Droom en daad

Waarom is het voor ons zo moeilijk om goede voornemens tot uitvoering te brengen? ‘Just do it’ klinkt makkelijk, maar waarom ligt er toch zo’n kloof tussen inspanningen en vervulling?Originele benadering identificeert vijf mogelijke oorzaken. De cirkel tussen motivatie en verwacht succes gaat rond: verwacht succes motiveert, maar als je vaak hebt gefaald wordt je verwachting minder en dus de motivatie en dus de kans op succes. Nog eentje: sociale wenselijkheid. ‘Ons bewustzijn is niet zozeer de CEO van ons brein als wel de PR-manager.’ We weten wat we worden geacht te doen, maar we hebben er geen zin in. Dus doen we geveinsde of halfslachtige pogingen om de buitenwereld te misleiden, terwijl we zelf allang weten – bewust of onbewust – dat het nooit een succes gaat worden. (En nog drie theorieën.)

 

Drukke drukkerijen

Tijdgenoten van Rembrandt, in de 17de eeuw, hadden meer boeken dan wie ook ter wereld. In de korte Gouden Eeuw had Holland een enorme bedrijfstak gemaakt van boeken drukken. Nu weten we van het bestaan van enkele honderdduizenden titels; maar een nieuw project van de U. van Edinburgh concludeert dat er drie tot vier keer zo veel titels waren gepubliceerd – vaak almanakken, kalenders, handboeken en ander ‘commercieel werk’ dat niet in bibliotheken werd gekoesterd.  Totaal 700.000 titels, schatten ze.

De censor

Goed idee, om onthoofdingen en kinderporno en andere walgelijke dingen van YouTube af te halen. Maar denk eens aan de arme zielen die dit moeten filteren. ‘Peter merkte dat hij, sinds hij bij ‘extreem geweld’ werkt, dikker was geworden en haar begon te verliezen. Als hij langs zijn kantoor rijdt begint een ader in zijn borst te kloppen, zelfs op vrije dagen. “Iedere dag zie je iemand die iemand anders onthoofdt, of iemand die zijn vriendin doodschiet. Na een tijdje denk je, wow, deze wereld is echt gek geworden. Je wordt er ziek van. Je krijgt het gevoel dat er niets meer is om voor te leven. Waarom doen we elkaar dit aan?”‘

 

Microreactor

Hoge verwachtingen voor deze kernreactor die slechts 20 meter hoog is en 2,70 meter in doorsnee. Hij produceert 60 megawatt energie, een tiende van de kleinste conventionele kernreactor. Maar: goedkoop te bouwen, want in een fabriek vanwaar hij per oplegger vervoerd kan worden; schaalbaar (je kunt er net zo veel bij elkaar zetten als je wilt); veiliger, omdat hij heel weinig plutonium nodig heeft. Prototype, al sinds 2016 bezig met de Amerikaanse NRC, die vergunning moet verlenen. Zou kunnen helpen bij de energietransitie. Grootste obstakel? Het vergunningsproces gaat langzaam, terwijl beleidsmakers onder steeds grotere druk staan om snel CO2-vriendelijke maatregelen te nemen.

‘Gefederaliseerd’

Federated learning. Nieuwe term, moet u onthouden als u nog een beetje wilt meekomen in gesprekken over Artificial Intelligence. Voor machine learning heb je kolossale hoeveelheden data  nodig. Dat betekende tot nu toe: privégegevens verzamelen en distilleren, als oefenmateriaal voor machines. In federated learning doe je dat op afstand.  Hoe? In plaats van één ‘stofzuiger’ die uit miljoenen telefoons gegevens ophaalt, gebruik je miljoenen ‘stofzuigers,’ voor iedere telefoon één, en je combineert de gegevens in de stofzuigers. Zo blijven persoonlijke data op de telefoon (of laptop) van de gebruiker, die zich geen zorgen hoeft te maken over zijn privacy.

Wat is er toch aan de hand?

Er zijn de laatste maanden van dit jaar grootscheepse en vaak gewelddadige demonstraties geweest in: Libanon, Chili, Spanje, Haïti, Irak, Soedan, Rusland, Egypte, Oeganda, Indonesië, Oekraine, Peru, Hong Kong, Zimbabwe, Colombia, Frankrijk, Turkije, Venezuela, Nederland, Ethiopië, Brazilië, Malawi, Algerije en Ecuador. Volgens één telling, die van econoom Tyler Cowen. Waarom toch? Is de hele wereld dolgedraaid?

Martin Gurri publiceerde onlangs ‘The Revolt of the Public and the Crisis of Authority in the new Millennium.’ 

