Zelftesten

Bill Gates: we hebben ontdekt dat als iemand zelf een wattenstaafje in zijn neus steekt en een monster afstrijkt, dat net zo accuraat is als wanneer een verpleger, arts of verpleegster zo’n wattenstaaf diep in je keel en neusgat steekt. Dat is niet alleen prettiger voor ons, maar ook veel veiliger: ziekenhuismedewerkers hoeven niet meer beschermd te worden tegen kuchende en proestende patiënten. We kunnen het zelf. Enorme tijdwinst ook. (gesprek TEDTalks, afgelopen woensdag 25 maart; op tijdcode 11:45) Gates heeft de resultaten van de vergelijking naar de FDA gestuurd.

We weten niet wat we niet weten

Dunning-Kruger Effect: wij overschatten onze kennis. Test na test toont aan dat dit niet allen het geval is bij arrogante kwasten, maar bij iedereen. * Onthoud dit, voordat u medisch nieuws doorgeeft. Of statistische wijsheden. Of prognoses. Wees voorzichtig op ieder gebied waar u niet deskundig bent.

Ook De Bicker stapt wel eens mis. Onlangs nog. Hoe probeer ik dat te voorkomen? Basisregels voor het lezen: welk medium publiceert het. Wie is de schrijver, wat zegt internet over hem.  Geeft hij zijn bronnen, laat hij tegenargumenten toe, en beantwoordt hij die. Staan er veel spelfouten in het artikel?

Is het video? Wees dan extra voorzichtig. Lopen geluid en beeld synchroon? Zo niet, dan is er misschien geknutseld. Als een video (reportage of blog of wat dan ook) u een onbehaaglijk gevoel geeft, speel dan de video nog een keer af met ogen dicht. Beeld is dominant, en door de combinatie van beeld en geluid is het heel makkelijk om iemand naar een gewenste conclusie te leiden.

  • briljant voorbeeld: Deelnemers aan experiment kregen negen totaal verzonnen termen of concepten voorgelegd. Negentig procent (90%) zei ‘Jaja, ben ik mee bekend, ik weet wat het betekent’ bij minstens één van die negen.

Verspreiding snelheid

Twee ‘live’ grafieken die bijhouden hoe snel Corona zich verspreidt in termen van besmettingen en doden. Per land, ook Nederland. Voor meeste van West-Europa geldt: verdubbeling gevallen elke 2-3 dagen, zelfde tempo voor doden.

Nog een historisch voorbeeld

De griepepidemie van 1957, de Aziatische griep. Die eiste 70-100.000 levens in de VS (de bevolking was toen ruwweg 170 miljoen, dus 0,5%). BBP daalde 4% in Q4, en 10% in Q1 van 1958. Maar daarna sprong de economie weer terug naar 10% groei; voor het kalenderjaar 1958 als geheel was het eindresultaat -1%. Een korte, diepe recessie dus. Als u tijd hebt, lees de commentaren.

Resultaten in het verleden ……

Economische gevolgen?

Eerste poging om economische gevolgen van Corona in te schatten. Groep economen van Harvard bestudeerde de ‘Spaanse Griep’ pandemie van 1918-20, die eiste 29 miljoen levens in 43 landen, 2% van de bevolking. Dat zou neerkomen op 150 miljoen mensen nu, op een wereldbevolking van 7,5 miljard. (De teller van Johns Hopkins staat nu op 17.500 doden.) Economisch effect toen: 6% daling van BBP per jaar, dat is ongeveer de orde van grootte van de Grote Recessie van 2008. We staan nog maar aan het begin, we hebben geen idee hoe lang het gaat duren of hoe diep het Coronavirus zich gaat verspreiden. Dus parallellen trekken is gevaarlijk. De pandemie van 1918-20 kan misschien dienen als ‘worst case scenario,’ zeggen de schrijvers.

Opkikker

Yale biedt nu de cursus ‘De Wetenschap van Welbevinden’ gratis aan. Dit is een online versie van een series lezingen onder de noemer ‘Psychologie en het goede leven’ die prof. Laurie Santos begon in 2018. Die cursus werd de populairste ooit in de 300-jarige geschiedenis van de universiteit. (tip P. Korsten)

Topotijdreis

… is de naam van een product van het Kadaster: sleep de button op de tijdbalk links en het scherm vertoont een kaart uit dat jaar. Hoge resolutie, eindeloos inzoomen. (tip R. Barendsen) 

(Als de link niet meteen werkt probeer de website van het Kadaster, helemaal onderaan.)

Besmettelijkheid?

De Bicker bracht vorige week, net als veel andere media, de studie die inventariseerde hoe lang het coronavirus op welke oppervlakken overleeft. Die is volgens een handvol experts te snel door de media – dus ook hier – opgepikt. ‘Dit laat zien waarom analyse en debat door deskundigen belangrijk is, en waarom we moeten zoeken naar een deskundige consensus, in plaats van te vertrouwen op één enkele bron,’ schrijft Otto Yang, specialist besmettelijke ziekten bij UCLA Medical Center, in een post. De media publiceren verhalen die elkaar voortdurend tegenspreken, voordat er een consensus is ontstaan, zegt hij. De studie zegt bijvoorbeeld dat het ‘plausibel’ is dat het coronavirus in de lucht overdraagbaar is. ‘Dat is technisch wel juist, maar net zoiets als zeggen dat het ‘plausibel’ is dat je de Lotto kunt winnen. Ja, dat kan gebeuren, en het kan zeker gebeuren als je 292.201.338 lootjes koopt. Maar is dat experiment relevant voor de echte wereld? ‘Plausibel’ betekent niet dat het zeker gebeurt.’

Het virus moet ook in een minimum-hoeveelheid op een oppervlak – roestvrij staal en plastic werden specifiek genoemd in de studie – aanwezig zijn om besmettelijk te zijn. Gregory Poland, vaccine-onderzoeker bij de Mayo Clinic, zegt: ‘Het feit dat je een virus op een oppervlak kunt identificeren betekent nog niet dat het besmettelijk is.’

Anderzijds

Tomas Pueyo beargumenteert: ‘mitigatie’ – slappe maatregelen – helpt niet. (De rode lijn is IC-capaciteit in Engeland):

Miljoenen doden want geen apparatuur.

Groepsimmuniteit is leuk als het virus niet muteert. Dat doet het wel:

Het enige wat helpt is: keiharde onderdrukking:

Dus waarom doen overheden dat niet? Ze zijn bang dat het te lang gaat duren, dat het de economie zou verwoesten, en dat het virus toch zou terugkeren na de blokkades.

Toch, zegt Pueyo, moet het. We kopen namelijk tijd. Over een paar weken hebben we hopelijk wel medische tests. Dan weten we waar het probleem zit, kunnen we positieve gevallen volgen, zien hoe de ziekte zich ontwikkelt, hoe besmettingen werken. Dan kunnen we de strijd aan. In de tussentijd is er geen overbelasting van artsen, verplegers en ziekenhuizen.

Het hoeft geen maanden te duren. En je hoeft geen dictatuur te zijn. Zuid-Korea kreeg de verspreiding onder controle in drie weken.

Het artikel is van 19 maart. Het bevat nog veel meer. Ik had het veel eerder moeten geven.

Kanteling?

Interessant hoe dit weekeinde het debat kantelde. In verschillende media opeens aandacht voor de economische kosten, en het persoonlijk leed door werkloosheid en faillissementen, in verhouding tot de levens die gered kunnen worden door quarantaine, social distance en lockdown. Zie bijvoorbeeld het FD van zaterdag, FD’erig voorzichtig.

Ik kreeg te horen van een boze investeerder – ‘gaan we miljoenen mensen werkloos maken en de economie vermoorden om een paar oudjes te redden?’ en van een huisarts – ‘de ellende is nu niet te overzien maar naar mijn mening schieten we door met onze maatregelen, die ons over niet al te lange tijd in een economische depressie storten met alle misere vandien.’

Anekdotisch, zeker. Misschien hebt u een andere indruk.

Wat overeind blijft is dat onze gezondheidszorg op dit moment niet is berekend op grote aantallen. De ‘draconische’ maatregelen zijn er niet om de epidemie te ‘bestrijden,’ alleen maar om de toevloed van patiënten te vertragen. Zijn we met z’n allen te krenterig geweest, hebben we de gezondheidszorg te veel afgeknepen? Dat zijn vragen voor later.