijs,’ maar gewoon een middenmoter. Nieuwe cijfers van de OESO:

Lekker om groot te zijn

Om stemherkenning te ontwikkelen heb je heel veel stemmen nodig. Die heeft Google: door toegang tot de Android-telefoons en de gesprekken die wij daarop voeren. Alleen – als iedere Android-telefoon ter wereld drie minuten zou worden opgenomen, zou Google twee keer zo veel datapakhuizen nodig hebben. En het heeft al het grootste netwerk van dat soort ‘data centers.’ Dus meer data centers bouwen? Nee, zei Google: we gaan onze eigen processoren ontwikkelen, die minder energie verbruiken. Dat is gelukt. De Tensor Processing Unit (TPU) is speciaal ontwikkeld om diepe ‘neurale netwerken’ te laten draaien. Scheelt Google een hoop investeringen in data centers. Maar nog belangrijker is dat de TPU een alternatief is voor de GPU, de processor afkomstig uit de spelletjeswereld die heel veel informatie heel snel kon verwerken en dus die prachtige video games mogelijk maakte. Dat is een probleem voor de Intels van deze wereld.

Muizen zijn geen mensen

‘Pas op met medische conclusies die zijn gebaseerd op onderzoek op muizen,’ waarschuwde een Bicker-lezer mij vorig jaar. Die boodschap wordt versterkt door Amerikaans auteur Richard Harris. Wetenschappers denken dat als ze maar zo veel mogelijk muizen exact hetzelfde opvoeden en onderhouden, de resultaten van tests vergelijkbaar zijn. Maar dat is niet  zo. Muizen zijn net zo individueel als mensen. En het muizenlichaam is geen mensenlichaam – dus veel medicijnen die werkten op muizen blijken niet op ons te werken. Een kostbare illusie, dus. Intussen is er een hele bedrijfstak ontstaan die universiteiten voorziet van muizen, en hun kooien en voedsel, en dus belang heeft bij voortzetting van de status quo.

Op mijn korte bericht over het snel groeiende marktaandeel van Oppo in China kreeg ik een reactie van lezer Di-Lan Sun, op dit moment reizende door China. Die wil ik graag een eigen plek geven:

“De veronderstelling klopt dat Oppo een substantieel deel van de Chinese smartphonemarkt afpikt van Apple en Samsung. Sterker nog; tot nu toe ben ik slechts een Apple Store tegen gekomen in Shanghai. En de echtheid ervan betwijfel ik…

Als een ware Mark Mobius reis ik momenteel door China. En dat Oppo in de steden die ik bezocht prominent in het straatbeeld te vinden is, was mij al snel opgevallen. Zelfs in een kleine stad als Suzhou struikel je over de Opposhops. Die doen qua inrichting denken aan de Apple store. Vanwege de kleine afmetingen staat er veelal slechts een tafel met de vlaggenschepen uit de R9-lijn.

Effe spelen met een R9 is geen probleem. Ik kreeg er meteen eentje in mijn handen geduwd. En, eerlijk is eerlijk, het zijn gave telefoontjes voor een niet al te hoge prijs.

Voor de tweede Opposhop in Suzhou, gesitueerd in een grote straat annex vreetsteeg, was het een drukte van belang vanwege een van de vele promotieacties. Die zijn overigens heel subtiel. In Chinese winkelstraten word je zowat doof door een overkill aan reclame-boodschappen die via enorme geluidinstallaties de straat worden ingeslingerd. Oppo doet daar, in Suzhou tenminste, niet aan mee. De nieuwsgierigheid wordt gewekt door het joviaal uitdelen van promotiemateriaal. Dat tafereeltje mag van de uitdelers trouwens niet gefotografeerd worden.

Dat Oppo de offline markt opzoekt is natuurlijk reteslim. Het directe contact met de klant werkt. Ikzelf was stomverbaasd dat ik, nog geen tien seconden binnen, een R9 in mijn knuistjes kreeg gedrukt. Zonder elektronische beveiliging of iets anders dat mijn testervaring in de weg zou kunnen staan.

In China is de smartphone behoorlijk belangrijk geworden in het dagelijkse leven. Zeker nu betalen met je smartphone een enorme vlucht heeft genomen. Waar wij nog worstelen met contactloos betalen, zijn Chinese jongeren niet anders gewend. Betalen via QR codes is misschien nog wel meer ingeburgerd dan pinnen bij ons. Daarbij dient wel aangetekend te worden dat het gebruik van QR codes niet helemaal onomstreden is.

Omdat de smartphone voor alles wordt ingezet, wordt er veel gevraagd van de accu van de telefoons. Juist daar onderscheiden de Chinezen zich in. Waar mijn LG en de FairFone van mijn vrouw de dag maar net door komen (zonder betalingen via QR codes) gaan de phones van de Chinezen nog makkelijk door. Vandaar de meewarige blikken als ik mijn powerbank tevoorschijn haal. Ook de accuduur is een usp die merken als Oppo en Vivo goed hebben geregeld.

In de trein waarin ik dit tik, zit de man tegenover mij te turen in zijn Oppo. Onze reis duurt inmiddels 16 uur (heb een hekel aan vliegen). Hij heeft zijn phone nog steeds niet opgeladen ondanks dat hij aan de lopende band zit te internetten …”

Place

Reddit organiseerde voor afgelopen 1 april een bescheiden happening. Het maakte een blanco pagina vrij, noemde die ‘Place.’ Iedere Reddit-lezer mocht op die site een pixel plaatsten. Er waren 16 kleuren. Iedereen mocht zo veel pixels plaatsen als hij wilde, maar je moest wel een paar minuten wachten tot je de volgende neerzette. In 72 uur deden miljoenen mensen over de hele wereld mee. Het resultaat was dit:

Een pixel is helemaal niks, een stipje. Dit verhaal beschrijft hoe dit enorme canvas tot stand kwam. Over ‘Placetions’ (de mensen die meededen), over ‘Creators,’ en ‘Protectors.’ Groepen die elkaars tekeningen overkalkten, en toch maar vrede sloten. Of niet. Verhitte debatten. Vreemdelingen die coalities smeedden.

Op sollicitatie

Gesprekken zijn zinloos, en erger, vaak contraproductief. Bij een experiment moesten studenten hun mede-studenten beoordelen en voorspellen hoe hun eindrapport er zou uitzien. Van de ene helft van de kandidaten kregen ze het vakkenpakket te zien, en hun resultaten tot dan toe; bij de andere helft mochten ze ook een gesprek voeren met de kandidaten. De voorspellingen over de eerste categorie waren veel accurater… Maar het was nog veel erger. Sommige studenten kregen opdracht om onzinantwoorden te geven. De interviewers merkten er niets van. Kennelijk zijn we zo geconditioneerd om van informatie ‘een verhaal’ te maken, dat we iedere brokje kennis een plek geven in ons zelfverzonnen verhaal. Nadat de onderzoekers de hele studie inclusief resultaten hadden gepresenteerd aan een derde groep studenten, stelden ze de vraag: wat geeft de beste basis voor een voorspelling van iemand’s resultaten? De meerderheid gaf toch de voorkeur aan cijfers plus een gesprek.

Glutenallergie door virus?

Onderzoek wijst er op dat glutenintolerantie misschien – mede – wordt veroorzaakt door het reovirus, dat het gluten afweermechanisme in het immuunsysteem aanwakkert.

Ongelijkheid en rechtvaardigheid

Mensen geven de voorkeur aan rechtvaardige (‘fair’) ongelijkheid boven onrechtvaardige gelijkheid. Dat is de hele korte samenvatting van onderzoek naar opvattingen over economische en andere ongelijkheid: wat motiveert ons? Wat vinden we nou eigenlijk erg aan ‘ongelijkheid?’ Conclusie is dat mensen niet zozeer bezwaar hebben tegen economische ongelijkheid, maar wel tegen oneerlijkheid. Gebaseerd op laboratorium-experimenten, vergelijking van culturen, en experimenten met kinderen en baby’s.