Je kunt het toeschrijven aan toeval, zegt Gurri in een lange blog. De meeste commentatoren verwerpen dat, zegt hij, en met reden: ‘Als je toeval als oorzaak aanwijst dan valt er verder niets meer te zeggen of te becommentariëren. Maar ik denk dat toeval wel een rol speelt.’ (…) ‘Soms vallen de dobbelstenen van het lot allemaal raar. De Sovjet-Unie was onze eeuwige vijand tot hij uiteen spatte. Hosni Moebarak was de nieuwe farao van Egypte tot hij in drie weken tijd werd verwijderd. Donald Trump was onverkiesbaar tot hij werd gekozen. Een natiestaat is een oneindig ingewikkeld systeem en er kan daarbinnen oneindig veel gebeuren.’

Cowen signaleert dat veel protesten begonnen na prijs- of belastingverhogingen. ‘Consumenten die zich online verzamelen worden misschien de nieuwe subversieve klasse, net als de arbeiders van de 19de eeuw. Dat verklaart misschien waarom die demonstranten bijna overal geen enkele belangstelling vertonen voor een revolutie, of macht, of een ideologie – wat toch de traditionele doelen zijn van politiek. Een consumentenopstand heeft dat soort bagage niet nodig. Het kan zelfs een voordeel zijn, als je grote hoeveelheden mensen wilt optrommelen voor een specifieke klacht.’

Maar dat verklaart niet voldoende. ‘Overal is de drijfveer: de gevestigde orde een klap uitdelen.’

‘De vraag voor mij is: zijn deze opeenvolgende gezagscrises op landelijk niveau een systeemcrisis,’ zegt Gurri. Hij heeft twee hypotheses, een optimistische en een pessimistische.

De optimistische: het is grotendeels toeval, geholpen door de snelheid waarmee informatie reist. Opstandelingen zien voorbeelden elders in de wereld, zien trucs en methodes die effectief zijn, en voelen zich gelegitimeerd. Als er geen systemische onvrede is, raast dit vanzelf uit.

De pessimistische:  ‘Modern bestuur zal als systeem ten onder gaan omdat het niet langer de informatiestroom beheerst. Deze inktvlek van opstanden kun je zien als een ‘failure cascade,’ een domino-effect van gebreken dat het systeem onvermijdelijk brengt tot disorganisatie en opnieuw opbouwen. Een soort negatief viraal effect. Een lokaal defect leidt tot verlies van hogere functionaliteiten, tot het systeem uiteen valt. Dit is hoe vliegtuigen neerstorten en bruggen ineenstorten.’ Waar dit toe zou leiden kan niemand voorspellen. Een nieuwe wereldorde, of totale chaos.

Het kan leiden tot een nieuw sociaal contract tussen elites en bestuurden. ‘Maar ik zie niet hoe dat moet, zo lang het publiek alleen maar ‘nee’ zegt en niet zijn eisen formuleert, zoals een echte politieke macht zou doen. Je krijgt meestal niet waar je niet om vraagt. Hervorming kan er pas komen als het publiek bereid is om ‘nee’ in te ruilen voor praktische politiek.’

 

Water

NASA heeft in kaart gebracht waar op de planeet bevroren ijs zó dicht onder het oppervlak ligt, dat je het ‘met een schep’ kunt verzamelen. Dat zijn de paarse en blauwe gebieden op deze foto van ‘Arcadia Planitia,’ een streek op Mars.

De scholier

Er is een ander land dat werd opgeschrikt door een plotselinge daling in de PISA scores, de wereldwijde vergelijkende toets voor middelbare scholieren. Dat land heet Zweden, en het jaar was 2013. Net als in Nederland dit jaar scoorden 15-jarigen toen onder het OESO-gemiddelde. Sinds 2016 verbeteren de scores zich weer. Dit ondanks een toename van het percentage immigrantenkinderen, van 12% in 2009 naar 20% in 2018. Wat deed Zweden? De minister van Onderwijs kwam in 2016 niet verder dan: ‘Harder werken.’

Misschien een telefoontje waard.

Net uit

Nieuwe ‘biografie’ van The Economist, ‘Liberalism at Large,’ hier gerecenseerd. Economisch en politiek liberalisme verkommert onder druk van polarisatie. Kan het weekblad overleven?

Nog één keer

U kunt het hele jaar door uw tevredenheid over De Bicker uiten door een bedrag over te maken. Dit is de laatste keer dit jaar dat ik u herinner aan de mogelijkheid:

Stort met iDeal of PayPal: